فهرست
- 1381/08/08 دوشنبه درس شمارۀ (471) کتاب النکاح/سال پنجم
- اشاره
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
- الف) توجیه مرحوم شیخ طوسی در مورد روایت عمار ساباطی
- ب) بررسی قاعدۀ «الزام»
- اشاره
- 1) کلام مرحوم بجنوردی صاحب کتاب «القواعد الفقهیه»
- 2) نظر استاد مد ظلّه
- 3) آیا قاعدۀ الزام شامل تک تک فِرق مخالفین می شود یا اینکه تنها در مورد عقیدۀ جمهور آنها جاری است
- 1) کلام مرحوم شیخ
- 2) بیان استاد مد ظلّه
- اشاره
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
- الف) بررسی نکاح فضولی
- 1 - متن مسئله):
- 1 - صحت نکاح فضولی مطلقا:
- 2 - بطلان نکاح فضولی مطلقا:
- 3 - تفصیل بین نکاح عبد و امه بدون اذن مولایشان با سایر موارد نکاح فضولی.
- 4 - قول به صحت نکاح فضولی در 9 صورت و در باقی صور نکاح محکوم به بطلان است.
- ب) ادله قائلین به صحت نکاح فضولی
- 1) اولویت داشتن باب نکاح از سایر ابواب (کلام مرحوم شیخ انصاری)
- 2) اشکال استاد مد ظله به کلام مرحوم شیخ انصاری
- اشکال اول:
- اشکال دوم:
- اشاره
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
- الف) بررسی اولویت نکاح از بیع در کلام شیخ انصاری قدس سرّه
- 1. بیان مرحوم شیخ انصاری قدس سرّه
- 2. نقد استاد مد ظله:
- ب) استدلال برای صحت به مقتضای قاعده و ادلۀ عامه:
- 1. تقریب استدلال:
- ج) بررسی استدلال فخر المحققین رحمه الله
- 1. استدلال فخر المحققین قدس سرّه:
- 2. مناقشۀ مرحوم آقای حکیم قدس سرّه در استدلال مذکور:
- 3. توجیه استدلال فخر المحققین توسط استاد مد ظله
- 4. مناقشۀ استاد مد ظله بر تقریب مذکور:
- 5. نتیجۀ بحث
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- الف) چند بحث اصولی مربوط به مسئله
- 1 - در مطلقات اگر گوینده در مقام بیان بود و قیدی نیاورد ظهور آن و اطلاق چه وقت منعقد می شود؟
- 2 - از فروع بحث اول اینکه، اگر بین عام و مطلقی تعارض شد،
- 3 - اختلاف نظر مرحوم شیخ و آخوند در تمسک به أَوْفُوا بِالْعُقُودِ در خیار غبن.
- 4 - بیان استاد مد ظله در عکس نقیض این قضایا:
- 6 - تقریب دیگر برای تقدیم اصاله العموم توسط استاد
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) پی گیری تحقیق پیرامون ادلّۀ عامّه:
- اشاره
- 1) یادآوری نظر استاد مد ظله دربارۀ مفاد أَوْفُوا بِالْعُقُودِ :
- 2) طرح یک شبهه:
- 3) پاسخ استاد مد ظله:
- ب) بررسی ادلّۀ ایضاح و خلاف مبنی بر بطلان عقد فضولی:
- اشاره
- 2) مقارن نبودن شرط رضایت با عقد:
- 3) پاسخ دلیل دوم فخر المحققین:
- 4 - اولویت بطلان عقد نکاح نسبت به بیع فضولی:
- 5) پاسخ دلیل اولویت بطلان نکاح نسبت به بیع:
- 6) روایات دالّ بر بطلان و ضعف سند روایات دالّ بر صحت:
- 7) پاسخ استاد مد ظله:
- ج) اشتباه ریاض درباره نسبت اجماع به مرحوم شیخ:
- د) بررسی روایات ظاهر در بطلان عقد فضولی:
- اشاره
- 2) صحیحه عبد الله بن سنان:
- 3) روایت فضل بن عبد الملک ابی العباس البقباق:
- 5) نقل سوم از ابی العباس:
- 6) روایت ابی بصیر
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) روایات دال بر فساد عقد فضولی
- 1) صحیحۀ ولید بن صبیح:
- 3) روایت أبو بصیر:
- 4) صحیحۀ حسن بن زیاد:
- 5) روایت جعفریات
- ب ادلۀ دالّ بر صحت نکاح فضولی مجاز:
- 1) روایت دعائم الاسلام:
- 2 - روایت محمد بن مسلم:
- 3) روایت ولید بیّاع الأسفاط:
- 4) صحیحۀ محمد بن اسماعیل بن بزیع:
- 5) صحیحۀ محمد بن اسماعیل بن بزیع:
- 6) صحیحۀ معاویه بن وهب:
- 7) روایت دعائم الاسلام:
- 8) روایت دعائم الاسلام:
- 9) صحیحۀ زراره:
- 10) معتبره زراره:
- 11) روایت عبید بن زراره:
- 12) صحیحۀ معاویه بن وهب:
- 13) صحیحۀ حسن بن زیاد طائی:
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- الف) تذکر نکته ای در مورد جمع بین روایات مختلف نکاح فضولی
- اشاره
- تخصیص روایات صحّت
- ب) تقریبی دیگر برای تعارض روایات:
- ج) تمسک به عموم «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» برای تصحیح عقد فضولی
- د) استثنایی در مورد صحت نکاح فضولی
- اشاره
- خلاصه این درس:
- متن عروه:
- الف) بیان بعضی نکات در عبارت عروه:
- اشاره
- 1) معنای فضولی:
- 2 - موارد دیگر عقد فضولی:
- 3) عدم اعتبار فوریت در اجازه
- 4) اجازه بعد از ردّ
- 5) ردّ بعد از اجازه
- ب) عدم اعتبار لفظ خاص در اجازه
- متن عروه:
- ج) شرطیت علم مُجیز به اینکه اختیار دارد به عقد ملتزم نشود یا ردّ کند:
- متن عروه:
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- الف: اشتراط علم مجیز به توقف عقد بر اجازۀ او در صحت آن
- اشاره
- 1. توضیح عبارت عروه:
- 2. بیان قصور عبارت توسط استاد مد ظله
- اشاره
- فرع اول: اگر کسی در مورد قراری که واقعاً متوقف بر اجازۀ او بوده ولی او نمی دانست،
- فرع دوم: کسی که به اشتباه اعتقاد پیدا کرد که اجازۀ او در صحت عقد هیچ نقشی ندارد ولی در عین حال خود به آن عقد مایل است و اجازه می دهد
- 3. مناقشۀ استاد مد ظله بر کلام صاحب عروه
- 4. بیان وجه مختار استاد مد ظله
- ب) آیا اجازه کاشف است یا ناقل
- متن عروه مسئله 21 -
- 1. بیان اقوال در مسئله:
- اشاره
- قول اول کشف حقیقی:
- قول دوم کشف انقلابی:
- قول سوم کشف حکمی:
- قول چهارم نقل:
- 2. تصویرات مختلف در کشف حقیقی
- اشاره
- تصویر اول: اینکه اجازه را کاشف حقیقی می دانیم
- مناقشۀ مرحوم آقای حکیم
- نقد ایراد مرحوم آقای حکیم توسط استاد
- تصویر دوم: که میرزای رشتی به آن قائل است.
- تصویر سوم: اینکه شرطیت رضایت اعم از تقارن عقد با آن یا تعقب عقد به آن است
- تصویر چهارم:
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- 1 - أَوْفُوا بِالْعُقُودِ دلالت می کند که عقد علت تامه برای حصول نقل و انتقال و مضمون عقد است
- 2) عدم کفایت رضایت تقدیری
- 3) از نظر کبروی آیا اجازه و انشاء معتبر است یا آنکه رضایت فعلیه یا تقدیری کافی است؟
- 4) مقتضای ادلۀ شرعی و أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
- 5) مختار استاد مد ظله در أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
- 6) کشف انقلابی معقول است یا نه؟
- 7) روایات مسئله
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) ذکر روایات دالّۀ بر اینکه اجازه در باب فضولی کاشف است نه ناقل:
- ب) عدم کفایت رضایت باطنی از امضای معتبر در عقد فضولی
- متن مسئله:
- ج) حکم مسأله در صورتی که مالک نه تنها نسبت به انجام معامله کراهت دارد و بلکه فضولی را نهی از آن هم می نماید.
- متن مسئله:
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- تکمله و اصلاح:
- الف) بررسی اشتراط قصد فضولیت در عقد فضولی:
- متن عروه مسئله 24:
- ب) حکم مسئله در صورت کاربرد لفظ توکیل در عقد:
- اشاره
- 1) توضیح عبارت عروه:
- 2) نظر استاد مد ظله
- ج) امضای عقد بدون مهر یا با مهری دیگر یا با الغاء یا افزودن شرطی دیگر:
- اشاره
- 2) مناقشاتی در کلام مرحوم مصنف قدس سرّه
- 3) توضیح حضرت استاد - مد ظله - دربارۀ کلام مرحوم مصنف قدس سرّه:
- اشاره
- خلاصۀ درس:
- اگر فضولی با مهر معیّن عقد نمود، ولی مجیز آن را بدون مهر اجازه داد.
