فهرست
- مقدمه
- اشاره به برخی مشکلات علمی
- جایگاه قواعد فقهیه در فقه و اصول
- فایده
- اقسام قواعد فقهیه
- قاعده لا ضرر
- اشاره
- مقام اوّل: مدرک قاعده
- اشاره
- مدرک اول: آیات و شواهد قرآنی
- مدرک دوم: روایات
- اشاره
- روایات شیعه
- الف) روایات عام
- ب) روایات خاص
- روایات اهل سنّت
- مقام دوم: مفاد قاعده «لا ضرر»
- اشاره
- نکته اوّل
- 1. وجود قید «فی اسلام»
- 2. وجود قید «علی مؤمن»
- 3. اهمیت وجود این قیود
- نکته دوم
- 1. عدم استقلال فقره «لا ضرر و لا ضرار»
- مقام سوم: معنای «ضرر» و «ضرار»
- اشاره
- معنای «ضرر»
- معنای «ضرار»
- استعمال ماده «ضرار» در روایات
- مقام چهارم: معنای حدیث و مفاد آن
- اشاره
- مختار ما در معنای حدیث
- توضیح احتمال چهارم
- توضیح احتمال سوم
- توضیح احتمال اوّل
- تنبیهات
- اشاره
- تنبیه اوّل: ضعف قاعده به علت کثرت تخصیص
- تنبیه دوم: بحثی در مخالفت حدیث «لاضرر» با قواعد
- تنبیه سوم: وجه تقدیم قاعده «لا ضرر» بر ادلّه احکام اولیه
- تنبیه چهارم: حکم به نفی ضرر رخصت است یا عزیمت؟
- تنبیه پنجم: ملاک، ضرر واقعی است یا علم به ضرر؟
- تنبیه ششم: آیا قاعده شامل عدمیات (عدم حکم) هم می شود؟
- اشاره
- عمومیّت قاعده «لا ضرر» در امور وجودی و عدمی
- وجوه نادرست تعمیم قاعده «لا ضرر»
- ادلّه عدم عمومیّت قاعده «لا ضرر»
- تنبیه هفتم: مراد از ضرر، ضرر شخصی است یا ضرر نوعی؟
- تنبیه هشتم: جواز ضرر زدن به غیر به منظور دفع ضرر از خود
- تنبیه نهم: حکم تعارض دو ضرر
- تنبیه دهم: در ضرر حکم، فرقی بین مکلّف به حکم و غیر آن نیست
- تنبیه یازدهم: تأیید نظر مختار در معنای حدیث
- تنبیه دوازدهم: آیا اقدام، مانع شمول «لا ضرر» است؟
- قاعده صحت
- اشاره
- مقام اوّل: مدرک قاعده
- اشاره
- 1. کتاب
- 2. اخبار
- 3. اجماع
- 4. عقل
- مقام دوم: تنبیهات
- تنبیه اول: صحت واقعی یا صحت در نزد فاعل؟
- تنبیه دوم: وجوب احراز صورت عمل
- تنبیه سوم: صحت در هر موردی متناسب با همان مورد
- تنبیه چهارم:لزوم احرازاین که فاعل درمورد انجام کاری که اثر آن را می طلبد هست
- تنبیه پنجم: حکم عمل نایب و اجیر هنگام شک در صحت آن
- تنبیه ششم: قاعده از امارات است یا اصول عملیه؟
- تنبیه هفتم: تقدم قاعده بر اصاله الفساد و اصول موضوعیه
- تنبیه هشتم: مستثنیات قاعده
- تنبیه نهم: جریان قاعده در افعال خود مکلف
- تنبیه دهم: اصاله الصحه در اقوال و اعتقادات
- قاعده لاحرج
- اشاره
- انواع حرج
- مقام اول: مدارک قاعده لا حرج
- اشاره
- 1. قرآن شریف
- 2. سنت
- مقام دوم: مفاد قاعده لا حرج
- مقام سوم: تنبیه
- اشاره
- مفاد قاعده و وجه تقدم آن بر سایر عمومات
- تنبیه اول: کثرت تخصیصات قاعده
- تنبیه دوم: اعتبار در حرج شخصی یا حرج نوعی
