کتابخانه عمومی بالقرآن

فهرست

• مقدمه [تعریف المفهوم و أنه من صفات المدلول أو الدلاله]
• فصل الجمله الشرطیه
• اشاره
• ثم إنه ربما استدل المنکرون للمفهوم بوجوه
• أحدها
• ثانیها
• ثالثها
• بقی هاهنا أمور
• الأمر الأول [ضابط أخذ المفهوم]
• الأمر الثانی [إذا تعدد الشرط و قلنا بالمفهوم فهل یخصص مغهوم کل بمنطوق الآخر]
• الأمر الثالث [تداخل المسببات]
• فصل الظاهر أنه لا مفهوم للوصف
• اشاره
• تذنیب [تحریر محل النزاع]
• فصل هل الغایه فی القضیه تدل علی ارتفاع الحکم عما بعد الغایه
• اشاره
• [دخول الغایه فی المغیا و عدمه]
• فصل لا شبهه فی دلاله الاستثناء
• اشاره
• [دلاله کل من إنما و بل علی الحصر]
• [إفاده المسند إلیه المعرف باللام للحصر]
• فصل لا دلاله للقب و لا للعدد علی المفهوم
• المقصد الرابع العام و الخاص
• اشاره
• فصل
• قد عرف العام بتعاریف
• [أقسام العام]
• فصل لا شبهه فی أن للعموم صیغه تخصه
• فصل [فی بیان ما دل علی العموم]
• فصل [فی تحقیق العام المخصص]
• اشاره
• [الفرق بین المخصص المتصل و المنفصل]
• فصل [فی المخصص المجمل]
• [المخصص اللفظی المجمل مفهوما]
• [المخصص اللفظی المجمل مصداقا]
• [المخصص اللبی المجمل مصداقا]
• [الفرق بین المخصص اللفظی و اللبی]
• إیقاظ [إحراز المشتبه بالأصل الموضوعی]
• وهم و إزاحه [التمسک بالعام فی غیر الشک فی التخصیص]
• [عدم جواز التمسک بالعام فی غیر مقام التخصیص]
• بقی شی ء [فی إحراز عدم فردیه شی ء للعام بأصاله العموم]
• فصل هل یجوز العمل بالعام قبل الفحص عن المخصص
• اشاره
• إیقاظ [الفرق فی الفحص بین الأصول اللفظیه و العملیه]
• فصل هل الخطابات الشفاهیه مثل یا أیها المؤمنون تختص بالحاضر
• اشاره
• [عدم صحه تکلیف المعدوم عقلا و فعلا]
• [عدم صحه خطاب المعدوم و الغائب]
• [وضع أدوات النداء للخطاب الإنشائی]
• [توجیه صحه مخاطبه المعدومین و الرد علیه]
• فصل ربما قیل إنه یظهر لعموم الخطابات الشفاهیه للمعدومین ثمرتان
• الأولی (حجیه ظهور خطابات الکتاب لهم کالمشافهین.)
• الثانیه (صحه التمسک بإطلاقات الخطابات القرآنیه
• فصل هل تعقب العام بضمیر یرجع إلی بعض أفراده یوجب تخصیصه به أو لا
• فصل قد اختلفوا فی جواز التخصیص بالمفهوم المخالف
• فصل الاستثناء المتعقب لجمل متعدده
• فصل الحق جواز تخصیص الکتاب بخبر الواحد
• فصل لا یخفی أن الخاص و العام المتخالفین یختلف حالهما ناسخا و مخصصا و منسوخا
• اشاره
• [حکم الجهل بتاریخ العام و الخاص]
• [دوران الخاص بین کونه مخصصا و ناسخا]
• و لا بأس بصرف الکلام إلی ما هو نخبه القول فی النسخ
• اشاره
• اشاره
• [دلاله الأخبار علی وقوع البداء]
• [ثمره کون الخاص ناسخا أو مخصصا]
• المقصد الخامس فی المطلق و المقید
• اشاره
• فصل [تعریف المطلق]
• اشاره
• [الألفاظ التی یطلق علیها المطلق]
• فمنها اسم الجنس
• و منها علم الجنس
• و منها المفرد المعرف باللام
• و منها النکره
• فصل [فی مقدمات الحکمه]
• اشاره
• إحداها کون المتکلم فی مقام بیان تمام المراد
• ثانیتها انتفاء ما یوجب التعیین
• ثالثتها انتفاء القدر المتیقن فی مقام التخاطب
• بقی شی ء [الأصل کون المتکلم فی مقام البیان]
• تنبیه [أنواع الانصراف]
• فصل إذا ورد مطلق و مقید متنافیین
• اشاره
• تنبیه [عدم اختصاص التقیید بالحکم التکلیفی]
