کتابخانه عمومی بالقرآن

فهرست

• 1 فقه در لغت و اصطلاح
• فقه در لغت:
• فقه در فرهنگ قرآنی:
• فقه در عصر صحابه، تابعین و در روایات معصومین علیهم السلام:
• فقه در اصطلاح فقها و اصولیون:
• *** یادآوری لازم:
• *** اجتهاد در مقابل نصّ:
• *** واژگان مرتبط:
• ب) «شَرْع»، «شِرْعة» و «شریعة»
• آیا تشخیص موضوعات بر عهدۀ فقیه است؟
• *** منابع و مآخذ
• 2 اهمیّت فقه اسلامی در لسان آیات و روایات
• «فقه» شیوه نامۀ عبودیّت:
• *** «فقه» روشنگر حدود و مرزهای الهی:
• *** اهمیّت «فقه» در عرصۀ روایات:
• *** لازمۀ اخلال در فقه، اخلال در دو رکن دیگر دین است:
• *** تأثیر اعتقادات و اخلاق در مسائل فقهی:
• *** تأثیر اعتقاد و اخلاق در استنباط:
• تأثیر فقاهت و اجتهاد در دیگر علوم اسلامی:
• *** منابع و مآخذ
• 3 گستردگی قلمرو فقه
• 1. قلمرو فقه تابع قلمرو شریعت
• اشاره
• الف) مقصود از شریعت
• ب) هدف دین
• ج) حوزه‌های نیازمندی به دین
• نیازهای طبیعی:
• نیازهای روحی و معنوی:
• نیازهای اجتماعی:
• 2. قوانین امضایی
• 3. مقتضای اصل اوّلی در روایات معصومان بر شمول و جاودانگی است
• 4. افراط و تفریط در تعیین قلمرو فقه
• *** منابع و مآخذ
• 4 برتری‌های فقه اسلامی
• 1. «فقه» انعکاسی از برتری خالق عقل بر عقل
• 2. هماهنگی فقه اسلامی با فطرت «5»
• 3. فراگیر بودن فقه نسبت به همۀ نیازها
• 4. شمول فقه نسبت به دو حوزۀ فرد و اجتماع
• 5. آمیختگی «فقه» و «اخلاق»
• 6. تأکید بر ضمانت اجرا
• 7. کاربردی بودن قوانین اسلام
• 8. سهل و ممتنع بودن
• *** سخن آخر:
• منابع و مآخذ
• 5 ادوار فقه اسلامی
• پیشگفتار:
• دوره‌های فقهی فقهای اهل بیت علیهم السلام
• 1. عمل به فقه اهل بیت علیهم السلام مجزی است
• 2. غنای فقه اهل بیت علیهم السلام
• 3. انفتاح باب اجتهاد و رشد و بالندگی
• 4. حریّت و آزادگی
• دورۀ اوّل: عصر حضور امامان اهل بیت علیهم السلام
• فصل اوّل: تدوین کتاب
• 1. ابو رافع صحابی
• 2. علی بن ابو رافع
• 3. عبید الله بن ابو رافع
• 4. ربیعة بن سمیع
• فصل دوّم: مهم‌ترین فقهای اهل بیت در این دوره
• دیگر امامان اهل بیت علیهم السلام
• ب) فقهای عصر امامان اهل بیت علیهم السلام
• 1. تشویق و ترغیب به اجتهاد
• 2. فراوانی شاگردان مکتب اهل بیت علیهم السلام
• 3. تعدادی از فقهای معروف مکتب اهل بیت علیهم السلام
• ویژگی‌های این دوره:
• دورۀ دوم: عصر شکل‌بندی و تبویب فقه
• الف) مدرسۀ قم و ری
• ب) مدرسۀ عمّانی و اسکافی
• ج) مدرسۀ بغداد
• ویژگی‌های این دوره:
• دورۀ سوم: عصر تحوّل در عرصۀ فقاهت و اجتهاد
• ویژگی‌های این دوره:
• دورۀ چهارم: عصر رکود و تقلید
• برخی از فقهای این دوره:
• ویژگی‌های این دوره:
• دورۀ پنجم: عصر تجدید حیات فقهی اهل بیت علیهم السلام
• جمعی از فقهای دورۀ پنجم:
• ویژگی‌های دورۀ پنجم:
• دورۀ ششم: عصر پیدایش حرکت اخباری‌گری
• علّت پیدایش تفکّر اخباری‌گری:
• برخی از فقهای اخباری:
• ویژگی‌های دورۀ ششم:
• الف) آثار منفی حرکت اخبارگری
• ب) آثار مثبت حرکت اخباری‌گری
• 2. تدوین تفاسیر روایی