- تنبیه سوم: تعارض ادله نفی حرج با ادله نفی ضرر
- تنبیه چهارم: شمول قاعده نسبت به عدمیات
- تنبیه پنجم: نفی حرج رخصت است یا عزیمت؟
- تنبیه ششم: اختلاف عسر و حرج با اختلاف عوارض و احوال
- قاعده فراغ و تجاوز
- اشاره
- مقام اول: مدرک قاعده
- اشاره
- 1. اخبار عامه و خاصه
- 2. سیره عقلائیه
- مقام دوم: آیا قاعده مذکور، یک قاعده است یا دو قاعده؟
- اشاره
- الف) به حسب مقام ثبوت
- ب) به حسب مقام اثبات و ظهور ادله مسأله
- مقام سوم: آیا قاعده از امارات است یا از اصول عملیه؟
- اشاره
- نسبت قاعده با اصول عملیه
- مقام چهارم: اعتبار دخول فی الغیر و عدم آن
- مقام پنجم: مراد از غیر
- مقام ششم: محل تجاوز شرعی است یا عقلی یا عادی؟
- مقام هفتم: عمومیت قاعده برای جمیع ابواب فقه
- مقام هشتم: عمومیّت قاعده نسبت به اجزاء غیر مستقله
- مقام نهم: جریان قاعده هنگام شک در صحت اجزاء
- مقام دهم: جریان قاعده در شرایط
- مقام یازدهم: علت عدم اجرای قاعده در طهارات ثلاثه
- مقام دوازدهم: عدم جریان قاعده همراه با غفلت
- مقام سیزدهم: عدم جریان قاعده در شبهات حکمیه
- مقام چهاردهم: مورد قاعده؛ شک بعد از عمل
- قاعده ید
- اشاره
- مقام اوّل: مدرک قاعده و ملاک حجیت آن
- مقام دوم: قاعده از امارات است یا اصول عملیه؟
- مقام سوم: موجبات تحقق ید
- مقام چهارم: حجّیت ید در آن چه با مجوز خاص در ملکیت قرار می گیرند
- مقام پنجم: حجّیت ید در غیر عنوان ملکیت
- مقام ششم: شمول ید بر منافع و اعیان
- مقام هفتم: جواز شهادت به ملک با مجرد ید
- مقام هشتم: حجّیت ید برای صاحب آن
- مقام نهم: عدم حجیت ید سارق و شبه آن
- مقام دهم: حجیت ید در دعاوی و مستثنیات آن
- قاعده قرعه
- اشاره
- مقام اوّل: مدارک مشروعیت قرعه
- اشاره
- الف) قرآن شریف
- ب) روایات
- اشاره
- 1. روایات عمومی
- 2. روایات ده گانه خاصه
- ج) بنای عقلا
- د) اجماع
- مقام دوم: مفاد قاعده و حدود آن
- مقام سوم: شرایط جریان قاعده
- مقام چهارم: آیا قرعه از امارات است یا از اصول عملیه؟
- مقام پنجم: آیا قرعه مختص به امام یا نائب امام علیه السلام است؟
- مقام ششم: کیفیت اجرای قرعه
- مقام هفتم: آیا قرعه جایز است یا واجب؟
- مقام هشتم: آیا استخاره از انواع قرعه است؟
- قاعده تقیه
- اشاره
- مقام اول: معنای تقیه از جهت لغت و اصطلاح
- مقام دوم: حکم تکلیفی تقیه
- اشاره
- مدارک جواز تقیه به معنای اعم
- اشاره
- 1. آیات شریفه
- 2. روایات
- چند امر مهم
- امر اوّل: علت تأکید فراوان بر تقیه در روایات
- امر دوم: اقسام تقیه و غایات آن
- امر سوم: موارد وجوب تقیه
- امر چهارم: موارد حرمت تقیه
- امر پنجم: حکم تقیه در اظهار کلمه کفر و برائت
- امر ششم: موارد استحباب تقیه و ضابطه آن
- مقام سوم: حکم عبادات و اعمالی که از روی تقیه صادر می شوند
