پيشگفتار
سپاس خداي را كه جهانيان را آفريد ودرود بر محمّد و خاندان پاك او.
خداوند با همه عظمت و جلالش تو را برگزيده تا از اعزاميهاي او باشيبه خانه گرانسنگش، و به آستانه ميهمانيش درآيي، و به فراخواني ابراهيمخليل به سوي حجّ لبّيكگويي كه بحقّ شرافتي سترگ است. ولي آياميداني ژرفانديشي در احكام حجّ، و آداب والايي كه در اين سفر الهيبايد به آنها عمل كني، و مقدّماتي كه بايد براي خويش فراهم آوري تو را-به خواست خدا- از گراميترين ميهمانان خدا ميگرداند كه سود وتوشهايهنگفتر به كف آورده. آري، حاجي گرامي! بر توست پيش از سفر بهسرزمين مقدّس يا در اثناي آن بكوشي تا مناسك حجّ و فلسفه احكاموشرايط قبول آن را بازشناسي.
خداوند تبارك و تعالي با مساعدت برادر فاضلمان حجّة الاسلام شيخصالح كلباسي -حفظه اللَّه- به ما توفيق آن را داد كتابي مختصر پيرامونحجّ بنگاريم ودر آن، امور زير را به كار بستهايم:
نخست - اكتفا به مهمترين اعمال و مسائلي كه بيشتر مورد ابتلاستآن هم بدون هيچ گونه تفصيلي كه عموم حاجيان بدان نيازي ندارند، وتنهابراي علما وراهنمايان مفيد است كه البتّه اميدواريم توفيق آن را بيابيمكه مسائل مفصّل را در كتابي جداگانه بياوريم.
دوم - قرآن كريم مناسك و حكمت و آداب حجّ را با بلاغتي نافذ تبيينميكند وكسي كه در آيات حجّ تَدَبُّر كند، از آن پرتو ميگيرد و بينشوبصيرت او در حقايق حجّ فزوني ميپذيرد.
خداوند سبحان اين توفيق را به ما داده تا در اين آيات تدبّر كنيم و ازنور آن پرتو بگيريم، و حقايقي را بيان داريم كه از آن الهام ميگيريم.اميد آن كه زاير خانه خدا در ابعاد اين آيين مهم از آيينهاي دينش نيكبينديشد.
سوم - سنّت شريف نيز مناسك، علل و فلسفه مناسك حجّ را بهگونهاي ممتاز روشن ميكند كه موجب ميشود هدايت و رهيابي ما فزونييابد. در حديثي مشهور ميان مسلمانان از پيامبرصلي الله عليه وآله روايت است كهفرمود:
"مناسك خود را از من بگيريد". پيامبرصلي الله عليه وآله با مسلمانان حجّ گزاردوگام به گام مناسك آن را به مسلمانان آموزش داد، تا جايي كه ايشانپارهاي از مناسك را در حالي انجام ميداد كه سواره بود تا همه او راببينند وصدايش را بشنوند. حضرتصلي الله عليه وآله پس از مسجد شجره سواره لبّيكگفت تا همه مسلمانان صداي او را بشنوند و در عرفات سواره وقوف كردوسواره به طواف پرداخت.
