کتابخانه عمومی بالقرآن

فهرست

• مقدمه
• فصل اول: تعریف اعتکاف
• 1- مفهوم لغوی اعتکاف
• 2- مفهوم اصطلاحی اعتکاف
• 3- مفهوم اعتکاف از دیدگاه علما
• 4- اعتکاف در قرآن
• 5- اعتکاف در معنای لغوی در متون ادب فارسی
• فصل دوم:اعتکاف در سیره انبیاء و اولیاء الله قبل از اسلام
• اشاره
• 1-حضرت ابراهیم علیه السلام
• 2-حضرت سلیمان علیه السلام
• 3-حضرت موسی علیه السلام
• 4-حضرت الیاس علیه السلام
• 5-حضرت زکریا علیهما السلام
• 6-حضرت مریم علیه السلام   
• اشاره
• 6-1-رهبانیّت
• 6-2-تفاوت رهبانیّت و اعتکاف
• 1)اعتکاف خاستگاه شرعی دارد نه سلیقه ای
• 2)اعتکاف متفاوت با تحریم طیّبات
• 3)اعتکاف متفاوت با انزوا
• 4)اعتکاف و جایگاه محوری مسجد
• 5)اعتکاف، عمل پسندیده امّا موقّت
• 6-3-مفاسد رهبانیّت از دیدگاه آیت الله مکارم شیرازی
• 7-دوران جاهلیّت و قبل از بعثت
• فصل سوّم: اعتکاف در سیره و کلام معصومین و علما
• 1- سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه علیه السلام 
• اشاره
• 1-1-حضرت محمّد صلی الله علیه و آله و سلم
• اشاره
• 1-1-1-روایاتی از اهل سنّت
• 1-2-امیرالمومنین علی علیه السلام  
• 1-3-امام حسن علیه السلام   
• 1-4-امام حسین علیه السلام
• 1-5-امام سجّاد علیه السلام
• 1-6-امام صادق علیه السلام
• 1-7-امام کاظم علیه السلام
• 1-8-امام رضا علیه السلام
• 2- سیره عارفان و عالمان
• 2-1-سیّد بن طاووس رحمه الله (589-664ق)
• 2-2-مقدّس اردبیلی رحمه الله (م993ق)
• 2-3-شیخ بهایی رحمه الله (953-1030ق)
• 2-4-شیخ لطف الله میسی عاملی اصفهانی رحمه الله (م1032ق)
• 2-5-ملّا حسینقلی همدانی رحمه الله (1239-1311ق)
• 2-6-آیت الله حاج میرزا حسین خلیلی تهرانی رحمه الله (1230-1326)
• 2-7-حاج شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی رحمه الله (1279-1361ق)
• 2-8- آیت الله سیّد ابوالحسن اصفهانی رحمه الله (1277-1365ق)
• 2-9-آیت الله سیّد علی قاضی طباطبایی رحمه الله (1285-1366ق)
• 2-10-آیت الله شیخ علی قمی رحمه الله (1283-1371ق)
• 2-11-کاشف الغطا رحمه الله (1294-1373ق)
• 2-12-آیت الله ناصری
• 2-13-علمای تاثیر گذار در ترویج اعتکاف در ایران معاصر
• 2-14-آیت الله العظمی خامنه ای
• 2-15-آیت الله العظمی میرزا جواد تبریزی
• 2-16-آیت الله العظمی صافی گلپایگانی
• 2-17-آیت الله العظمی مکارم شیرازی
• 2-18-آیت الله العظمی جوادی آملی
• فصل چهارم: آداب، احکام و شرایط اعتکاف
• اشاره
• وجوب به جا آوردن اعتکاف
• اقسام اعتکاف
• 1-اقسام اعتکاف از لحاظ مستحب یا واجب بودن