- متن عروه:
- 1 - موضوع بحث:
- 2 - نظر مرحوم آقای خمینی - قدس سرّه - در عدم انحلال خطابات قانونی:
- 4 - معنای انحلال و بیان فارق به نظر مرحوم آقای حکیم (که در مسئله مهریه در نکاح فضولی قایل به انحلال نشده ولی در مرکبات و مشروطات قایلند):
- 5 - نظر استاد - مد ظلّه -
- بررسی مسئله 27: عروه
- متن عروه
- توضیح مسئله:
- اشاره
- فرض اول: وکیل وکالت را فراموش کرده و عقدی را به عنوان فضولی خواند،
- فرض دوم: ایشان می فرمایند: بلکه اگر وکالت شخص هنوز فعلیت پیدا نکرده
- فرض سوم: اگر عاقد ولیّ معقود علیه بود و لکن متوجه ولایت خویش نبوده و به حساب فضولی عقد را جاری کرده،
- الف) بررسی ادلّه و اقوال در مسئله
- اشاره
- 1 - نظر مرحوم آقای حکیم در فرض دوم:
- 2 - اشکال مرحوم آقای خویی و نظر استاد - مد ظلّه -
- 3 - بررسی صورت سوم و نظر استاد - مد ظلّه -
- به نظر ما مسئله دو فرض دارد:
- فرض اول: که شخص نمی دانسته نسبت به دختر خودش (بنا بر مختار ما) یا نسبت به صغیر ولایت دارد
- فرض دوم: می داند نسبت به دختر دیگران ولایت ندارد
- اشاره
- خلاصۀ درس:
- شخص اصیل یا ولی یا وکیل است وکیل است و خودش نیز اطلاع دارد که عقدش نافذ نبوده و احتیاج به اجازه کسی ندارد و در عین حال به عنوان فضولیت این عقد را اجراء می کند
- عقد ولی فضولی موقوف بر اجازه و امضاء نیست تا اگر اجازه نشود باطل باشد و اما حق فسخ ندارد
- اگر فضولی برای صغیرین عقدی اجرا کرد، یکی از آنها بعد از بلوغ عقد را امضا کرد و قبل از اجازه دیگری فوت کرد
- اشاره
- تصویر حرمه بنت در کلام صاحب العروه
- اشکال به کلام صاحب عروه در مقام
- پاسخی دیگر از اشکال مشترک مرحوم کاشف الغطاء و مرحوم آقای خویی رحمه الله
- اشاره
- الف) اشکال مرحوم آقای خویی و مرحوم کاشف الغطاء به عبارت مرحوم سید و دفع آن.
- اشاره
- 1) ادامه مسئله 3894:
- متن مسئله 3893:
- 1) کلام مرحوم آقای خویی و بیان استاد مد ظله
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- بررسی جواز انجام عقد منافی با عقد فضولی توسط اصیل
- متن عروه:
- 1) شرح عبارت عروه
- 2) بیان دو نکته در مورد متن عروه
- 3) مناقشۀ مرحوم آقای حکیم به قواعد و شارح آن
- 4) دفاع استاد مد ظله - از عدم تنافی در کلام علامه
- 5) بیان مرحوم آقای نائینی برای عدم جواز عقد منافی
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- نظر مرحوم نائینی:
- اشاره
- اشکال استاد مد ظله بر فرمایش مرحوم نائینی:
- نظر شیخ انصاری رحمه الله در این مسئله:
- اشاره
- اشکالات استاد مد ظله به فرمایش شیخ رحمه الله:
- نظر مرحوم سید رحمه الله:
- نظر استاد مد ظله:
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- بحث در این بود که اگر عقد نکاح از یک طرف مراعی نبوده بلکه لازم باشد و از طرف دیگر فضولی، آیا کسی که از طرف او عقد لازم است می تواند عقودی که منافات با صحت عقد اول داشته باشد انجام دهد یا خیر؟
- اشاره
- بررسی کلام مرحوم سید رحمه الله:
- اشاره
- مرحله اول: آیا التزامی که از طرف اصیل یا مجیز صورت گرفته لازم الرعایه است
- مرحله دوم: آیا انجام عقود منافی فسخ التزام اول است یعنی عقلاء دیگر برای التزام اول بقایی قایل نیستند یا خیر؟
- نقد مرحوم آقای خویی به استدلال به أَوْفُوا بِالْعُقُودِ :
- اشاره