- مقام چهارم: حکم نماز همراه با مخالفین به منظور حفظ وحدت
- مقام پنجم: تنبیهات
- 1. آیا تقیه مختص به جایی است که از مخالف در مذهب صورت می گیرد؟
- 2. آیا تقیه هم در احکام و هم در موضوعات جاری می گردد؟
- 3. آیا در تقیه عدم فرصت زمانی معتبر است یا خیر؟
- 4. آیا تقیه دائرمدار خوف شخصی است یا خوف نوعی؟
- 5. حکم کسی که در جایگاه وجوب تقیه با آن مخالفت می کند
- 6. حکم اعمالی که بعد از گذشتن تقیه اثری از آن ها باقی می ماند
- 7. آیا تقیه واجب نفسی است یا واجب غیری؟
- 8. آیا برای تقیه قسم ثالثی وجود دارد؟
- 9. حکم خواندن حضرت مهدی - عجل الله تعالی فرجه الشریف - به اسم شریفش
- قاعده لا تعاد
- اشاره
- اصل قاعده
- مدرک قاعده
- اشکال وارد بر قاعده و دفع آن
- آیا مدارک دیگری برای این قاعده ذکر شده است؟
- جریان قاعده در موانع نماز
- شمول قاعده بر زیادی اجزاء
- آیا قاعده مختص به کسی است که شرط و جزء را در تمام صلاه به جا نیاورده است؟
- حکم سایر ارکان نماز
- تعارض قاعده با غیر خود که در حکم زیادی وارد شده اند
- قاعده میسور
- معنای قاعده میسور و محل اجرای آن
- مدرک و اسناد قاعده میسور
- بحث در دلالت قاعده
- جریان قاعده در مستحبات
- تنبیه
سایز
اندازه متن
محتوایی برای این صفحه وجود ندارد.
فهرست
- مقدمه
- اشاره به برخی مشکلات علمی
- جایگاه قواعد فقهیه در فقه و اصول
- فایده
- اقسام قواعد فقهیه
- قاعده لا ضرر
- اشاره
- مقام اوّل: مدرک قاعده
- اشاره
- مدرک اول: آیات و شواهد قرآنی
- مدرک دوم: روایات
- اشاره
- روایات شیعه
- الف) روایات عام
- ب) روایات خاص
- روایات اهل سنّت
- مقام دوم: مفاد قاعده «لا ضرر»
- اشاره
- نکته اوّل
- 1. وجود قید «فی اسلام»
- 2. وجود قید «علی مؤمن»
- 3. اهمیت وجود این قیود
- نکته دوم
- 1. عدم استقلال فقره «لا ضرر و لا ضرار»
- مقام سوم: معنای «ضرر» و «ضرار»
- اشاره
- معنای «ضرر»
- معنای «ضرار»
- استعمال ماده «ضرار» در روایات
- مقام چهارم: معنای حدیث و مفاد آن
- اشاره
- مختار ما در معنای حدیث
- توضیح احتمال چهارم
- توضیح احتمال سوم
- توضیح احتمال اوّل
- تنبیهات
- اشاره
- تنبیه اوّل: ضعف قاعده به علت کثرت تخصیص
- تنبیه دوم: بحثی در مخالفت حدیث «لاضرر» با قواعد
- تنبیه سوم: وجه تقدیم قاعده «لا ضرر» بر ادلّه احکام اولیه
- تنبیه چهارم: حکم به نفی ضرر رخصت است یا عزیمت؟
- تنبیه پنجم: ملاک، ضرر واقعی است یا علم به ضرر؟
- تنبیه ششم: آیا قاعده شامل عدمیات (عدم حکم) هم می شود؟
- اشاره
- عمومیّت قاعده «لا ضرر» در امور وجودی و عدمی
- وجوه نادرست تعمیم قاعده «لا ضرر»
- ادلّه عدم عمومیّت قاعده «لا ضرر»
- تنبیه هفتم: مراد از ضرر، ضرر شخصی است یا ضرر نوعی؟