• 2-اقسام اعتکاف از لحاظ اصالتی یا نیابتی بودن
• اشاره
• اقسام اعتکاف نیابتی
• شرایط صحّت اعتکاف
• اشاره
• 1-ایمان
• 2-عقل
• اشاره
• 2-1-اعتکاف کودک ممیّز
• 3-نیّت و قصد قربت
• 3-1-قصد قربت
• 3-2-قصدِ وجه
• 3-3-وقت نیّت
• 3-4-ماندن در مسجد
• 3-5-شرط رجوع یا عُدول
• اشاره
• 3-5-1-صیغه نذر یا نیّت اعتکاف مشروط (دارای شرط رجوع)
• 3-6-عُدول از نیّت اعتکاف
• 1)عدول از اعتکافی به اعتکافی دیگر
• 2)عدول از نیابت شخصی به نیابت شخص دیگر
• 3) عدول از اعتکاف اصالتی به اعتکاف نیابتی
• 4-روزه
• اشاره
• 4-1-مبطلات روزه
• اشاره
• 1)افطار اجباری در اعتکاف
• 2)مصادف شدن اعتکاف با عید فطر یا قربان
• 4-2-چه روزه ای را ﻣﻲتوان در اعتکاف گرفت؟
• اشاره
• 1)روزه استیجاری در اعتکاف
• 2)روزه قضا در اعتکاف
• 3)روزه مستحبی در اعتکاف، در صورت داشتن روزه واجب
• 4-3-اعتکاف بیمار
• 4-4-روزه در سفر
• 4-5-نذر روزه در سفر
• 4-6-نذر روزه و اعتکاف در حین سفر
• 4-7-روزه قضا در سفر
• 4-8-اعتکاف در سفر
• اشاره
• 4-8-1-احکام اعتکاف در مسجدالحرام و مسجدالنبی صلی الله علیه و آله و سلم
• 5-مدّت اعتکاف
• اشاره
• 5-1-اعتکاف ناپیوسته
• 5-2-شروع اعتکاف پس از طلوع فجر
• 5-3-محدوده روز در اعتکاف
• 5-4-اضافه نمودن بخشی از روز به اعتکاف
• 5-5-اعتکاف به صورت تلفیقی
• 5-6-اعتکاف یک ماهه
• 6-حضور در مسجد جامع
• اشاره
• 6-1-تعدّد مساجد جامع
• 6-2-غیر عادل بودن امام جماعت مسجد جامع
• 6-3-اعتکاف در غیر مسجد جامع
• 6-4-اعتکاف در غیر مسجد
• 6-5-تعریف مسجد جامع
• اشاره
• 1)مساجد جامع متروک
• 2)اعتکاف در مسجد جمکران
• 3)تشخیص عدم داشتن شرایط مسجد، پس از اعتکاف
• 4)احراز جامعیت مسجد
• 6-6-اعتکاف در دو مسجد
• 6-7-اعتکاف در محل غصبی یا مشخص شده توسط دیگری
• 6-8-اعتکاف در مکان معیّنی از مسجد
• 6-9-محدوده مسجد
• 7-اجازه از صاحب اجازه
• اشاره
• 7-1-اجازه والدین
• 7-2-اجازه زن از شوهر
• 7-3-اجازه صاحب کار
• 8-پیوستگی توقّف
• اشاره
• 8-1-موارد مجاز خروج معتکف از مسجد
• 8-2-حکم خروج معتکف جهت
• 8-3-ملاک ضرورت و میزان خروج مجاز از مسجد
• 8-4-مواردی که واجب است، معتکف از مسجد خارج شود
• 8-5-خارج نشدن از مسجد، در صورت وجوب خروج
• 8-6-اموری که معتکف در بیرون از مسجد باید رعایت کند
• 8-7-طولانی شدن خروج از مسجد در موارد مجاز
• 8-8-ایجاد مانع جهت ادامه اعتکاف
• محرّمات اعتکاف
• اشاره
• 1-لذّتهای جنسی
• 2-بوییدن عطر و هر بوی خوش و گیاه معطّر همراه با لذت
• اشاره
• 2-1-بوییدن بوی خوش توسط فرد فاقد حس بویایی
