کتابخانه عمومی بالقرآن

فهرست

• پیش گفتار
• حقیقت صدق و کذب
• اشاره
• تعریف صدق و کذب از دیدگاه مشهور
• اشکالات سید خویی - قدس سره - بر تعریف مشهور
• اشاره
• اشکال اوّل
• اشاره
• نقد اشکال اوّل
• اشکال دوم
• اشاره
• نقد اشکال دوم
• اشکال سوم
• اشاره
• نقد اشکال سوم
• بحثی در حقیقت صدق و کذب در کلام مرحوم امام - قدس سره -
• اشاره
• تعریف تفتازانی از صدق و کذب و وجوه آن در نظر مرحوم امام - قدس سره -
• نقد مرحوم امام - قدس سره - بر کلام تفتازانی
• عدم اختصاص صدق و کذب به قول و لفظ
• اشاره
• بررسی فرمایش مرحوم امام - قدس سره -
• نقد کلام تفتازانی
• نظر نظّام معتزلی در تعریف صدق و کذب و نقد آن
• نظر جاحظ در تعریف صدق و کذب
• اشاره
• نقد سخن جاحظ
• آیا وجود مخاطب در تحقّق کذب شرط است؟
• اشاره
• وجوهی بر لزوم وجود مخاطب در اتّصاف به صدق و کذب
• اشاره
• نقد امام - قدس سره - بر قول لزوم وجود مخاطب در اتّصاف به صدق و کذب
• بیان مرحوم امام - قدس سره - در انصراف ادلّه ی حرمت کذب به وجود سامع
• بررسی فرمایش مرحوم امام - قدس سره -
• ادلّه ی حرمت کذب 
• اشاره
• حرمت کذب به ضرورت عقول
• اشاره
• دو مبنای کلّی در حسن و قبح
• 1. مبنای بیشتر متکلمین شیعه (حسن و قبح غیر مرتبط با مصالح و مفاسد)
• 2. مبنای برخی دیگر (حسن و قبح مرتبط با مصالح و مفاسد)
• حرمت کذب به ضرورت ادیان
• اشاره
• ادلّه ی حرمت کذب از کتاب و سنّت
• تحقیقی پیرامون کبیره بودن کذب
• اشاره
• ثمره ی بحث از کبیره بودن کذب
• ملاک کبیره بودن معصیت
• ادلّه ی شیخ - قدس سره - بر کبیره بودن کذب
• 1. روایت الْفَضْلِ بْنِ شَاذَان:
• 2. روایت الْأَعْمَش:
• 3. موثقه ی مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِم:
• اشاره
• کلام در وثاقت عثمان بن عیسی
• دلالت موثقه ی محمد بن مسلم بر بدتر بودن کذب از شراب
• اشکال بعضی بر استدلال به موثقه ی محمد بن مسلم
• 4. روایت منسوب به امام عسکری - علیه السلام -:
• 5. روایت أَنَس:
• 6. روایتی از پیامبر اسلام - صلی الله علیه و آله و سلم -:
• 7. آیه ی شریفه ی افتراء کذب:
• اشاره
• اشکال محقّق ایروانی - قدس سره - بر استدلال به آیه ی شریفه
• نقد اشکال محقّق ایروانی - قدس سره -
• اشکال برخی محقّقین بر استدلال به آیه ی شریفه
• جواب از استدلال به آیه ی شریفه
• کبیره بودن مطلق کذب در منظر شیخ - قدس سره - حتّی در صورت عدم ترتّب مفسده
• اشاره
• تأییدی بر کبیره بودن مطلق کذب در وصیت پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم - به ابوذر
• نقد کلام شیخ - قدس سره -
• وجه دیگری بر اثبات کبیره بودن کذب
• اشاره
• نقد این استدلال
• روایات دالّ بر عدم کبیره بودن مطلق کذب
• اشاره
• 1. روایت أَبِی خَدِیجَه در محاسن، کافی و عقاب الاعمال:
• اشاره
• بررسی سند روایت محاسن
• بررسی سند کافی
• بررسی سند عقاب الاعمال
• نحوه ی استدلال به این روایت برای نفی کبیره بودن مطلق کذب
• اشکال شیخ - قدس سره - بر استدلال به روایت ابی خدیجه
• نقد کلام شیخ - قدس سره -
• مراد از کذب به قول مطلقِ دارای آثار مهم، کذب علی الله و الرسول است
• 2. مرسله ی سَیف بن عَمِیرَه:
• اشاره
• نقد استدلال به مرسله ی سیف بن عمیره
• 3. صحیحه ی عَبْدِ الرَّحْمَانِ بْنِ الْحَجَّاج:
• اشاره
• مناقشه ی محقّق ایروانی - قدس سره - در استدلال به این روایت بر نفی کبیره بودن مطلق کذب
• نقد مناقشه ی محقّق ایروانی - قدس سره -
• 4. روایت الْحَارِثِ الْأَعْوَر:
• اشاره
• مناقشه در استدلال به این روایت
• نتیجه ی نهایی درباره ی کبیره بودن مطلق کذب
• خلف وعد 
• اشاره
• با توجّه به روایت حارث الاعور، آیا خلف وعد مصداق کذب است؟
• اشاره
• مراد روایت در نظر شیخ - قدس سره -، الوعد مع إضمار عدم الوفاء
• آیا وعد مع اضمار عدم الوفاء، مصداق کذب است؟
• اشاره
• وجوه اطلاق کذب بر خلف وعد در نظر شیخ - قدس سره -
• اشاره
• اتصاف انشاءات به کذب از حیث خبر ملازم آن در کلام کاشف الغطاء - قدس سره -
• نقد کلام کاشف الغطاء - قدس سره -
• بیان دیگری بر کذب نبودن خلف وعد در کلام شیخ - قدس سره -
• آیا خلف وعد حرام است؟
• اشاره
• اقسام ابراز وعده
• هزل
• اشاره
• آیا هزل مصداق کذب است؟
• اشاره
• روایات مربوط به حرمت هزل
• 1. مرسله ی سَیْفِ بْنِ عَمِیرَه:
• 2. روایت أَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَه:
• 3. روایت حارث الاعور:
• 4. وصیت پیامبر اکرم - صلی الله علیه و آله و سلم - به ابوذر:
• آیا مبالغات متّصف به صدق و کذب می شود؟
• توریه
• اشاره
• تعریف توریه
• آیا توریه مصداق کذب است؟
• کلام میرزای قمی - قدس سره - در حرمت توریه
• نقد شیخ بر کلام میرزای قمی - قدس سرهما -
• روایات دالّ بر کذب نبودن توریه
• 1. مرسله ی معانی الأخبار و احتجاج:
• اشاره
• بررسی دلالت مرسله بر کذب نبودن توریه
• 2. روایتی در مستطرفات سرائر:
• 3. روایتی در مسند احمد حنبل:
• تذکراتی در مورد توریه
• مسوّغات کذب
• اشاره
• مسوّغ اوّل: ضرورت
• اشاره
• ادلّه ی جواز کذب عند الضروره
• الف: دلیل کتاب بر جواز کذب عند الضروره
• 1) آیه ی 106 سوره ی نحل:
• 2) آیه ی 28 سوره ی آل عمران:
• 3) آیه ی 78 سوره ی حج:
• ب: دلیل سنّت بر جواز کذب عند الضروره
• اشاره
• 1. حدیث رفع:
• 2. روایات دالّ بر این که «لَیْسَ شَیْ ءٌ مِمَّا حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا وَ قَدْ أَحَلَّهُ لِمَنِ اضْطُرَّ إِلَیْهِ»:
• 3) صحیحه ی لا ضرر:
• ج) دلیل اجماع بر جواز کذب عند الضروره
• د) دلیل عقل بر جواز کذب عند الضروره
• آیا جواز کذب عند الاضطرار، منوط به عدم امکان توریه است؟
• روایات دالّ بر جواز کذب مطلقاً حتّی مع التمکن من التوریه
• اشاره
• 1. روایت سکونی:
• 2. صحیحه ی إِسْمَاعِیلَ بْنِ سَعْدٍ الْأَشْعَرِیّ:
• 3. صحیحه ی حلبی:
• اشاره
• بررسی وثاقت حلبیون
• اشاره
• طریق صدوق - قدس سره - به عبیدالله بن علی الحلبی
• اشاره
• طریق صدوق - قدس سره - به محمد بن علی الحلبی
• اشاره
• طریق صدوق - قدس سره - به عمران بن علی الحلبی
• بررسی دلالت روایت
• 4. روایت دیگر صدوق از امام صادق - علیه السلام -:
• 5. موثقه ی زراره:
• 6. موثقه ی دیگر زراره§ممکن است این روایت، همان روایت سابق زراره باشد که در یک مجلس از حضرت سؤال کرده و بخشی را در جایی نقل کرده و بخشی را در جای دیگر، و ممکن هم هست در دو مجلس سؤال کرده باشد.§:
• 7. روایت سماعه:
• اشاره
• جواب شیخ - قدس سره - از قاعده ی عقلی
• نقد کلام مرحوم شیخ - قدس سره -
• پاسخ صحیح در مورد حکم عقل بر قبح کذب
• اشاره
• تعارض روایات در صورت عدم استبعاد تقیید
• نظر محقّق ایروانی - قدس سره - در عدم تعارض این دو دسته روایات و توضیح نظر شیخ - قدس سره -
• خلاصه ی سیر بحث وجوب یا عدم وجوب توریه در مقام اضطرار در کلام شیخ - قدس سره -
• اشاره
• کلام شیخ - قدس سره - در امکان تقیید مطلقات مجوّز کذب
• نظر مختار در تقیید و عدم تقیید مطلقات