- نقد فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله
- نقد استاد مد ظله به استدلال به أَوْفُوا بِالْعُقُودِ :
- مناقشه مرحوم آقای خویی رحمه الله:
- اشاره
- نقد فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله:
- تعلیقه مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله:
- اشاره
- نقد استاد مد ظله:
- اشاره
- ادامه مسئله 33:
- اشاره
- دفاع از علامه حلّی رحمه الله:
- بررسی مسئلۀ 34 حکم زنی که فضولتاً به ازدواج مردی در آمده یا مردی فضولتاً به ازدواج زنی درآمده و من له الاجازه جاهلا عقد منافی با این عقد فضولی انجام داده
- اشاره
- خلاصه درس این جلسه:
- اقوال در مسئله نکاح فضولی در مقام
- نقل کلام محقق خویی رحمه الله در باب ازدواج با دختر همسر:
- اشاره
- نقد کلام محقق خویی قدس سرّه
- ادامۀ مسئلۀ 34
- اشاره
- مرحوم صاحب العروه می فرماید: لیس لها تجیز لفوات محلّ الإجازه
- بررسی مسئلۀ 34 حکم زنی که دو نفر را وکیل کرده تا شوهری برای او پیدا کنند و هر کدام شخصی را پیدا کردند.
- اشاره
- بررسی مسئله
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- الف) بررسی فرض اقتران دو عقد در مسئله 3898:
- اشاره
- 1) مختار استاد مد ظله در مورد صورت تقارن دو عقد
- ب) حکم شک در سبق و اقتران دو عقد
- اشاره
- 1) تفصیل استاد مد ظله راجع به فرع اخیر
- 2) اشاره به کلام مرحوم آقای گلپایگانی
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) اشاره ای کوتاه به مختار استاد مد ظله در فرض تقارن دو عقد (یادآوری و تکمیل)
- ب) اشاره به نظر استاد مد ظله در فرض ثلاثی الاحتمال بودن (یادآوری و تکمیل)
- ج) بیان مرحوم آقای گلپایگانی در تأیید کلام مرحوم سید:
- اشاره
- 1) بررسی و نقد کلام مرحوم گلپایگانی توسط استاد مد ظله
- د) بررسی فرض «و کذا الحال اذا زوجت نفسها من رجل و زوجها وکیلها من آخر، او تزوج بامرأه و زوجه وکیله باخری لا یمکن الجمع بینهما»
- اشاره
- خلاصۀ درس:
- یادآوری و سبب یادآوری مسئله 43 محرمات بالمصاهره در مباحث مسئله 35 «اولیاء عقد»
- اشکال استاد دام ظله بر عدم جریان لا ضرر و لا حرج در الزام به طلاق در مقام
- نقد استاد دام ظله نسبت به استدلال به استصحاب برای اثبات قول به لزوم طلاق
- بررسی استدلال به آیه شریفه «اَلطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسانٍ» برای اثبات لزوم طلاق
- اشاره
- نقل و نقد وجه مرحوم آقای حکیم برای عدم دلالت آیه
- نقل و نقد وجه مرحوم آقای خویی برای عدم دلالت آیه
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) بررسی ادامه مسئله 35 از فصل اولیاء عقد:
- اشاره
- 1) عدم تمامیت استدلال به آیۀ شریفه «فَإِمْساکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسانٍ» برای وجوب طلاق
- 3) مناقشۀ استاد مد ظله
- 4) نظر استاد مد ظله
- 5) گفتاری از مرحوم آقای حکیم
- 6) کلامی از مرحوم شیخ انصاری و مرحوم سید یزدی و مرحوم آقای بروجردی پیرامون اکراه و اضطرار
- 7) بیان استاد مد ظله در مورد کلام مرحوم بروجردی و انطباق آن با محل کلام
- 8) بیان مرحوم آقای خویی نسبت به جملۀ «احدها التوقیف حتی یحصل العلم»
- 9) نقد استاد مد ظله
- ب) ادامه مسئله:
- ج) ادامۀ مسئله:
سایز
اندازه متن
محتوایی برای این صفحه وجود ندارد.