• تبصره لا تخلو من تذکره [اختلاف نتیجه مقدمات الحکمه]
• فصل فی المجمل و المبین
• المقصد السادس الأمارات
• اشاره
• [المقدمه الأولی فی بعض أحکام القطع]
• اشاره
• الأمر الأول لا شبهه فی وجوب العمل علی وفق القطع عقلا
• اشاره
• [مراتب الحکم]
• الأمر الثانی [مبحث التجری]
• اشاره
• [عدم تغیر الواقع بالقطع بخلافه]
• الأمر الثالث [أقسام القطع]
• اشاره
• [قیام الطرق و الأمارات مقام القطع الطریقی]
• [عدم قیام الأماره مقام القطع الموضوعی]
• [عدم قیام غیر الاستصحاب من الأصول مقام القطع الطریقی]
• [عدم قیام الاستصحاب مقام القطع الموضوعی]
• الأمر الرابع [بیان امتناع أخذ القطع بحکم فی موضوع نفسه]
• اشاره
• [امتناع أخذ القطع بحکم فی موضوع مثله أو ضده]
• الأمر الخامس [الموافقه الالتزامیه]
• اشاره
• [تعذر الموافقه الالتزامیه فی بعض الموارد]
• [عدم جریان الأصول فی أطراف العلم الإجمالی]
• الأمر السادس [حجیه قطع القطاع]
• اشاره
• [حجیه القطع الطریقی مطلقا]
• الأمر السابع [حجیه القطع الإجمالی]
• اشاره
• [اقتضاء العلم الإجمالی للحجیه]
• [إجزاء الاحتیاط المستلزم للتکرار]
• [المقدمه الثانیه فی بعض أحکام مطلق الأمارات]
• اشاره
• أحدها [عدم اقتضاء الأماره غیر العلمیه للحجیه ذاتا]
• ثانیها فی بیان إمکان التعبد بالأماره الغیر العلمیه
• شرعا و عدم لزوم
• [المراد من الإمکان]
• [محاذیر التعبد بالأمارات]
• [الجمع بین الأحکام الواقعیه و الظاهریه]
• [دفع محذور اجتماع الحکمین]
• ثالثها [تأسیس الأصل فی ما شک فی اعتباره]
• فصل [فی حجیه ظواهر الألفاظ]
• اشاره
• [التفصیل بین من قصد إفهامه و غیره]
• [تفصیل جماعه من المحدثین فی حجیه الظواهر بین الکتاب و غیره]
• اشاره
• [أدله المحدثین و المناقشه فیها]
• [اختلاف فی القراءات]
• فصل [فی احتمال وجود القرینه أو قرینیه الموجود]
• اشاره
• [حجیه قول اللغوی و عدمها]
• اشاره
• [تقریر الانسداد الصغیر]
• فصل الإجماع المنقول بخبر الواحد حجه
• اشاره
• و تحقیق القول فیه یستدعی رسم أمور
• الأول أن وجه اعتبار الإجماع هو القطع برأی الإمام علیه السلام
• الأمر الثانی [اختلاف الألفاظ الحاکیه للإجماع]
• الأمر الثالث [حجیه الإجماع المنقول الکاشف عن رأی المعصوم علیه السلام]
• [حجیه الإجماع المنقول إذا کان تمام السبب أو جزؤه]
• و ینبغی التنبیه علی أمور
• الأول [بطلان الطرق المتقدمه لاستکشاف رأی الإمام علیه السلام]
• الثانی [تعارض الإجماعات المنقوله]
• الثالث [نقل التواتر بالخبر الواحد]
• فصل مما قیل باعتباره بالخصوص الشهره فی الفتوی
• فصل المشهور بین الأصحاب حجیه خبر الواحد فی الجمله
• اشاره
• [أدله المنکرین لحجیه الخبر الواحد و المناقشه فیها]
• فصل فی الآیات التی استدل بها
• فمنها آیه النبإ
• اشاره
• [ذب الإشکال]
• و منها آیه النفر
• و منها آیه الکتمان
• و منها آیه السؤال عن أهل الذکر
• و منها آیه الأذن
• فصل فی الأخبار التی دلت علی اعتبار أخبار الآحاد
• فصل فی الإجماع علی حجیه الخبر. و تقریره
• اشاره
• أحدها [عدم تحقق الإجماع المحصل و المنقول بالتواتر]
• [التقریب الثانی للإجماع و الجواب عنه]
• [الاستدلال بسیره العقلاء علی حجیه الخبر الواحد]
• فصل فی الوجوه العقلیه التی أقیمت علی حجیه الخبر الواحد.