• دورۀ هفتم: عصر تجدید حیات اجتهاد در عرصۀ فقاهت
• شاگردان محقّق بهبهانی:
• *** ویژگی‌های دورۀ هفتم:
• دورۀ هشتم: عصر نوآوری‌های فقهی
• *** شاگردان شیخ انصاری:
• ویژگی‌های دورۀ هشتم
• 2. نوآوری‌های فقهی
• 3. اهتمام گسترده به عبادات و عقود
• 4. پیدایش «تقریرات» در فقه و اصول
• 5. پیدایش رساله‌های عملیّه به شکل جدید
• دورۀ نهم: عصر ورود فقه به عرصه‌های گوناگون اجتماعی
• ویژگی‌های دورۀ نهم:
• دوره‌های شش‌گانۀ فقه اهل سنّت
• اشاره
• دورۀ اوّل: عصر صحابه و تابعین
• افراد سرشناس از تابعین:
• ویژگی دورۀ اوّل:
• دورۀ دوم: عصر ظهور مذاهب فقهی
• مذاهب منقرض‌شدۀ فقهی:
• مذاهب منقرض نشده:
• 1. مذهب حنفی
• 2. مذهب مالکی
• 3. مذهب شافعی
• 4. مذهب حنبلی
• ویژگی‌های دورۀ دوم:
• دورۀ سوم: عصر توقّف حرکت اجتهادی
• علل انسداد باب اجتهاد و انحصار مذاهب:
• 1. تدوین مذاهب
• 2. شاگردان متعصّب
• 3. نقش زمامداران
• فقهای برجستۀ دورۀ سوم:
• فقهای حنفی:
• فقهای مالکی:
• فقهای شافعی:
• فقهای حنبلی:
• ویژگی‌های دورۀ سوم:
• دورۀ چهارم: عصر رکود فقهی
• برخی از فقهای دورۀ چهارم:
• ویژگی دورۀ چهارم:
• دورۀ پنجم: عصر بازگشت تلاش فقهی
• ویژگی‌های دورۀ پنجم
• دورۀ ششم: عصر بیداری و احیای مجدّد باب اجتهاد
• ویژگی‌های دورۀ ششم:
• *** منابع و مآخذ
• 6 منابع استنباط از دیدگاه فقهای اسلام
• پیشگفتار:
• منابع اصلی و مورد اتّفاق در استنباط:
• الف) قرآن مجید
• قرآن کلام خداست:
• تحریف‌ناپذیری قرآن:
• حجیّت نصوص و ظواهر قرآن:
• ادلّۀ حجیّت ظواهر:
• 1. ارتکاز عقلا
• 2. لزوم نقض غرض
• حجیّت ظواهر قرآن و بررسی سخن اخباری‌ها:
• ب) سنّت
• حجیّت سنّت رسول خدا صلی الله علیه و آله:
• حجیّت سنّت امامان اهل بیت علیهم السلام:
• پاره‌ای از مناقشات نسبت به حجیّت سنّت امامان اهل بیت علیهم السلام:
• چگونگی استنباط از فعل معصوم علیه السلام:
• چگونگی حجیّت تقریر معصوم علیه السلام:
• سنّت صحابه:
• شیوه‌های دست یابی به سنّت:
• *** الف) راه‌های قطعی دست یابی به سنّت
• ب) راه‌های غیر قطعی دستیابی به سنّت:
• مباحث مشترک کتاب و سنّت:
• 1. تقسیمات ادلّۀ نقلی
• اقسام مفهوم:
• 2. عدم امکان نسخ قرآن به خبر واحد
• 3. امکان تخصیص و تقیید قرآن به حدیث
• ج) اجماع
• دیدگاه اهل سنّت در اجماع:
• دیدگاه امامیّه در اجماع:
• د) دلیل عقل
• مرحلۀ اوّل: موارد و مصادیق حکم عقل
• مرحلۀ دوم: دلیل حجیّت دلیل عقل
• ایرادها بر حجیّت دلیل عقل:
• ه) قواعد فقهیّه
• و) اصول عملیّه
• منابع مورد اختلاف در استنباط
• اشاره
• 1. قیاس
• نقد ادلّۀ حجیّت قسم چهارم از قیاس:
• 2. استحسان
• 3. مصالح مرسله
• 4. سدّ و فتح ذرایع
• تعارض ادلّه:
• *** منابع و مآخذ
• 7 عدم خلأ قانونی در اسلام
• پیشگفتار:
• 1. تعریف حکم و اقسام آن
• اشاره
• الف) حکم اوّلی
• ب) حکم ثانوی
• ج) حکم حکومتی
• 2. قوانین ثابت و متغیّر و تأثیر زمان و مکان
• *** 3. انفتاح باب اجتهاد
• اشاره
• *** آیا خلأ قانونی وجود دارد؟
• پاسخ به یک پرسش:
• آیا «منطقة الفراغ» واقعیت دارد؟
• نقد و بررسی