- تنبیه هشتم: جواز ضرر زدن به غیر به منظور دفع ضرر از خود
- تنبیه نهم: حکم تعارض دو ضرر
- تنبیه دهم: در ضرر حکم، فرقی بین مکلّف به حکم و غیر آن نیست
- تنبیه یازدهم: تأیید نظر مختار در معنای حدیث
- تنبیه دوازدهم: آیا اقدام، مانع شمول «لا ضرر» است؟
- قاعده صحت
- اشاره
- مقام اوّل: مدرک قاعده
- اشاره
- 1. کتاب
- 2. اخبار
- 3. اجماع
- 4. عقل
- مقام دوم: تنبیهات
- تنبیه اول: صحت واقعی یا صحت در نزد فاعل؟
- تنبیه دوم: وجوب احراز صورت عمل
- تنبیه سوم: صحت در هر موردی متناسب با همان مورد
- تنبیه چهارم:لزوم احرازاین که فاعل درمورد انجام کاری که اثر آن را می طلبد هست
- تنبیه پنجم: حکم عمل نایب و اجیر هنگام شک در صحت آن
- تنبیه ششم: قاعده از امارات است یا اصول عملیه؟
- تنبیه هفتم: تقدم قاعده بر اصاله الفساد و اصول موضوعیه
- تنبیه هشتم: مستثنیات قاعده
- تنبیه نهم: جریان قاعده در افعال خود مکلف
- تنبیه دهم: اصاله الصحه در اقوال و اعتقادات
- قاعده لاحرج
- اشاره
- انواع حرج
- مقام اول: مدارک قاعده لا حرج
- اشاره
- 1. قرآن شریف
- 2. سنت
- مقام دوم: مفاد قاعده لا حرج
- مقام سوم: تنبیه
- اشاره
- مفاد قاعده و وجه تقدم آن بر سایر عمومات
- تنبیه اول: کثرت تخصیصات قاعده
- تنبیه دوم: اعتبار در حرج شخصی یا حرج نوعی
- تنبیه سوم: تعارض ادله نفی حرج با ادله نفی ضرر
- تنبیه چهارم: شمول قاعده نسبت به عدمیات
- تنبیه پنجم: نفی حرج رخصت است یا عزیمت؟
- تنبیه ششم: اختلاف عسر و حرج با اختلاف عوارض و احوال
- قاعده فراغ و تجاوز
- اشاره
- مقام اول: مدرک قاعده
- اشاره
- 1. اخبار عامه و خاصه
- 2. سیره عقلائیه
- مقام دوم: آیا قاعده مذکور، یک قاعده است یا دو قاعده؟
- اشاره
- الف) به حسب مقام ثبوت
- ب) به حسب مقام اثبات و ظهور ادله مسأله
- مقام سوم: آیا قاعده از امارات است یا از اصول عملیه؟
- اشاره
- نسبت قاعده با اصول عملیه
- مقام چهارم: اعتبار دخول فی الغیر و عدم آن
- مقام پنجم: مراد از غیر
- مقام ششم: محل تجاوز شرعی است یا عقلی یا عادی؟
- مقام هفتم: عمومیت قاعده برای جمیع ابواب فقه
- مقام هشتم: عمومیّت قاعده نسبت به اجزاء غیر مستقله
- مقام نهم: جریان قاعده هنگام شک در صحت اجزاء
- مقام دهم: جریان قاعده در شرایط
- مقام یازدهم: علت عدم اجرای قاعده در طهارات ثلاثه
- مقام دوازدهم: عدم جریان قاعده همراه با غفلت
- مقام سیزدهم: عدم جریان قاعده در شبهات حکمیه
- مقام چهاردهم: مورد قاعده؛ شک بعد از عمل
- قاعده ید
- اشاره
- مقام اوّل: مدرک قاعده و ملاک حجیت آن
- مقام دوم: قاعده از امارات است یا اصول عملیه؟
- مقام سوم: موجبات تحقق ید
- مقام چهارم: حجّیت ید در آن چه با مجوز خاص در ملکیت قرار می گیرند
- مقام پنجم: حجّیت ید در غیر عنوان ملکیت
