کتابخانه عمومی بالقرآن

فهرست

• مقدّمه مترجم‌
• مقدّمه محقّق کتاب‌
• اشاره
• روش ما در این کتاب‌
• شرح حال مؤلّف در چند سطر
• مقدّمه به قلم استاد
• سخن مترجم از فرانسه به عربی‌
• مقدّمه نویسنده کتاب‌
• اشاره
• 1- وضع قبلی این مشکل‌
• 2- تقسیم و روش‌
• اخلاق عملی‌
• اخلاق نظری:
• 3- تحقیقی همسو (چند مکتب)
• [مفاهیم اخلاقی قرآن (اخلاق نظری)]
• اشاره
• 1- ریشه‌های تعهّد و الزام اخلاقی‌
• الف- قرآن:
• ب- سنّت:
• ج- اجماع:
• د- قیاس:
• 2- ویژگی‌های تکلیف اخلاقی‌
• الف- امکان عمل:
• ب- عمل آسان:
• ج- محدودیّت وظایف و تدریجی بودن آنها
• 3- تناقضات الزام‌
• اولا- وحدت و تنوع‌
• ثانیا- سلطه و آزادی‌
• نظریه کانت [و مراحل مکتب اخلاقی او]:
• مرحله اول:
• مرحله دوم:
• مرحله سوم‌
• خاتمه [مفهوم منطقی و قانون عملی و هیچ‌کدام از مجموع مفاهیم و قوانین قادر مطلق نیستند که موضوع محسوسی فراهم آورند و یا نابود سازند]
• فصل دوم اجمالی از فضایل مهم اسلامی‌
• اشاره
• نظریه اخلاقی آن‌طور که ممکن است از قرآن استفاده کرد، در مقایسه با نظریه‌های دیگر قدیم و جدید
• 1- تحلیل تفکّر عام مسئولیت‌
• 2- شرایط مسئولیّت اخلاقی و دینی:
• ب- اساس قانونی‌
• ج- عنصر اصلی در عمل‌
• د- آزادی‌
• 3- جنبه اجتماعی مسئولیّت‌
• خاتمه [بنای تفکّر قرآنی را نسبت به مسئولیّت
• فصل سوم مجازات‌
• اشاره
• 1- مجازات اخلاقی‌
• خوبی‌های فضیلت:
• زشتی و قبح رذیلت:
• 2- مجازات قانونی‌
• 3- نظام توجیه قرآنی و جایگاه کیفر الهی:
• الف- انگیزه‌های درونی‌
• ب- جنبه‌های شرایط محیطی و موضع انسان‌
• ج- اعتبارات نتایج و پیآمدهای عمل‌
• الف- جلوگیری از قوّت و قدرت کافران و درهم شکستن توان دشمنی و عداوتشان:
• ب- پیشگیری از فساد و بی‌بندوباری تا در روی زمین گسترش نیابد:
• ج- نجات دادن مؤسّسات دینی از ویرانی:
• نتایج غیر طبیعی (یا مجازات الهی)
• 4- مجازات الهی‌
• الف- مجازات الهی در دنیا
• ب- عنصری که به تأیید گروه مؤمنان مربوط می‌شود
• ج- جنبه عقلی و اخلاقی‌
• د- جنبه روحی‌
• کمبود مجازات دنیوی‌
• پاداش الهی در حیات اخروی‌
• نخستین چشش مزه سرانجام کار
• بهشت:
• خوشبختی حسّی‌
• دوزخ‌
• کیفرهای اخلاقی سلبی:
• کیفرهای اخلاقی (ایجابی)
• کیفرهای بدنی‌
• جدول راه‌های مختلف توجیه‌
• خاتمه [اعداد و ارقام سخن‌گوی اصلی
• فصل چهارم نیّتها و انگیزه‌ها
• اشاره
• نیّت [noitnetni L] به معنای وسیع کلمه، حرکتی است که بدان وسیله اراده به سوی کار معیّنی،- خواه برای فراهم کردن، یا برای رسیدن به آن- رو می‌آورد.