• *** منابع و مآخذ
• 8 انفتاح باب اجتهاد
• فصل اوّل: انسداد و ادلّۀ آن
• اشاره
• 1. تاریخچۀ انسداد
• 2. انگیزه و علل انسداد
• الف) علل سیاسی- اجتماعی
• *** نقد و بررسی:
• ب) علل شرعی حکم به انسداد
• *** 3. محدودۀ انسداد
• فصل دوم: پی‌آمدهای منفی انسداد باب اجتهاد
• اشاره
• 1. بی‌پاسخ ماندن مسائل مستحدثه
• *** 2. بی‌پاسخ ماندن مسائل مورد نیاز در زمان ائمّۀ اربعه
• 3. ناسازگاری با جهانی و جاودانی بودن اسلام
• 4. تضادّ گفتار و عمل
• *** فصل سوم: معتقدان به انفتاح باب اجتهاد و ادلّۀ آنها
• اشاره
• 1. آیات
• ب) لزوم مراجعه به دانشمندان و علمای امّت
• *** 2. سیرۀ ائمّه علیهم السلام و دانشمندان
• *** انفتاح در عصر پیامبر صلی الله علیه و آله و صحابه:
• قرن اوّل:
• قرن دوم:
• قرن سوم:
• قرن چهارم:
• قرن پنجم:
• قرن ششم:
• قرن هفتم:
• قرن هشتم:
• قرن نهم:
• قرن دهم:
• قرن یازدهم:
• قرن دوازدهم:
• قرن سیزدهم:
• قرن چهاردهم:
• قرن پانزدهم:
• 3. روایات اهل بیت علیهم السلام دلیل دیگری بر انفتاح باب اجتهاد
• 4. روایاتی که از فتوای بدون علم نهی می‌کند:
• *** 5. روایاتی که طریق اجتهاد و استنباط را آموزش می‌دهد
• *** 6. روایات حلّ تعارض احادیث
• *** 7. ادلّۀ قائلین به انفتاح از اهل سنّت
• الف) اجتهاد فریضه‌ای دینی است
• ب) جاودانگی اسلام و نیاز مستمر به احکام دینی
• ج) صیانت و حفاظت از کتاب و سنّت
• د) شهادت ائمّۀ مذاهب اربعه بر انفتاح
• جمع‌بندی:
• فصل چهارم: دیدگاه‌های جدید و انفتاح مطلق باب اجتهاد
• اشاره
• خلاصۀ بحث:
• *** منابع و مآخذ
• 9 نقش زمان و مکان در استنباط
• پیشگفتار:
• *** فصل اوّل: زمان و مکان و تأثیر آن در استنباط
• گفتار اوّل: تعاریف
• گفتار دوم: تأثیر زمان و مکان از منظر بزرگان فقها
• گفتار سوم: قلمرو تأثیر
• 1. تأثیر زمان و مکان در موضوعات
• الف) تغییر مصداق
• ب) تبدیل موضوع با تغییر درونی آن
• ج) توسعه و تعمیم مصداق
• د) تضییق و تخصیص مصادیق
• ه) پیدایش مصادیق جدید
• 2. تأثیر زمان و مکان در احکام
• الف) تأثیر زمان و مکان در کیفیت و روش اجرای احکام
• ب) جانشینی حکم ثانوی به جای حکم اوّلی در موارد اضطرار
• ج) ترجیح بعضی از احکام بر بعضی دیگر (قاعدۀ اهمّ و مهم)
• 3. تأثیر زمان و مکان در مصالح و مفاسد احکام
• 4. تأثیر زمان و مکان در فهم متون (تفسیر عصری)
• گفتار چهارم: گونه‌شناسی تأثیر زمان و مکان
• 1. گونۀ تأثیر در مفاهیم قرآنی
• 2. گونۀ تأثیر زمان و مکان در سیرۀ نظری و عملی معصومان علیهم السلام
• الف) تأثیر در سیرۀ نظری و نحوۀ گفتار
• ب) تأثیر در سیرۀ عملی معصومان
• 3. گونۀ تأثیر زمان و مکان در فتاوای فقها
• گفتار پنجم: نتایج تأثیر
• الف) حلّ تعارض ظاهری موجود در سیرۀ نظری و عملی معصومان علیهم السلام
• ب) تسهیل در احکام حکومتی
• ج) تسهیل در معیشت
• د) هماهنگ ساختن اسلام با نیازهای واقعی زمان
• ه) رفع عسر و حرج
• فصل دوم: شبهات و سؤالات
• الف) مخدوش شدن جاودانگی احکام اوّلیۀ اسلام
• ب) مصلحت محوری و مصالح مرسله
• ج) عرف محوری و عرفی شدن دین!