- مقام ششم: شمول ید بر منافع و اعیان
- مقام هفتم: جواز شهادت به ملک با مجرد ید
- مقام هشتم: حجّیت ید برای صاحب آن
- مقام نهم: عدم حجیت ید سارق و شبه آن
- مقام دهم: حجیت ید در دعاوی و مستثنیات آن
- قاعده قرعه
- اشاره
- مقام اوّل: مدارک مشروعیت قرعه
- اشاره
- الف) قرآن شریف
- ب) روایات
- اشاره
- 1. روایات عمومی
- 2. روایات ده گانه خاصه
- ج) بنای عقلا
- د) اجماع
- مقام دوم: مفاد قاعده و حدود آن
- مقام سوم: شرایط جریان قاعده
- مقام چهارم: آیا قرعه از امارات است یا از اصول عملیه؟
- مقام پنجم: آیا قرعه مختص به امام یا نائب امام علیه السلام است؟
- مقام ششم: کیفیت اجرای قرعه
- مقام هفتم: آیا قرعه جایز است یا واجب؟
- مقام هشتم: آیا استخاره از انواع قرعه است؟
- قاعده تقیه
- اشاره
- مقام اول: معنای تقیه از جهت لغت و اصطلاح
- مقام دوم: حکم تکلیفی تقیه
- اشاره
- مدارک جواز تقیه به معنای اعم
- اشاره
- 1. آیات شریفه
- 2. روایات
- چند امر مهم
- امر اوّل: علت تأکید فراوان بر تقیه در روایات
- امر دوم: اقسام تقیه و غایات آن
- امر سوم: موارد وجوب تقیه
- امر چهارم: موارد حرمت تقیه
- امر پنجم: حکم تقیه در اظهار کلمه کفر و برائت
- امر ششم: موارد استحباب تقیه و ضابطه آن
- مقام سوم: حکم عبادات و اعمالی که از روی تقیه صادر می شوند
- مقام چهارم: حکم نماز همراه با مخالفین به منظور حفظ وحدت
- مقام پنجم: تنبیهات
- 1. آیا تقیه مختص به جایی است که از مخالف در مذهب صورت می گیرد؟
- 2. آیا تقیه هم در احکام و هم در موضوعات جاری می گردد؟
- 3. آیا در تقیه عدم فرصت زمانی معتبر است یا خیر؟
- 4. آیا تقیه دائرمدار خوف شخصی است یا خوف نوعی؟
- 5. حکم کسی که در جایگاه وجوب تقیه با آن مخالفت می کند
- 6. حکم اعمالی که بعد از گذشتن تقیه اثری از آن ها باقی می ماند
- 7. آیا تقیه واجب نفسی است یا واجب غیری؟
- 8. آیا برای تقیه قسم ثالثی وجود دارد؟
- 9. حکم خواندن حضرت مهدی - عجل الله تعالی فرجه الشریف - به اسم شریفش
- قاعده لا تعاد
- اشاره
- اصل قاعده
- مدرک قاعده
- اشکال وارد بر قاعده و دفع آن
- آیا مدارک دیگری برای این قاعده ذکر شده است؟
- جریان قاعده در موانع نماز
- شمول قاعده بر زیادی اجزاء
- آیا قاعده مختص به کسی است که شرط و جزء را در تمام صلاه به جا نیاورده است؟
- حکم سایر ارکان نماز
- تعارض قاعده با غیر خود که در حکم زیادی وارد شده اند
- قاعده میسور
- معنای قاعده میسور و محل اجرای آن
- مدرک و اسناد قاعده میسور
- بحث در دلالت قاعده
- جریان قاعده در مستحبات
- تنبیه
اطلاعات کتاب
عنوان: قواعد مهم فقهی جلد 1
نویسنده: ناصر مکارم شیرازی
ناشر: انتشارات امام علیبنابیطالب ع
تعداد صفحات: 656
جلد: 1
موضوعات: فقه, قواعد