• 2-2-استفاده از مواد بهداشتی، آرایشی و خوراکی های معطّر
• 2-3-استعمال عطر جهت نماز و مسجد
• 2-4-بطلان اعتکاف در صورت بوییدن بوی خوش
• 3-مجادله و مناقشه
• 4-مبطلات روزه
• 5-خرید و فروش
• اشاره
• 5-1-موارد مجاز خرید و فروش در اعتکاف
• 5-2-گرفتن و دادن قرض در اعتکاف
• 5-3-عقود دیگر در اعتکاف
• حکم انجام محرّمات اعتکاف به صورت عمد
• حکم محرّمات اعتکاف در صورت انجام سهوی یا از روی جهل
• مبطلات اعتکاف
• قطع اعتکاف
• تکلیف معتکف پس از قطع یا باطل شدن اعتکاف
• قطع روزه
• قضای اعتکاف
• 1)زمان ادای قضای اعتکاف
• 2)قضای اعتکافِ معتکفِ فوت شده
• نذر اعتکاف
• 1-چگونگی خواندن صیغه نذر اعتکاف
• 2-عدم وفا به نذر اعتکاف
• 3-نذر اعتکاف در شهر خاص
• 4-انجام اعتکاف نذری در ماه رمضان
• 5-نذر اعتکاف جهت حاجات
• کفّاره اعتکاف
• احکام خاصّ بانوان
• اشاره
• 1)خوردن قرص ضدبارداری جهت شرکت در اعتکاف
• 2)آرایش نمودن
• 3)طلاق
• 4)وظیفه حایض در اعتکاف
• برخی اعمال مباح در اعتکاف
• برخی مستحبات و مکروهات اعتکاف
• متفرقه
• 1)جنب شدن قبل از اعتکاف
• 2)تعریف عُرف
• 3)برخی احکام اعمال امّ داود
• فصل پنجم: زمان، اعمال، آداب و ادعیه اعتکاف
• اشاره
• زمان اعتکاف
• فضیلت ماه رجب
• اعمال مشترک ماه رجب
• اشاره
• 1-غسل
• 2-نماز
• 3-روزه
• 4-دعا
• اشاره
• 4-1-دعایی از امام سجّاد علیه السلام
• 4-2-دعاهایی از امام صادق علیه السلام
• 4-3-دعاهایی از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف
• 5-استغفار
• 6-تهلیل
• 7-خواندن سوره توحید
• 8-خواندن زیارت امام حسین علیه السلام 
• فضیلت و اعمال اختصاصی ایّام البیض ماه رجب
• اشاره
• 1-اعمال اختصاصی شب سیزدهم
• 2-اعمال اختصاصی روز سیزدهم
• 3-اعمال اختصاصی شب چهاردهم
• 4-فضیلت و اعمال اختصاصی شب پانزدهم
• 5-فضیلت و اعمال اختصاصی روز پانزدهم رجب
• 6-اعمال امّ داود (دعای استفتاح)
• اشاره
• 6-1-امّ داود کیست؟
• 6-2-تعلیم دعا به امّ داود توسط امام صادق علیه السلام
• 6-3-مراحل اعمال امّ داود
• فضیلت ماه مبارک رمضان
• اشاره
• 1-اعتکاف در ماه مبارک رمضان
• فصل ششم: مسجد و اعتکاف
• 1-کلیّات و تعریف مفاهیم مسجد
• اشاره
• 1-1-تعریف لغوی مسجد
• 1-2-تعریف اصطلاحی و عرفی مسجد
• 1-3-تعریف مصطلح شرعی مسجد
• 2-تاریخچه ساخت مسجد
• 3-آیات قرآن در خصوص مسجد
• 4-مسجد در کلام معصومین علیهم السلام
• 4-1-مسجد در کلام حضرت محمّد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلم
• 4-2-مسجد در کلام امیرالمؤمنین علی علیه السلام
• 4-3-مسجد در کلام امام حسین علیه السلام