• *** منابع و مآخذ
• 10 علوم پیش نیاز اجتهاد
• پیشگفتار:
• 1. اجتهاد از نظر لغت
• 2. اجتهاد از نظر اصطلاح
• 3. اقسام اجتهاد
• اشاره
• اوّل. اجتهاد مطلق و متجزّی
• دوم. اجتهاد عام و خاص
• 4. مقصود از اجتهاد در عنوان بحث
• 5. لزوم فراگیری بعضی از علوم پیش نیاز اجتهاد
• اشاره
• الف) ادبیات عرب
• 1. علم به لغت عرب
• 2. علم صرف
• 3. علم نحو
• 4. علم بلاغت (معانی و بیان و بدیع)
• ب) علوم عقلی
• 1. علم منطق
• 2. علم فلسفه
• 3. علم کلام
• ج) علوم نقلی (یا عقلی و نقلی)
• 1. علم تفسیر
• 2. علم الحدیث
• 3. علم درایه
• 4. علم رجال
• 5. علم اصول فقه
• ادلّۀ توقّف اجتهاد بر علم اصول
• مخالفت اخباری‌ها با علم اصول:
• نزاع لفظی
• 6. علم فقه
• 7. علم به قواعد فقهی
• خلاصه و نتیجۀ بحث‌های گذشته:
• اشاره
• آیا علوم و آگاهی‌های دیگری برای اجتهاد لازم است؟
• تأثیر زمان و مکان در اجتهاد:
• منابع و مآخذ
• 11 سرچشمۀ اختلاف فتاوی
• پیشگفتار:
• الف) حکم الهی یکی بیش نیست
• ب) فراوانی مشترکات فقهی
• عوامل اختلاف فتوا:
• اشاره
• عامل اوّل: اختلاف در پاره‌ای از منابع استنباط احکام
• الف) ظواهر آیات قرآن
• ب) حجیّت احادیث ائمّۀ اهل بیت علیهم السلام
• 1. روایات آنها روایت از رسول اللّٰه است
• 2. مقام عصمت
• ج) رأی و عمل صحابه
• نتیجۀ اختلاف در حجیّت رأی صحابی:
• مسألۀ 1) تعیین کمترین مدّت ایّام حیض
• مسألۀ 2) ارث زن مطلقه بائنه
• د) استحسان
• 1. حق شفعه
• 2. قرار دادن خیار برای غیر طرفین معامله
• ه) مصالح مرسله
• نظرات فقیهان:
• ثمرۀ فقهی اختلاف نظر در مصالح مرسله:
• 1. اعتبار شهادت کودک بر وقوع جنایت ضرب و جرح
• 2. شکنجۀ متهم به سرقت برای اخذ اعتراف
• و) سدّ ذرایع و فتح آن
• اقسام سدّ ذرایع:
• دیدگاه‌های مذاهب نسبت به حجیّت سدّ و فتح ذرایع:
• *** اختلافات فقهی ناشی از ردّ و قبول سدّ ذرایع:
• *** مسألۀ حجیّت قیاس:
• ز) عرف
• 1. آداب و عادات و قوانین و مقرّرات اجتماعی انسان‌ها
• 2. مفاهیم الفاظ و کلمات موجود در کتاب و سنّت
• 3. دلالت التزامیۀ کلمات بر ارادۀ متکلّم
• ح) آیین پیامبران قبلی
• الف) پرداخت نصف دیه در قصاص مرد به جرم قتل زن
• ب) اجبار شریک به روش مهایاء
• عامل دوم: دسترسی یا عدم دسترسی به برخی از احادیث
• اختلاف فتاوای شافعی در قدیم و جدید:
• فراموشی حدیث:
• عامل سوم: اختلاف در معیار وثاقت راویان
• 1. هم مذهب بودن
• 2. اختلاف در وثاقت راوی
• 3. دیۀ قطع انگشت سبابه
• عامل چهارم: اختلاف در جهت صدور حدیث
• الف) تردید در ثبات یا موقّتی بودن حکم
• 1. روزۀ «روز عاشورا»
• 2. زکات اسب
• 3. حکم ساختن مجسّمه
• ب) اختلاف در واقعی یا تقیّه‌ای بودن حدیث
• استحباب روزۀ عاشورا
• عامل پنجم: اختلاف در نسخ حکم
• عامل ششم: اختلاف قرائت آیات یا نقل متون احادیث
• *** ب) اختلاف در نقل متن حدیث
• *** عامل هفتم: اختلاف در دلالت آیات و روایات و فهم و تفسیر آنها