فهرست
- 1381/08/08 دوشنبه درس شمارۀ (471) کتاب النکاح/سال پنجم
- اشاره
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
- الف) توجیه مرحوم شیخ طوسی در مورد روایت عمار ساباطی
- ب) بررسی قاعدۀ «الزام»
- اشاره
- 1) کلام مرحوم بجنوردی صاحب کتاب «القواعد الفقهیه»
- 2) نظر استاد مد ظلّه
- 3) آیا قاعدۀ الزام شامل تک تک فِرق مخالفین می شود یا اینکه تنها در مورد عقیدۀ جمهور آنها جاری است
- 1) کلام مرحوم شیخ
- 2) بیان استاد مد ظلّه
- اشاره
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
- الف) بررسی نکاح فضولی
- 1 - متن مسئله):
- 1 - صحت نکاح فضولی مطلقا:
- 2 - بطلان نکاح فضولی مطلقا:
- 3 - تفصیل بین نکاح عبد و امه بدون اذن مولایشان با سایر موارد نکاح فضولی.
- 4 - قول به صحت نکاح فضولی در 9 صورت و در باقی صور نکاح محکوم به بطلان است.
- ب) ادله قائلین به صحت نکاح فضولی
- 1) اولویت داشتن باب نکاح از سایر ابواب (کلام مرحوم شیخ انصاری)
- 2) اشکال استاد مد ظله به کلام مرحوم شیخ انصاری
- اشکال اول:
- اشکال دوم:
- اشاره
- خلاصۀ درس قبل و این جلسه:
- الف) بررسی اولویت نکاح از بیع در کلام شیخ انصاری قدس سرّه
- 1. بیان مرحوم شیخ انصاری قدس سرّه
- 2. نقد استاد مد ظله:
- ب) استدلال برای صحت به مقتضای قاعده و ادلۀ عامه:
- 1. تقریب استدلال:
- ج) بررسی استدلال فخر المحققین رحمه الله
- 1. استدلال فخر المحققین قدس سرّه:
- 2. مناقشۀ مرحوم آقای حکیم قدس سرّه در استدلال مذکور:
- 3. توجیه استدلال فخر المحققین توسط استاد مد ظله
- 4. مناقشۀ استاد مد ظله بر تقریب مذکور:
- 5. نتیجۀ بحث
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- الف) چند بحث اصولی مربوط به مسئله
- 1 - در مطلقات اگر گوینده در مقام بیان بود و قیدی نیاورد ظهور آن و اطلاق چه وقت منعقد می شود؟
- 2 - از فروع بحث اول اینکه، اگر بین عام و مطلقی تعارض شد،
- 3 - اختلاف نظر مرحوم شیخ و آخوند در تمسک به أَوْفُوا بِالْعُقُودِ در خیار غبن.
- 4 - بیان استاد مد ظله در عکس نقیض این قضایا:
- 6 - تقریب دیگر برای تقدیم اصاله العموم توسط استاد
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) پی گیری تحقیق پیرامون ادلّۀ عامّه:
- اشاره
- 1) یادآوری نظر استاد مد ظله دربارۀ مفاد أَوْفُوا بِالْعُقُودِ :
- 2) طرح یک شبهه:
- 3) پاسخ استاد مد ظله:
- ب) بررسی ادلّۀ ایضاح و خلاف مبنی بر بطلان عقد فضولی:
- اشاره
- 2) مقارن نبودن شرط رضایت با عقد:
- 3) پاسخ دلیل دوم فخر المحققین:
- 4 - اولویت بطلان عقد نکاح نسبت به بیع فضولی:
- 5) پاسخ دلیل اولویت بطلان نکاح نسبت به بیع:
- 6) روایات دالّ بر بطلان و ضعف سند روایات دالّ بر صحت:
- 7) پاسخ استاد مد ظله:
- ج) اشتباه ریاض درباره نسبت اجماع به مرحوم شیخ:
- د) بررسی روایات ظاهر در بطلان عقد فضولی:
- اشاره
- 2) صحیحه عبد الله بن سنان:
- 3) روایت فضل بن عبد الملک ابی العباس البقباق:
- 5) نقل سوم از ابی العباس:
- 6) روایت ابی بصیر
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) روایات دال بر فساد عقد فضولی
- 1) صحیحۀ ولید بن صبیح:
- 3) روایت أبو بصیر:
- 4) صحیحۀ حسن بن زیاد:
- 5) روایت جعفریات
- ب ادلۀ دالّ بر صحت نکاح فضولی مجاز:
- 1) روایت دعائم الاسلام:
- 2 - روایت محمد بن مسلم:
- 3) روایت ولید بیّاع الأسفاط:
- 4) صحیحۀ محمد بن اسماعیل بن بزیع:
- 5) صحیحۀ محمد بن اسماعیل بن بزیع:
- 6) صحیحۀ معاویه بن وهب:
- 7) روایت دعائم الاسلام:
- 8) روایت دعائم الاسلام:
- 9) صحیحۀ زراره:
- 10) معتبره زراره:
- 11) روایت عبید بن زراره:
- 12) صحیحۀ معاویه بن وهب:
- 13) صحیحۀ حسن بن زیاد طائی:
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- الف) تذکر نکته ای در مورد جمع بین روایات مختلف نکاح فضولی
- اشاره
- تخصیص روایات صحّت
- ب) تقریبی دیگر برای تعارض روایات:
- ج) تمسک به عموم «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» برای تصحیح عقد فضولی
- د) استثنایی در مورد صحت نکاح فضولی
- اشاره
- خلاصه این درس:
- متن عروه:
- الف) بیان بعضی نکات در عبارت عروه:
- اشاره
- 1) معنای فضولی:
- 2 - موارد دیگر عقد فضولی:
- 3) عدم اعتبار فوریت در اجازه
- 4) اجازه بعد از ردّ
- 5) ردّ بعد از اجازه
- ب) عدم اعتبار لفظ خاص در اجازه
- متن عروه:
- ج) شرطیت علم مُجیز به اینکه اختیار دارد به عقد ملتزم نشود یا ردّ کند:
- متن عروه:
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- الف: اشتراط علم مجیز به توقف عقد بر اجازۀ او در صحت آن
- اشاره
- 1. توضیح عبارت عروه:
- 2. بیان قصور عبارت توسط استاد مد ظله
- اشاره
- فرع اول: اگر کسی در مورد قراری که واقعاً متوقف بر اجازۀ او بوده ولی او نمی دانست،
- فرع دوم: کسی که به اشتباه اعتقاد پیدا کرد که اجازۀ او در صحت عقد هیچ نقشی ندارد ولی در عین حال خود به آن عقد مایل است و اجازه می دهد
- 3. مناقشۀ استاد مد ظله بر کلام صاحب عروه
- 4. بیان وجه مختار استاد مد ظله
- ب) آیا اجازه کاشف است یا ناقل
- متن عروه مسئله 21 -
- 1. بیان اقوال در مسئله:
- اشاره
- قول اول کشف حقیقی:
- قول دوم کشف انقلابی:
- قول سوم کشف حکمی:
- قول چهارم نقل:
- 2. تصویرات مختلف در کشف حقیقی
- اشاره
- تصویر اول: اینکه اجازه را کاشف حقیقی می دانیم
- مناقشۀ مرحوم آقای حکیم
- نقد ایراد مرحوم آقای حکیم توسط استاد
- تصویر دوم: که میرزای رشتی به آن قائل است.
- تصویر سوم: اینکه شرطیت رضایت اعم از تقارن عقد با آن یا تعقب عقد به آن است
- تصویر چهارم:
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- 1 - أَوْفُوا بِالْعُقُودِ دلالت می کند که عقد علت تامه برای حصول نقل و انتقال و مضمون عقد است
- 2) عدم کفایت رضایت تقدیری
- 3) از نظر کبروی آیا اجازه و انشاء معتبر است یا آنکه رضایت فعلیه یا تقدیری کافی است؟
- 4) مقتضای ادلۀ شرعی و أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
- 5) مختار استاد مد ظله در أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
- 6) کشف انقلابی معقول است یا نه؟
- 7) روایات مسئله
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) ذکر روایات دالّۀ بر اینکه اجازه در باب فضولی کاشف است نه ناقل:
- ب) عدم کفایت رضایت باطنی از امضای معتبر در عقد فضولی
- متن مسئله:
- ج) حکم مسأله در صورتی که مالک نه تنها نسبت به انجام معامله کراهت دارد و بلکه فضولی را نهی از آن هم می نماید.
- متن مسئله:
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- تکمله و اصلاح:
- الف) بررسی اشتراط قصد فضولیت در عقد فضولی:
- متن عروه مسئله 24:
- ب) حکم مسئله در صورت کاربرد لفظ توکیل در عقد:
- اشاره
- 1) توضیح عبارت عروه:
- 2) نظر استاد مد ظله
- ج) امضای عقد بدون مهر یا با مهری دیگر یا با الغاء یا افزودن شرطی دیگر:
- اشاره
- 2) مناقشاتی در کلام مرحوم مصنف قدس سرّه
- 3) توضیح حضرت استاد - مد ظله - دربارۀ کلام مرحوم مصنف قدس سرّه:
- اشاره
- خلاصۀ درس:
- اگر فضولی با مهر معیّن عقد نمود، ولی مجیز آن را بدون مهر اجازه داد.