• 4-4-مسجد در کلام امام باقر علیه السلام
• 4-5-مسجد در کلام امام صادق علیه السلام  
• 4-6-مسجد در کلام امام موسی کاظم علیه السلام   
• 4-7-مسجد در کلام امام رضا علیه السلام    
• 5-توصیه هایی در خصوص مسجد و اعتکاف
• اشاره
• 5-1-رعایت آداب و اعمال حضور در مسجد در آیات و روایات
• 5-1-1-آیات قران کریم
• 5-1-2-روایاتی از معصومین
• 1- 5-1-2-توصیه هایی مربوط به ورود و خروج به مسجد
• 2- 5-1-2-برخی اعمال توصیه شده در مسجد
• فصل هفتم: برخی مناسبت های ایّام البیض ماه رجب
• وقایع روز سیزدهم
• 1-ولادت امیرالمومنین علیه السلام
• اشاره
• 1-1-تولّد حضرت علی علیه السلام در کعبه معظّمه
• 1-2-برخی منزلت های امیرالمومنین علیه السلام در قرآن
• اشاره
• 1-2-1- آیه لیله المبیت (بقره: 207)
• 1-2-2-آیه ولایت (مائده: 55)
• 1-2-3-آیه تبلیغ (مائده: 67)
• 1-3-برخی منزلت های حضرت امیرالمومنین علیه السلام  در روایات
• 2-ولادت امام علی النّقی علیه السلام
• 3-شهادت شیخ فضل الله نوری (1259-1327ق)
• وقایع روز پانزدهم
• 1-وفات حضرت زینب علیها السلام
• اشاره
• 1-1-فضایل حضرت زینب علیها السلام
• 1)علم
• 2)حلم و صبر وصف نشدنی
• 3)شجاعت
• 4)فصاحت و بلاغت
• 2-شهادت حضرت امام صادق علیه السلام
• 3-تغییر قبله
• 4-ازدواج حضرت علی با حضرت فاطمه علیهما السلام
• فصل هشتم: توصیه هایی به معتکفین
• مراقبت های قبل از اعتکاف
• اشاره
• 1-گرفتن حلالیّت از اطرافیان و رفع کدورت ها
• 2-ادای حقوق مالی
• 3-داشتن حضور قلب
• 4-آگاهی کامل از احکام اعتکاف و مطالعه دقیق آن ها
• 5-تنظیم برنامه روزانه
• 6-گذاشتن شرط رجوع
• 7-آماده کردن وسایل مورد نیاز در اعتکاف
• 8-هدیه کردن ثواب اعتکاف
• 9-گذراندن مرحله اوّل سیر عرفانی (سیر من الخلق الی الحق)
• اشاره
• 9-1-منزل بیداری (یقظه یا توجّه)
• 9-2-منزل توبه
• اشاره
• 9-2-1-چگونگی توبه
• 9-3-منزل تقوا
• 9-4-منزل تخلیه
• 9-5-منزل تحلیه
• 9-6-منزل تجلیه
• مراقبت های هنگام اعتکاف
• 1-تنظیم برنامه روزانه
• 2-اخلاص در انجام عبادات
• 3-حضور قلب در اعتکاف
• 4-نظارت و مراقبت
• 5-رعایت حرمت و احکام مسجد
• 6-تلاش در دستیابی به هدف نهایی اعتکاف (وصول کمال)
• 7-به جا آوردن نماز در وقت فضیلت
• 8-محاسبه نفس
• 9-تفکّر و اندیشه
• اشاره
• 9-1-محورهای اصلی تفکّر
• 9-2-برخی از موارد تفکّر و نتایج آن
• 10-ترک گناه و توبه از آن
• 11-انجام عاشقانه عبادات مستحبی
• 12-اقامه نماز جماعت و نمازهای مستحبی
• اشاره
• 12-1-نماز جعفر طیّار
• 13-اقامه نماز شب
• اشاره
• 13-1-آثار نماز شب
• اشاره
• 1)برخی آثار دنیوی نماز شب