• منشأ اختلاف در فهم و دلالت متون:
• الف) اشتراک لفظی یک اسم
• ب) اشتراک لفظی یک حرف
• ج) اشتراک لفظی یک صیغۀ صرفی
• د) اشتراک یک ترکیب کلامی بین مفاهیم متعدّد
• 1. استثنا پس از جمله‌های متعدد
• 2. اختلاف در تقیید دو موصوف توسّط یک صفت
• *** 2. ابهام لفظ و قابلیّت تطبیق بر چند مصداق
• *** 3. تردید در بین معنای لغوی و شرعی
• 1. تردید در کلمۀ «نکاح» بین ازدواج شرعی و اعمّ از شرعی
• 4. مردّد بودن لفظ بین معنای حقیقی و کنایی یا مجازی
• عامل هشتم: اختلاف در ترجیح ادلّۀ متعارض
• طهارت و نجاست منی:
• عامل نهم: اختلاف در موارد حجیّت اصول عملیّه
• عامل دهم: اختلاف نظر در مورد محدودۀ قواعد فقهیّه
• 1. قاعدۀ طهارت
• 2. قاعدۀ ید
• 3. قاعدۀ ضمان ید
• عامل یازدهم: اختلاف در دایرۀ حجیّت عقل
• عامل دوازدهم: اختلاف در اقسام اجماع
• عامل سیزدهم: تأثیر شرایط اجتماعی در فتوای مجتهد
• 1. ابطال طلاق ثلاث در یک مجلس
• نتیجۀ بحث
• *** منابع و مآخذ
• 12 جایگاه فلسفۀ احکام در فقه اسلامی
• پیشگفتار:
• [مقدمه]
• اوّل: تعریف فلسفۀ احکام
• دوم: ارتباط فلسفۀ احکام با حسن و قبح ذاتی اشیاء
• سوم: جایگاه بحث از فلسفۀ احکام
• چهارم: طرق کشف فلسفۀ احکام
• پنجم: مقصود از شناخت فلسفۀ احکام
• ششم: فایدۀ بحث از فلسفۀ احکام
• *** فصل اوّل: اقوال در مسأله
• الف) فلسفۀ احکام در نگاه فقهای اهل بیت علیهم السلام
• ب) فلسفه و تعلیل احکام از نظر دانشمندان اهل سنّت
• بخشی از سخنان منکران تعلیل:
• ادلّۀ منکران تعلیل:
• *** ب) دلیلی عقلی
• سخنان معتقدان به تعلیل:
• فصل دوم: آیات و روایات مربوط به فلسفۀ احکام و افعال خدا
• اشاره
• 1. آیات و روایات مربوط به جهان تکوین
• الف) آیات
• *** ب) روایات
• 2. آیات و روایات مربوط به هدفمند بودن احکام شرعی
• ب) فلسفۀ احکام از منظر روایات
• فصل سوم: اقسام فلسفه‌های احکام
• *** منابع و مآخذ
• 13 بخشی از اصطلاحات مهمّ فقهی
• پیشگفتار:
• اصطلاحات مربوط به مرحلۀ تشریع احکام:
• اشاره
• مراحل تشریع حکم: اقتضا، انشا، فعلیّت و تنجّز
• حکم تکلیفی و وضعی
• 2. حکم وضعی:
• اقسام حکم تکلیفی:
• تقسیم تفصیلی:
• تقسیمات وجوب:
• اقسام وجوب:
• الف) اقسام وجوب بر حسب ذات
• ب) اقسام وجوب باعتبار شرایط و قیود
• ج) اقسام وجوب به اعتبار وقت
• د) اقسام وجوب به اعتبار دلیل
• *** اصطلاحات و اقسام حرمت:
• اقسام حرمت:
• اصطلاحات و اقسام استحباب:
• اقسام مستحب:
• اصطلاحات و اقسام کراهت:
• اصطلاحات و اقسام اباحه:
• اقسام و اصطلاحات مربوط به حکم وضعی:
• امّا اصطلاحاتی که در این بخش قابل ذکر است:
• 2. سبب، علّت، مقتضی
• *** حکم واقعی و ظاهری:
• اقسام حکم واقعی:
• حکم ظاهری و اقسام آن:
• 2. تقسیم حکم ظاهری به اعتبار ترخیص و الزام
• 3. تقسیم حکم ظاهری به اعتبار دلیل شرعی و عقلی
• اصطلاحات مربوط به مناصب فقها:
• الف) فتوا، حکم و قضا
• تفاوت حکم با فتوا:
• ب) استفتا و افتا
