پیشگفتار
اشاره
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ*
چه کسانی به سراغ حیلهها میروند؟
بیشک والاترین ویژگی مؤمنان، صفت زیبای عبودیّت و بندگی خداست، و روشنترین دلیل این مدّعی، آن که مسلمانان از آغاز اسلام تا قیام قیامت، روزانه حدّ اقل ده بار قبل از شهادت بر رسالت پیامبر بزرگوار اسلام صلّی اللّه علیه و آله، به عبودیّت و بندگی ایشان شهادت میدهند (و اشهد أنّ محمّدا عبده و رسوله)، یعنی راز رسیدن به مقام شامخ و بیبدیل رسالت را، بندگی و عبودیّت کامل آن حضرت میدانند.
امّا نکتۀ قابل دقّت تفاوت «عبادت» و «عبودیّت» است! زیرا عبادت چیزی است، و عبودیّت چیز دیگر، و بدین جهت هر عابدی «عبد» نیست، ولی هر عبدی «عابد» است. شیطان رانده شده عابد بزرگی بود، که طبق برخی از روایات مدّت بسیار طولانی خداوند را عبادت کرد «1»، ولی هرگز بندۀ خوبی نبود، و طعم شیرین عبودیّت را نچشید، وگرنه در مقابل معبودش سرکشی و طغیان نمیکرد، و راه گمراهی را
______________________________
(1). نهج البلاغه، خطبۀ 192 (خطبۀ قاصعه).