• 2)برخی آثار معنوی نماز شب
• 3)برخی آثار پس از مرگِ نماز شب
• 13-2-کیفیّت نماز شب
• 13-3-وقت نماز شب
• 13-4-برخی روش های بیدار شدن برای نماز شب
• 14-انجام تعقیبات بعد از نماز
• 15-قرائت قرآن کریم
• 16-دایم الوضو بودن
• 17-گنجاندن برنامه های آموزشی، مطالعه و جلسات علمی
• 18-رعایت حال دیگر معتکفین
• 19-احسان، همکاری و کمک به عوامل اجرایی
• 20-صرف افطار و سحری به صورت دسته جمعی
• 21-چگونگی اطّلاع از اخبار جامعه
• 22-سادگی در انتخاب نوع غذا
• 23-انجام نرمش صبحگاهی
• 24-تمرین حضور در مسجد
• 25-رعایت پاکی
• 26-توصیه های بهداشتی ویژه معتکفین
• 27-رعایت اصول تغذیه در اعتکاف
• 28-پرهیز از امور دنیوی
• 29-پرهیز از زیاده روی در شوخی
• 30-عدم انجام کارهای لغو
• 31-پرهیز از زیاده روی درخواب
• 32-حتی الامکان استفاده نکردن از تلفن همراه
• 33-خاطره نویسی
• 34-مطالعه شرح حال بزرگان معنوی
• 35-انس با خوبان و مشورت با علما در این فرصت مناسب
• 36-تصمیم گیری برای مسایل کلان زندگی
• 37-شکرگذاری به درگاه خداوند
• 38-شناخت آسیب های وارده به اعتکاف
• 39-رعایت آداب اعتکاف مهدوی و معتکفین منتظر
• 40-گذراندن مرحله دوّم سیر عرفانی (سیر من الحق الی الحق)
• اشاره
• 40-1-صُمت و دوری از پرگویی و کلام لغو
• 40-2-جوع
• 40-3-سحرخیزی
• 40-4-عُزلت
• 40-5-ذکر و تسبیح
• اشاره
• 1)مرتبه اوّل: ذکر لفظی
• 2)مرتبه دوّم: ذکر قلبی
• 3)مرتبه سوّم: ذکر عملی
• 40-6-دعا
• اشاره
• 40-6-1-از خدا چه بخواهیم؟
• مراقبت های بعد از اعتکاف
• 1-ارزشیابی و جمع بندی
• 2-آوردن یادگاری و سوغاتی
• 3-شکرگذاری
• 4-حفظ اُنس خود با مسجد
• 5-حفظ دوستان
• 6-گذراندن مرحله سوّم سیر عرفانی (سیر من الحق الی الخلق)
• 6-1-حفظ آثار و دستاوردهای معنوی
• اشاره
• 6-1-1-کنترل اعضا و جوارح
• 6-1-2-برنامه اجتماعی
• 6-2-خدمت به خلق
• 6-3-تبلیغ عملی و گسترش فرهنگ اعتکاف
• 6-4-دیگرسازی، بعد از خودسازی
• فصل نهم: توصیه هایی به متولّیان اعتکاف
• 1-آموزه های بهداشتی
• 2-آموزه های فرهنگی و مدیریتی
• 3-گسترش فرهنگ اعتکاف
• 4- شناخت برخی آسیب های وارده بر عملکرد متولیان اعتکاف
• 4-1- تبدیل اعتکاف به مراسمی مشابه سمینار
• 4-2-عدم حضور بزرگان و مسوولین در اعتکاف
• 5-آمار معتکفین
• فصل دهم: فلسفه و آثار اعتکاف
• اشاره
• 1- برخی از آثار فردی اعتکاف
• اشاره
• 1-1- گریز از غفلت و روزمرگی
• 1-2- تمرین عمل گرایی
• 1-3- تمرین انقطاع از غیر
• 1-4-ایجاد آرامش روانی در معتکف
• 1-5-پیشگیری از بدی ها و دوری از آتش جهنّم
• 1-6- زمینه ساز اخلاص و انس با خدا