• شورای فتوا:
• ج) ولایت، حکومت، حسبه
• اصطلاحات فقها در بیان فتوا و احتیاط:
• اشاره
• الف) اصطلاحات فقها در بیان فتوا
• ب) اصطلاحات فقها در موارد احتیاط
• اصطلاحات فقها در ارتباط با انجام تکالیف:
• الف) اطاعت و عصیان، انقیاد و تجرّی
• ب) امتثال و اجزا
• ج) صحّت، فساد و بطلان
• د) ادا، قضا و اعاده
• *** منابع و مآخذ
• 14 ساختار و طبقه‌بندی فقه اسلامی
• پیشگفتار:
• ساختار فقهی امامیّه:
• اشاره
• *** تقسیم دیگر
• ساختار فقهی اهل سنّت:
• نتیجه:
• *** منابع و مآخذ
• 15 مسائل مستحدثه و اصول کلّی حاکم بر آن
• پیشگفتار:
• اشاره
• 1. تعریف مسائل مستحدثه
• 2. ضرورت بحث از مسائل مستحدثه
• 3. نمونه‌هایی از مسائل مستحدثه
• الف) مسائل مستحدثۀ پزشکی
• 2. پیوند اعضا:
• 3. تلقیح مصنوعی:
• 4. تزریق خون:
• 5. کنترل جمعیّت:
• *** ب) بخش عبادات
• *** ج) بخش معاملات و مسائل اقتصادی
• *** د) مسائل گوناگون
• تبیین قواعد و اصول عامۀ مسائل مستحدثه
• اشاره
• مطلب اوّل: تفاوت روش‌ها
• مطلب دوم: تأثیر زمان و مکان در اجتهاد
• *** اقسام تغییر موضوعات
• *** مطلب سوم: ضوابط کلّی استنباط مسائل مستحدثه
• *** مطلب چهارم: اطلاقات ادلّۀ لفظیّه
• مطلب پنجم: بحثی پیرامون عناوین ثانویّه
• 1. تعریف عناوین ثانویّه
• 2. اقسام عناوین ثانویّه
• 3. آثار عناوین ثانویّه
• چند نمونه از مسائل مستحدثه:
• جمع‌بندی
• *** منابع و مآخذ
• 16 ادلّۀ تقلید در مکتب اهل بیت علیهم السلام و اهل سنّت
• پیشگفتار:
• *** اوّل: تقلید در لغت و اصطلاح
• اشاره
• الف) تقلید در لغت
• ب) تقلید در اصطلاح
• *** دوم: تقلید در لسان روایات
• *** سوم: ضرورت تقلید در فروع دین
• اشاره
• ادلّۀ تقلید در فروع دین
• 1. دلیل عقل
• 2. سیرۀ عقلا
• 3. آیات قرآن کریم
• 4. روایات
• 5. اجماع
• 6. سیرۀ مسلمین
• مخالفان تقلید:
• ادلّۀ مخالفان تقلید
• 2. روایات
• 3. ادلّۀ دیگر
• 4. شبهه عقلی در نقد تقلید
• *** آیا احتیاط امکان‌پذیر است؟
• یادآوری:
• *** چهارم: تاریخچۀ تقلید
• تقلید در صدر اسلام
• تقلید از صحابه و تابعین
• تقلید از فقهای مذاهب اهل سنّت
• تدوین رساله‌های عملیّه
• *** پنجم: تقلید در اصول دین
• اشاره
• ادلّۀ عدم جواز تقلید در اصول دین:
• قائلین به جواز تقلید در اصول دین و ادلّۀ آنان:
• *** ششم: تقلیدی نبودن مسألۀ تقلید
• *** هفتم: تقلید در موضوعات
• *** هشتم: تقلید اعلم
• *** نهم: تقلید میّت
• *** منابع و مآخذ
• 17 رابطۀ فقه و حکومت
• پیشگفتار:
• ب) حکومت
• 2. ضرورت حکومت و دلیل نیاز به آن
• فصل اوّل: حکومت در ادیان الهی
• اشاره
• جمع‌بندی:
• فصل دوم: ادلّه ضرورت تشکیل حکومت اسلامی
• 2. جامعیّت تعالیم اسلامی
• جمع‌بندی:
• 3. اهتمام پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله به تشکیل حکومت اسلامی
• الف) تنظیم دیوانها و امور اداری و تشکیل بیت المال
• ب) مراسلات و ارتباطات برون مرزی