- متن عروه:
- 1 - موضوع بحث:
- 2 - نظر مرحوم آقای خمینی - قدس سرّه - در عدم انحلال خطابات قانونی:
- 4 - معنای انحلال و بیان فارق به نظر مرحوم آقای حکیم (که در مسئله مهریه در نکاح فضولی قایل به انحلال نشده ولی در مرکبات و مشروطات قایلند):
- 5 - نظر استاد - مد ظلّه -
- بررسی مسئله 27: عروه
- متن عروه
- توضیح مسئله:
- اشاره
- فرض اول: وکیل وکالت را فراموش کرده و عقدی را به عنوان فضولی خواند،
- فرض دوم: ایشان می فرمایند: بلکه اگر وکالت شخص هنوز فعلیت پیدا نکرده
- فرض سوم: اگر عاقد ولیّ معقود علیه بود و لکن متوجه ولایت خویش نبوده و به حساب فضولی عقد را جاری کرده،
- الف) بررسی ادلّه و اقوال در مسئله
- اشاره
- 1 - نظر مرحوم آقای حکیم در فرض دوم:
- 2 - اشکال مرحوم آقای خویی و نظر استاد - مد ظلّه -
- 3 - بررسی صورت سوم و نظر استاد - مد ظلّه -
- به نظر ما مسئله دو فرض دارد:
- فرض اول: که شخص نمی دانسته نسبت به دختر خودش (بنا بر مختار ما) یا نسبت به صغیر ولایت دارد
- فرض دوم: می داند نسبت به دختر دیگران ولایت ندارد
- اشاره
- خلاصۀ درس:
- شخص اصیل یا ولی یا وکیل است وکیل است و خودش نیز اطلاع دارد که عقدش نافذ نبوده و احتیاج به اجازه کسی ندارد و در عین حال به عنوان فضولیت این عقد را اجراء می کند
- عقد ولی فضولی موقوف بر اجازه و امضاء نیست تا اگر اجازه نشود باطل باشد و اما حق فسخ ندارد
- اگر فضولی برای صغیرین عقدی اجرا کرد، یکی از آنها بعد از بلوغ عقد را امضا کرد و قبل از اجازه دیگری فوت کرد
- اشاره
- تصویر حرمه بنت در کلام صاحب العروه
- اشکال به کلام صاحب عروه در مقام
- پاسخی دیگر از اشکال مشترک مرحوم کاشف الغطاء و مرحوم آقای خویی رحمه الله
- اشاره
- الف) اشکال مرحوم آقای خویی و مرحوم کاشف الغطاء به عبارت مرحوم سید و دفع آن.
- اشاره
- 1) ادامه مسئله 3894:
- متن مسئله 3893:
- 1) کلام مرحوم آقای خویی و بیان استاد مد ظله
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- بررسی جواز انجام عقد منافی با عقد فضولی توسط اصیل
- متن عروه:
- 1) شرح عبارت عروه
- 2) بیان دو نکته در مورد متن عروه
- 3) مناقشۀ مرحوم آقای حکیم به قواعد و شارح آن
- 4) دفاع استاد مد ظله - از عدم تنافی در کلام علامه
- 5) بیان مرحوم آقای نائینی برای عدم جواز عقد منافی
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- نظر مرحوم نائینی:
- اشاره
- اشکال استاد مد ظله بر فرمایش مرحوم نائینی:
- نظر شیخ انصاری رحمه الله در این مسئله:
- اشاره
- اشکالات استاد مد ظله به فرمایش شیخ رحمه الله:
- نظر مرحوم سید رحمه الله:
- نظر استاد مد ظله:
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- بحث در این بود که اگر عقد نکاح از یک طرف مراعی نبوده بلکه لازم باشد و از طرف دیگر فضولی، آیا کسی که از طرف او عقد لازم است می تواند عقودی که منافات با صحت عقد اول داشته باشد انجام دهد یا خیر؟
- اشاره
- بررسی کلام مرحوم سید رحمه الله:
- اشاره
- مرحله اول: آیا التزامی که از طرف اصیل یا مجیز صورت گرفته لازم الرعایه است
- مرحله دوم: آیا انجام عقود منافی فسخ التزام اول است یعنی عقلاء دیگر برای التزام اول بقایی قایل نیستند یا خیر؟
- نقد مرحوم آقای خویی به استدلال به أَوْفُوا بِالْعُقُودِ :
- اشاره
- نقد فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله
- نقد استاد مد ظله به استدلال به أَوْفُوا بِالْعُقُودِ :
- مناقشه مرحوم آقای خویی رحمه الله:
- اشاره
- نقد فرمایش مرحوم آقای خویی رحمه الله:
- تعلیقه مرحوم آقای گلپایگانی رحمه الله:
- اشاره
- نقد استاد مد ظله:
- اشاره
- ادامه مسئله 33:
- اشاره
- دفاع از علامه حلّی رحمه الله:
- بررسی مسئلۀ 34 حکم زنی که فضولتاً به ازدواج مردی در آمده یا مردی فضولتاً به ازدواج زنی درآمده و من له الاجازه جاهلا عقد منافی با این عقد فضولی انجام داده
- اشاره
- خلاصه درس این جلسه:
- اقوال در مسئله نکاح فضولی در مقام
- نقل کلام محقق خویی رحمه الله در باب ازدواج با دختر همسر:
- اشاره
- نقد کلام محقق خویی قدس سرّه
- ادامۀ مسئلۀ 34
- اشاره
- مرحوم صاحب العروه می فرماید: لیس لها تجیز لفوات محلّ الإجازه
- بررسی مسئلۀ 34 حکم زنی که دو نفر را وکیل کرده تا شوهری برای او پیدا کنند و هر کدام شخصی را پیدا کردند.