• 1-7-زمینه ساز توجّه قلبی به خدا
• 1-8- زمینه ساز خودشناسی و دستیابی به توانایی و کمال
• 1-9-زمینه ساز پاکی و عاقبت نیکو
• 1-10-زمینه ساز توبه و بخشش گناهان
• 1-11- زمینه ساز استقامت در عبادت و تفکّر
• 1-12- فراهم نمودن زمینه برای تامّل و تفکّر در درون
• 1-13- رسیدن به آثار خلوت گزینی و پرهیز از اجتماع زدگی
• 1-14-تقویت اراده
• 1-15-تحوّل درونی معتکف و فرصتی برای خدایی شدن
• 1-16-رهایی از تعلقات مادّی
• 1-17- تنظیم کننده حقوق اجتماعی معتکف
• 1-18-انس با خوبان و یافتن دوستانی اهل معنا
• 1-19-بهره گیری از اندیشه ها و تجربیات معنوی و اخلاقی بزرگان
• 1-20-تضعیف مادّی گرایی و تعلقات مادّی
• 1-21- دستیابی به گنجینه هایی از رحمت خاصّ خدا
• 1-22- توفیق تلاوت بیشتر قرآن و بهره مندی از برکات آن
• 1-23-ذکر و یاد خدا و چشیدن شیرینی آن
• 1-24-جلب محبّت خدا و تحصیل بهشت الهی و تقرّب به او
• 1-25-انس با معنویات
• 1-26-دوری از غفلت
• 1-27-افزایش تواضع و فروتنی
• 1-28-تجمیع ثواب اعمال عبادی و دریافت پاداش بسیار
• 1-29- مهمان شدن بر خدا درخانه اش
• 1-30-برآورده شدن حاجت ها و دریافت پاداش بی پایان
• 1-31-بهره گیری از آثار نماز
• 1-32-بهره گیری از آثار روزه
• 2- برخی آثار اجتماعی اعتکاف
• 2-1-نوسازی معنوی جامعه و مقاوم سازی اندیشه فرهنگی
• 2-2-کاهش جرم و فساد
• 2-3-درمان ناهنجاری ها و لغزش های فردی و اجتماعی
• 2-4-تاثیر اعتکاف در کاهش بلایای عمومی
• 2-5-مقابله با تهاجم فرهنگی و دفاع از ارزش ها
• 2-6-دعوت به خوبی ها
• 2-7-سنّتی نیکو برای جامعه
• فصل یازدهم: عبادات همسان اعتکاف از جنبه ثواب
• اشاره
• 1- حل مشکلات و برآورده کردن حاجات دیگران
• 2-همنشینی با علما
• 3-زیارت سیّد الشهداء
• فصل دوازدهم: اعتکاف پرتوی از حجّ و ماه مبارک رمضان
• اشاره
• 1-مقایسه اعتکاف با حجّ و ماه مبارک رمضان
• 1-1- از جنبه محرّمات
• 1-2-مهمان خدا بودن
• 1-3-از جنبه هدف
• 1-4-از جنبه ثواب
• 1-5-از جنبه خودسازی
• 1-6-از جنبه جامعیّت
• 2-جملات ادبی
• فصل سیزدهم: اعتکاف در آینه شعر و نثر
• 1-اعتکاف در آینه شعر
• 2-اعتکاف در آیینه نثر
• 2-1-نجوای اعتکاف
• 2-2-جملات ادبی
• 2-3-قطعه های ادبی
• 2-3-1-مهمانی
• 2-3-2-راهی برای انس با خدا
• 2-3-3-پایان اعتکاف
• 2-4-خاطرات
• 2-4-1-خاطره ای از آیت الله نجم الدین طبسی
• 2-4-2-سقف آبی مسجد
• 2-4-3-غریبه آشَن
• 2-4-4-اعتکاف در غربت
• 2-4-5-چرا اعتکاف؟
• 2-4-6- دنیایی از نور و صفا
• لغت نامه
• منابع
• چکیده
• سیر مطالعاتی کتاب براساس فرصت زمانی مطالعه