• ج) امضای معاهدات
• د) تشکیل و تنظیم لشکر
• ه) نصب کارگزاران
• 4. حکومت اسلامی بعد از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله
• 5. سیرۀ خلفای نخستین
• 6. سیرۀ اهل بیت علیهم السلام
• انتظار حکومت جهانی مهدی علیه السلام:
• فصل سوم: آمیختگی کامل فقه اسلامی با حکومت
• اشاره
• 1. طرح آیة اللّٰه شهید سیّد محمّد باقر صدر
• 2. طرح دکتر محمصانی
• 3. طرح دکتر وهبه زحیلی
• 4. طرح مصطفی زرقا
• وظایف سلطان از منظر فقها:
• جمع‌بندی و نتیجه‌گیری:
• فصل چهارم: امتیازات حکومت دینی
• اشاره
• تعبیرات فقها:
• فصل پنجم: پاسخ به شبهات
• اشاره
• مکتب سکولاریزم:
• ارکان سکولاریزم:
• 1. اومانیسم
• 2. عقل‌گرایی
• 3. علم‌زدگی
• 4. تساهل و تسامح
• 5- نوگرایی
• تفکّر انفعالی روشنفکران مذهبی:
• نقد و بررسی:
• خلاصه و جمع‌بندی:
• دیدگاه ماکسیم رودنسون «1»:
• *** منابع و مآخذ
• 18 احکام امضایی و تأسیسی و عرفی شدن احکام
• پیشگفتار:
• نحوۀ امضای شارع:
• احکام امضایی و عرفی شدن احکام
• نقد و بررسی:
• ادّعای بی‌نیازی از احکام شرعی:
• نکته:
• نتیجه:
• *** منابع و مآخذ
• 1/ 19 منابع تشریع در ادیان دیگر
• الف) منابع شریعت مسیحی
• اشاره
• رسالت حضرت عیسی مسیح علیه السلام:
• تقابل شریعت و طریقت!
• نسخ شریعت تورات در مسیحیّت:
• شریعت مسیحی:
• منابع تشریع در مسیحیّت کاتولیک:
• 1. اربابان کلیسا
• *** 2. فرمانروایان
• واژه‌نامه
• امیران تُیُولدار:
• بِنِدیکت:
• پاپ:
• پاتْریارْک:
• پِطْرُس:
• پُولس:
• ترِنت:
• سوفرگان:
• سیکستوس:
• سینود شبانی:
• فریسیان:
• قبالا:
• کاتبان:
• کانُن لا
• متّیٰ:
• مطران‌ها:
• *** منابع و مآخذ
• 2/ 19 منابع تشریع در ادیان دیگر
• ب) منابع شریعت یهود
• اشاره
• گفتار اوّل: ادوار شریعت یهود
• الف) دورۀ کتاب مقدّس
• ب) دورۀ سوفریم (کاتبان)
• ج) دورۀ زوگوت (جفت‌ها)
• د) دورۀ تنّائیم (معلّمان)
• ه) دورۀ آمورائیم (شارحان)
• و) دورۀ ساوورائیم (حکما)
• ز) دورۀ گائونیم (نوابغ)
• ح) دورۀ ریشونیم (مراجع نخستین یا متقدّمان)
• ط) دورۀ احَرونیم (متأخّران)
• ی) دورۀ لغو استقلال قضایی یهود تا عصر حاضر
• گفتار دوم: منابع شریعت یهود
• 1. منابع مکتوب
• الف) تورات
• اوّل. اسفار تورات
• دوم. تورات و قانون نامه‌های معاصر آن
• ب) میشنا و تلمود «1»
• ج) بارَیتا «3»
• اوّل. میدراش‌های هلاخایی
• دوم. توسفتا
• د) منابع مکتوب شریعت در دوران پس از تلمود
• اوّل. آثار دورۀ گائونی
• دوم. الفاسی
• سوم. راشی و توسافوت
• چهارم. میشنه تورا
• پنجم. قانون‌نامه آشری
• ششم. ارباعا طوریم
• هفتم. شولحان عاروخ «6»
• هشتم. آثار پس از شولحان عاروخ
• *** 2- منابع قانونی شریعت یهود
• الف) سنّت
• ب) میدراش «4» (تفسیر)
• ج) تَقانا «2» و گِزِرا «3»
• د) مینهاگ (عرف) «8»
• ه) مَعَسه (عمل و رویّه) «4»
• و) سِوارا (عقل) «2»
• ز) نمونه‌ای از کاربرد منابع قانونی
• واژه‌نامه:
• «اگادا»:
• آلبرشت آلت:
• آمورائیم:
• احَرونیم:
• ارباعاطوریم:
• اسباط:
• اسرائیل:
• اسفار پنج‌گانۀ تورات:
• الفاسی:
• باریتا:
• بَمیدبار:
• بیت یوسف:
• پروشیم:
• تابوت عهد:
• تبعید بابلی:
• تقانا:
• تلمود:
• تنّائیم:
• تَنَخ:
• تورا:
• تورات:
• توسافوت:
• توسفتا:
• حاخام:
• حشمونائیم:
• حکومت کاهنی:
• داوران:
• دِاوَریتا:
• دِرَبانان:
• دِواریم:
• دین:
• راشی:
• راو:
• ربّی:
• رُش:
• ریشونیم:
• زوگوت:
• ساوورائیم:
• سِدِر:
• سرزمین موعود:
• سرزمین یهودا:
• سِفر اعداد:
• سفر تثنیه:
• سِفر خروج:
• سِفر لاویان:
• سموئیل:
• سَنْهِدْرین:
• سِوارا:
• سوفریم:
• شِئِلوت او- تشووت:
• شالحان عاروخ:
• شریعت شفاهی:
• شریعت مکتوب:
• شمّای:
• شِموت:
• صِدوشیم:
• طور:
• عبرانیان:
• عزرا:
• عقیوا:
• عهد:
• غریب مهمان:
• قانون نامۀ اورنَمو:
• قانون نامۀ حمورابی:
• قبالا:
• قوانین امری:
• قوانین موردی:
• قوانین هفتگانۀ نوح:
• کِتوویم:
• کِنِست هگدولا:
• گائونیم:
• گِزِرا:
• گمارا:
• مئیر:
• مپّا:
• مَسِخِت:
• مَعَسه:
• میدراش:
• میدرشه هلاخا:
• میشپاط:
• میشنا:
• میشنه تورا:
• میصوا:
• مینهاگ:
• نحمیا:
• نووِلّی:
• نِویئیم:
• وَییقرا:
• هلاخا:
• هلینیسم:
• هیکل سلیمان:
• هیلل:
• یوسف قارو:
• یوشیا:
• *** منابع و مآخذ
• 20 مصادر تشریع و مبانی حقوق در مکاتب حقوقی معاصر
• پیشگفتار:
• 1. مکتب حقوق فطری
• اشاره
• تحوّل حقوق فطری:
• اصول و ویژگی‌های حقوق فطری:
• نقد و بررسی مکتب حقوق فطری:
• 2. مکتب‌های تاریخی و تحقّقی
• ویژگی مشترک این مکاتب
• اوّل: مکتب تاریخی
• نقد و بررسی مکتب تاریخی:
• دوم: مکتب‌های تجربی
• 2- مکتب مصلحت‌گرایی یا پراگماتیسم
• سوم: نظریۀ اتّحاد حقوق و دولت
• چهارم: مکتب‌های تحققی
• 1. مکتب تحقّقی اجتماعی
• 2. مکتب تحقّقی حقوقی یا حقوق وضعی
• پیروان مکتب تحقّقی حقوقی:
• *** منابع و مآخذ
• [فهرست‌ها]
• بقره
• آل عمران
• نساء
• مائده
• انعام
• اعراف
• انفال
• توبه
• یونس
• هود
• رعد
• ابراهیم
• حجر
• نحل
• اسراء
• کهف
• مریم
• طه
• انبیاء
• حج
• مؤمنون
• نور
• فرقان
• شعراء
• قصص
• عنکبوت
• روم
• احزاب
• سبأ
• فاطر
• یس
• زمر
• غافر
• فصلت
• شوری
• زخرف
• جاثیه
• احقاف
• محمّد
• فتح
• حجرات
• ذاریات
• نجم
• قمر
• حدید
• حشر
• ممتحنه
• جمعه
• طلاق
• ملک
• نوح
• جن
• مدّثر
• مرسلات
• شمس
• علق
• بیّنه
• نصر
• اخلاص
• فهرست روایات
• رسول خدا صلی الله علیه و آله
• امیر مؤمنان امام علی بن ابی طالب علیه السلام
• حضرت فاطمۀ زهرا علیها السلام
• امام حسن مجتبی علیه السلام
• امام محمّد باقر علیه السلام
• امام جعفر صادق علیه السلام
• امام موسی کاظم علیه السلام
• امام علی بن موسی الرّضا علیه السلام
• امام علی الهادی علیه السلام
• امام حسن عسکری علیه السلام
• فهرست اشخاص و لقب‌ها
• فهرست اماکن
• فهرست قبایل و گروهها
• فهرست منابع «1»