• نظر مختار در مورد حکم عقل به قبح کذب
• نظر مختار در تعارض بین روایات
• اشاره
• کلام شیخ - قدس سره - در تهافت ظاهر کلام مشهور
• کلام شیخ - قدس سره - در فرق اضطرار و اکراه و توجیه کلام مشهور
• نقد کلام شیخ - قدس سره - در فرق بین اکراه و اضطرار
• کلام بعضی در فرق بین مقام اضطرار و اکراه در باب معاملات
• نظر مختار در فرق بین مقام اضطرار و اکراه در باب معاملات
• نسبت عموم و خصوص من وجه بین اضطرار و إکراه
• اشاره
• أوسع بودن ادلّه ی جواز کذب در مقام ضرر و إکراه از حدیث رفع
• بیان شیخ - قدس سره - در عدم فرق بین ضرر مسوّغ کذب با ضرر مسوّغ سایر محرّمات و نقد آن
• بیان شیخ - قدس سره - در استحباب تحمّل ضرر مالی غیر مجحف و پرهیز از کذب
• نقد استدلال شیخ - قدس سره -
• تمسّک بعضی به روایت نبوی برای اثبات رجحان تحمّل ضرر و اجتناب از کذب
• نقد استدلال به روایت نبوی
• استدلال به روایات دالّ بر احتراز از قسم حتّی صادقاً برای اثبات رجحان تحمّل ضرر
• نقد این استدلال
• تحقیقی در مورد آیه ی شریفه ی (لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَهً لِأَیْمانِکُمْ)
• اشاره
• کلام شیخ در اولویت حمل کلام ائمّه- علیهم السلام - در مقام تقیه بر توریه تا کذب
• اشاره
• بررسی کلام شیخ - قدس سره -
• کلام شیخ - قدس سره - در حمل روایت بر توریه در دوران بین توریه و تقیه
• اشاره
• بررسی کلام شیخ - قدس سره -
• مسوّغ دوم: اصلاح بین الناس
• مسوّغ سوم: وعده ی کذب به زوجه بلکه مطلق اهل
• اشاره
• بررسی مسوّغ سوم کذب
• قول به غیر علم
• اشاره
• آیا قول به غیر علم حرام است؟
• مقتضای اصول عملیه، جواز قول به غیر علم
• ادلّه ی اقامه شده بر حرمت قول به غیر علم
• 1. الغاء خصوصیت ادلّه ی حرمت قول به غیر علم در شرعیات و سریان آن به عرفیات
• اشاره
• نقد استدلال اوّل
• 2. قول به غیر علم ملازم با کذب یا لااقل دارای مفسده ی کذب است
• اشاره
• نقد استدلال دوم
• 3. استقلال عقل به قبح قول به غیر علم همانند استقلال به قبح کذب
• اشاره
• نقد دلیل سوم
• 4. ارتکاز متشرعه بر حرمت قول به غیر علم
• اشاره
• نقد دلیل چهارم
• 5. روایات، دالّ بر حرمت قول به غیر علم
• روایت علی بن جعفر:
• حسنه ی کالصحیحه ی هشام بن سالم:
• نقد دلالت روایت بر مدّعا
• موثقه ی زیاد بن أبی رجاء:
• بررسی سند روایت
• بررسی دلالت روایت
• ایراد شبهه در استفاده ی حرمت از روایت و پاسخ به آن از مرحوم امام - قدس سره -
• روایت اسحاق بن عبدالله:
• بررسی سند روایت اسحاق بن عبدالله
• نقد استدلال به این روایت
• روایت زراره:
• نقد دلالت روایت بر حرمت قول به غیر علم
• صحیحه ی محمد بن مسلم:
• بررسی دلالت صحیحه ی محمّد بن مسلم بر حرمت قول به غیر علم
• وصیت امیرالمؤمنین - علیه السلام - به محمد بن حنفیه:
• نقد استدلال به وصیّت امیرالمؤمنین - علیه السلام -
• نتیجه ی کلام در حرمت یا عدم حرمت قول به غیر علم
• مقتضای علم اجمالی، لزوم اجتناب از قول به غیر علم به دلیل حرمت کذب
• اشاره
• بیان امام - قدس سره - در اثبات کذب بودن «زیدٌ قائمٌ» در صورت استصحاب عدم قیام زید
• اشاره
• بررسی فرمایش مرحوم امام - قدس سره -
• نظریه ی مختار در وجه اعتباری مبتنی بر علم اجمالی در حرمت قول به غیر علم
• اشاره
• جریان استصحاب عدم صدور قول و فعل از معصوم - علیه السلام - بعد از فحص
• عدم وجوب کفّاره در إسناد قول مشکوک به معصوم - علیه السلام - نسبت به صائم
• حلّ یک معضل در رابطه با استصحاب عدم ازلی
• کتاب نامه