• الف: نیّت هم‌چون شرطی برای باور داشتن عمل است‌
• ب: نیّت و طبیعت فعل اخلاقی‌
• ج- برتری نیّت نسبت به عمل:
• د- آیا نیّت تنها کافی است؟
• انگیزه‌های عمل‌
• الف- نقش نیّت غیر مباشر و طبیعت آن:
• ب- نیّت خوب‌
• ج- بی‌هدفی نیّت‌
• و اینک نمونه‌هایی فراوان از سنّت نبوی:
• 2- کمالیّات‌
• 3- استثنائات‌
• 4- بازیچه‌
• د- نیّت‌های بد
• 1- نیّت زیان‌رسانی:
• 2- نیّت فرار از تکلیف:
• 3- نیّت دست یافتن به کسب نامشروع:
• 4- نیّت جلب رضای مردم (ریا)
• ه- اخلاص نیّت با انگیزه‌های مختلط
• خاتمه [ارزش دادن اسلام برای عمل صرفا مادی
• فصل پنجم کوشش‌
• اشاره
• 1- تلاش و حرکت رو به پیش‌
• الف- تلاش مدافعه‌
• ب- تلاش سازنده‌
• 2- تلاش جسمی:
• اینک سه نمونه:
• 2- نماز
• 3- روزه‌
• [بررسی سه مشکل
• 2- گوشه‌گیری و معاشرت‌
• 3- تلاش و مدارا
• خاتمه بحث [رابطه مشقت و تلاش
• خاتمه‌ای فراگیر [مهم بودن آموزش واجبات محسوس برای توده مردم
• اخلاق عملی‌
• فصل اوّل اخلاق فردی‌
• آموزش اخلاقی:
• تلاش اخلاقی:
• تزکیه نفس:
• پایداری:
• پاکدامنی، بزرگ‌منشی، چشم‌پوشی:
• تسلّط بر نفس:
• خودداری از شکم‌پرستی و شهوت‌پرستی:
• کظم غیظ:
• راستی:
• نرمش و فروتنی:
• مواظبت در اظهارنظرها:
• اجتناب از بدگمانی:
• استقامت و پایداری:
• الگوی نیکو:
• میانه‌روی:
• اعمال شایسته:
• سبقت گرفتن بر یکدیگر در کار خیر:
• خوب شنیدن و پیروی کردن:
• خلوص نیت:
• ثانیا- نواهی: خودکشی، قطع عضو و تغییر چهره:
• دروغ:
• دورویی:
• رفتار برخلاف گفتار:
• بخل:
• ولخرجی:
• ریاکاری:
• خودبزرگ‌بینی:
• غرور، خودپسندی و فخرفروشی:
• فخرفروشی به قدرت و دانش:
• دلبستگی به دنیا:
• حسد و طمع:
• زناکاری:
• می‌گساری و پلیدی‌ها:
• هر نوع آلودگی اخلاقی یا مادی:
• دادوستد و کسب حرام:
• مدیریّت بد:
• ثالثا- مباحات: برخورداری از نعمت‌های پاکیزه:
• رابعا- مخالفت به دلیل اضطرار:
• فصل دوم اخلاق خانواده‌
• حرمت نهادن به زندگی فرزندان:
• تربیت اخلاقی فرزندان و تمام خانواده:
• ثانیا- وظایف متقابل همسران:
• روابطی که حلال شده است:
• خصلت‌هایی که خدا فرمان داده و مستحب است:
• رضای مطلق و متقابل:
• مهریّه:
• شرایط چندهمسری:
• ب- زندگی زناشویی:
• اهداف ازدواج:
• 2- بقای نسل:
• برابری در حقوق و وظایف:
• مشورت و رضایت دو طرف:
• برخورد انسانی:
• معاشرت نیکو، حتّی در وقت ناراحتی:
• آشتی پس از اختلاف:
• تعیین داور:
• ج- طلاق: جدایی بدترین راه است:
• مدّت انتظار:
• سکنا دادن، و رفتار خوش به امید سازش:
• زن طلاق گرفته پیش از آمیزش عدّه ندارد:
• پس از طلاق، یا خوب نگه‌داری:
• و یا جدایی که جوازی است برای ازدواج دوباره:
• حقّ تصرّف در چیزی که مال زن مطلّقه است، نداریم:
• طلاق باین نیست، مگر در نوبت سوم:
• زن طلاق گرفته حق دارد عوض مهریه را بگیرد:
• عوض گرفتن، حقّ عموم طلاق‌گرفتگان است:
• ثالثا- وظایف شخص نسبت به خویشان: بخشش به دیگر خویشاوندان:
• وصیّت:
• رابعا- ارث: حقّی است نه تنها بر مردان یا بزرگان یا تنها فرزندان:
• قانون تقسیم ارث:
• ارث لطفی است از طرف خدا، نه حق:
• فصل سوم اخلاق اجتماعی‌
• دزدی:
• غش:
• وام با سود (رباخواری):
• اختلاس:
• هر نوع تملّک نامشروع:
• خوردن مال یتیم:
• خیانت بر امانت و اعتماد:
• آزار بی‌دلیل:
• ستمگری:
• کمک در کار بد:
• دفاع از خیانتکاران:
• وفا نکردن به عهد و پیمان:
• مکر و حیله:
• خیانت و تبه‌کاری داوران:
• گواهی خلاف:
• حق‌پوشی:
• بدگویی:
• بدرفتاری با یتیم و فقیر:
• مسخره کردن:
• تحقیر مردم:
• تجسّس:
• افتراء و غیبت:
• نیّت بد و زودباوری:
• نسبت زنا دادن:
• دخالت زیان‌آور:
• بی‌تفاوتی در برابر زیان عمومی:
• ثانیا- اوامر:
• تنظیم قرارداد برای رفع نگرانی:
• وفای به عهد
• ادای شهادت راست:
• آشتی دادن افراد:
• میانجی‌گری:
• نه به خاطر بدان:
• دلسوزی متقابل:
• احسان به‌ویژه بر مستمندان:
• به ثمر رساندن اموال یتیمان:
• آزاد کردن بردگان:
• یا زمینه‌سازی آزادی ایشان:
• گذشت:
• نادیده نگرفتن بدی در هیچ حال:
• دفع بدی با نیکی:
• دعوت به نیکی و نهی از بدی:
• گسترش دانش:
• برادری و بزرگواری:
• دوستی همگان:
• عدالت، مرحمت و احسان:
• سه موضع‌گیری با تفاوت در مشروعیّت:
• 2- بخشش در حال رفاه:
• 3- ایثار جوانمردانه:
• وظیفه همان حدّ وسط است:
• بخشندگی یک وظیفه عمومی:
• شرایط احسان:
• 2- فایده احسان:
• 3- نوع بخشش:
• 4- راه و روش بخشندگی:
• ب- بدی نکردن به کسی که چیزی می‌بخشیم:
• راهنمایی به بخشش:
• نکوهش اندوختن و بخل ورزیدن:
• ثالثا- قوانین ادب:
• با صدای کوتاه، و بلند صدا نزدن بزرگان از بیرون خانه:
• سلام در وقت ورود:
• جواب سلام بهتر از آن:
• نشست خوب:
• موضوع گفت‌وگو خیر باشد:
• حرف زدن با خوش‌ترین عبارات:
• کسب اجازه در هنگام رفتن:
• فصل چهارم اخلاق دولت‌مردان‌
• اجرای تصمیم نهایی ...:
• ... برطبق قانون عدل:
• اجرای نظم:
• حفظ اموال عمومی و تصرّف نکردن آنها:
• بهره‌مندی از اموال عمومی محدود به توانگران نباشد:
• اقلیّت‌های داخل جامعه اسلامی آزادی قانونی دارند:
• ب- وظایف مردم: نظم:
• اطاعت مشروط:
• اتّحاد در پیرامون هدف والا:
• رایزنی در قضایای عمومی:
• دوری از فساد:
• آمادگی برای دفاع عمومی:
• رقابت اخلاقی: گسترده نکردن فضای شکست و دورویی و مراجعه به مراجع قانونی‌
• اجتناب از دوستی با دشمن و ارتباط با او:
• ثانیا- روابط خارجی:
• سفارش به فراخوانی سالم:
• ... بدون اجبار:
• ... هیچ نتیجه خوبی برای اجبار نیست:
• ترک استبداد و تبه‌کاری:
• برخورد نکردن با ایمنی از منحرفان:
• خوش‌رفتاری با همسایه، عدالت، نیکوکاری:
• ب- در حال دشمنی‌
• ترک جنگ در ماه‌های حرام:
• یا در اماکن مقدّس:
• جنگ مشروع دو حالت دارد:
• 2- کمک به مستضعفان:
• پیکار تنها با طرف مبارزه:
• حقّ فرار با دیدن تجاوزگران نیست:
• پایداری و اتّحاد:
• استقامت و بردباری:
• باکی از مرگ نیست که در وقت خود فرامی‌رسد:
• ترس از حیله‌گری‌ها و توطئه‌های کافران:
• تسلیم نباید شد:
• وفا به پیمان‌های استوار:
• با خیانت از روی احتیاط روبرو شدن:
• وفا به شرایط، هرچند مضرّ و ناسازگار باشد:
• روابط برادرانه و انسانی: رابطه مقدّس فوق لحاظ جنسیّت و نوع آدمیان:
• فصل پنجم اخلاق دینی‌
• اطاعت بی‌قید و شرط «2»
• تدبّر در آیات الهی:
• و مطالعه صنع پروردگار:
• سپاس‌گذاری او به خاطر نعمت‌هایش:
• راضی به قضای پروردگار:
• توکّل بر خدا:
• نومید نشدن از رحمت او:
• ایمنی از عذاب او!
• وابستگی هر کار آینده به خواست خدا:
• وفا به پیمان الهی:
• پاسخ ندادن به دشنام مشرکان:
• دوری از هم‌نشینی با کسانی که دخالت در آیات خدا می‌کنند:
• زیاد سوگند یاد نکردن به نام خدا:
• احترام سوگند را نگه داشتن:
• پیوسته به یاد خدا بودن:
• تسبیح و تکبیر خدا گفتن:
• ادای نماز و واجبات:
• حجّ خانه خدا (دست‌کم یک‌بار در تمام عمر):
• درخواست از خدا بین خوف و رجا:
• بازگشت به سوی خدا و درخواست آمرزش او:
• و بالاخره محبّت خدا:
• باید محبّت خدا بالاتر از هر چیز باشد:
• اجمالی از مهم‌ترین فضایل اسلامی‌