مقدمه
اندیشه هایی دربارۀ وجود نیروهای غیبی که در جریان زندگی مؤثرند، وجود دارد که غالب فرهنگ های ابتدایی و حتی بشر مدرن امروز از آن متأثر بوده و هستند. یکی از مهم ترین این اعتقادات، مسئله وجود و تأثیر «جنّ» در زندگی انسان است. جنّ از منظر قرآن، شبیه ترین موجودات به انسان است؛ یعنی موجودی دارای اختیار، ادراک، علم، مسئولیت و تکلیف. هنگامی که صحبت از جن و نحوۀ حضور آن ها مطرح می شود، بسیاری تنها موردی که به ذهنشان خطور می کند، اشخاصی با عنوان جن گیر و یا احضارکنندگان ارواح و همزاد و رمّال ها هستند و یا با مراجعه به کتاب هایی که در این رابطه نوشته شده است، تنها به داستان سرایی های عجیب و غریب دربارۀ تجسم جنیان برمی خوریم.
در بعد رسانه ای و به خصوص «هالیوود»، حضور و تجسم جنیان بسیار گسترده و هدف مند دنبال می شود (فیلم هایی مانند: بچۀ رزماری، طالع نحس، جن گیر، کنستانتین، پایان روزها و...) که متأسفانه این آموزۀ خرافی از هالیوود به برخی فیلم های ایرانی نیز رسوخ کرده است. در رسانۀ ملی ده ها ساعت فیلم مخصوصاً در ماه مبارک رمضان از تجسم جن (شیطان) و هم نشینی آن با انسان ها پخش می شود که آن ها با ما غذا می خورند، در کنار ما می خوابند، کودکان ما را به مدرسه می رسانند، در هیبتِ یک عارف تجسم پیدا کرده و ما را هدایت می کنند و حتی تا عقد و ازدواج با آن ها پیش می رویم (سریال های اغما، سقوط یک فرشته، او یک فرشته بود و...)! این در حالی است که کمتر تحقیق مستدلی دربارۀ نوع حضور فیزیکی جن در زندگی ما و نحوۀ تمثل و تجسم آن ها، به بحث پرداخته است که ضرورت تحقیق در این موضوع و جای خالی آن در فضای علمی جامعه احساس می شود. موضوعی که در این تحقیق در پی آن هستیم، چگونگی رؤیت جنیان است؛ به این معنا که آیا جنیان در دیدگان ما متمثل می شوند و یا غیر از تمثل، واقعیتی به نام «تجسم» نیز وجود دارد.
1. مفاهیم
11. جنّ
بیشتر مؤلفان لغت نامه های عربی، «جنّ» را واژه ای عربی (امیدسالار، 1383، 10: 4903) مشتق از ریشۀ «ج ن ن» می دانند که در اصل به معنای «پوشش و استتار» است (گروهی از مستشرقین، 1933، 7: 111) که این معنا در بیش تر مشتقات این ریشه وجود دارد (ابن منظور،