- اشاره
- بررسی مسئله
- اشاره
- خلاصۀ درس این جلسه:
- الف) بررسی فرض اقتران دو عقد در مسئله 3898:
- اشاره
- 1) مختار استاد مد ظله در مورد صورت تقارن دو عقد
- ب) حکم شک در سبق و اقتران دو عقد
- اشاره
- 1) تفصیل استاد مد ظله راجع به فرع اخیر
- 2) اشاره به کلام مرحوم آقای گلپایگانی
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) اشاره ای کوتاه به مختار استاد مد ظله در فرض تقارن دو عقد (یادآوری و تکمیل)
- ب) اشاره به نظر استاد مد ظله در فرض ثلاثی الاحتمال بودن (یادآوری و تکمیل)
- ج) بیان مرحوم آقای گلپایگانی در تأیید کلام مرحوم سید:
- اشاره
- 1) بررسی و نقد کلام مرحوم گلپایگانی توسط استاد مد ظله
- د) بررسی فرض «و کذا الحال اذا زوجت نفسها من رجل و زوجها وکیلها من آخر، او تزوج بامرأه و زوجه وکیله باخری لا یمکن الجمع بینهما»
- اشاره
- خلاصۀ درس:
- یادآوری و سبب یادآوری مسئله 43 محرمات بالمصاهره در مباحث مسئله 35 «اولیاء عقد»
- اشکال استاد دام ظله بر عدم جریان لا ضرر و لا حرج در الزام به طلاق در مقام
- نقد استاد دام ظله نسبت به استدلال به استصحاب برای اثبات قول به لزوم طلاق
- بررسی استدلال به آیه شریفه «اَلطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسانٍ» برای اثبات لزوم طلاق
- اشاره
- نقل و نقد وجه مرحوم آقای حکیم برای عدم دلالت آیه
- نقل و نقد وجه مرحوم آقای خویی برای عدم دلالت آیه
- اشاره
- خلاصۀ درس گذشته و این جلسه:
- الف) بررسی ادامه مسئله 35 از فصل اولیاء عقد:
- اشاره
- 1) عدم تمامیت استدلال به آیۀ شریفه «فَإِمْساکٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِیحٌ بِإِحْسانٍ» برای وجوب طلاق
- 3) مناقشۀ استاد مد ظله
- 4) نظر استاد مد ظله
- 5) گفتاری از مرحوم آقای حکیم
- 6) کلامی از مرحوم شیخ انصاری و مرحوم سید یزدی و مرحوم آقای بروجردی پیرامون اکراه و اضطرار
- 7) بیان استاد مد ظله در مورد کلام مرحوم بروجردی و انطباق آن با محل کلام
- 8) بیان مرحوم آقای خویی نسبت به جملۀ «احدها التوقیف حتی یحصل العلم»
- 9) نقد استاد مد ظله
- ب) ادامه مسئله:
- ج) ادامۀ مسئله:
اطلاعات کتاب
عنوان: نکاح : تقریرات درس آیت الله شبیری زنجانی جلد 13
نویسنده: سید محمد کاظم طباطبایی یزدی
ناشر: موسسه پژوهشی رای پرداز
تعداد صفحات: 4594
جلد: 1
موضوعات: ازدواج, فقه, زناشویی