• اشاره
• أحدها [العلم الإجمالی بصدور جمله من الأخبار]
• ثانیها ما ذکره فی الوافیه
• ثالثها ما أفاده بعض المحققین
• فصل فی الوجوه التی أقاموها علی حجیه الظن
• اشاره
• اشاره
• الأول [قاعده وجوب دفع الضرر المظنون]
• الثانی
• الثالث
• الرابع دلیل الانسداد
• اشاره
• أما المقدمه الأولی [انحلال العلم الإجمالی الکبیر بما فی الأخبار]
• و أما المقدمه الثانیه [انسداد باب العلم و انفتاح باب العلمی]
• و أما الثالثه [عدم جواز إهمال الأحکام]
• و أما المقدمه الرابعه [عدم وجوب الاحتیاط التام]
• اشاره
• [منع حکومه قاعده الحرج علی قاعده الاحتیاط]
• و أما المقدمه الخامسه [قبح ترجیح المرجوح علی الراجح]
• فصل [الظن بالطریق و الظن بالواقع]
• اشاره
• [دلیل اختصاص مفاد المقدمات بالظن بالواقع]
• [الوجه الثانی مما استدل به لحجیه الظن بالطریق دون غیره]
• فصل [فی الکشف و الحکومه]
• اشاره
• [أوامر الإطاعه إرشادیه لا مولویه]
• [نتیجه الحکومه]
• [التفصیل بین محتملات الکشف]
• [طرق تعمیم النتیجه علی الکشف]
• وهم و دفع
• فصل [إشکال خروج القیاس عن عموم النتیجه]
• فصل [فی الظن المانع و الممنوع]
• فصل [فی عدم الفرق بین أقسام الظن بالحکم]
• اشاره
• تنبیه [حجیه الظن الحاصل من قول الرجالی]
• فصل [فی الظن بالفراغ]
• خاتمه یذکر فیها أمران استطرادا
• الأول [حکم الظن فی الأصول الاعتقادیه]
• اشاره
• [وجوب المعرفه]
• [عدم قیام الظن مقام العلم فی أصول الدین]
• الثانی [الترجیح و الوهن بالظن]
• اشاره
• [الترجیح و الوهن بمثل القیاس]
• المقصد السابع الأصول العملیه
• اشاره
• فصل [فی أصاله البراءه]
• اشاره
• و قد استدل علی ذلک بالأدله الأربعه
• اشاره
• و أما ما تعارض فیه النصان فهو خارج عن موارد الأصول العملیه المقرره للشاک علی التحقیق فیه من الترجیح أو التخییر، کما أنه داخل فیما لا حجه فیه- بناء علی سقوط النصین عن الحجیه- و أما الشبهه الموضوعیه فلا مساس لها بالمسائل الأصولیه، بل فقهیه، فلا وجه لبیان حکمها فی الأصول إلا استطرادا فلا تغفل، (منه قدس سره).
• أما الکتاب
• و أما السنه
• و أما الإجماع
• و أما العقل
• و احتج للقول بوجوب الاحتیاط فیما لم تقم فیه حجه بالأدله الثلاثه
• أما الکتاب
• و أما الأخبار
• و أما العقل
• بقی أمور مهمه لا بأس بالإشاره إلیها
• الأول أنه إنما تجری أصاله البراءه شرعا و عقلا فیما لم یکن هناک أصل موضوعی
• الثانی أنه لا شبهه فی حسن الاحتیاط شرعا و عقلا
• الثالث [أنحاء تعلق النهی بالطبیعه]
• الرابع [حسن الاحتیاط مطلقا ما لم یخل بالنظام]
• فصل [أصاله التخییر]
• فصل [أصاله الاحتیاط]
• اشاره
• المقام الأول فی دوران الأمر بین المتباینین.
• اشاره
• تنبیهات [الاشتغال]
• المقام الثانی فی دوران الأمر بین الأقل و الأکثر الارتباطیین
• اشاره
• و ینبغی التنبیه علی أمور
• اشاره
• [قاعده المیسور]
• تذنیب [الدوران بین الجزئیه أو الشرطیه و بین المانعیه أو القاطعیه]
• خاتمه فی شرائط الأصول
• أما الاحتیاط [حسن الاحتیاط مطلقا]
• و أما البراءه العقلیه [اشتراط البراءه العقلیه بالفحص]
• و أما البراءه النقلیه
• اشاره
• ( ثم إنه ذکر لأصل البراءه شرطان آخران.
• أحدهما
• ثانیهما أن لا یکون موجبا للضرر علی آخر
• فصل فی الاستصحاب
• اشاره
• [تعریف الاستصحاب]
• [الاستصحاب مسأله أصولیه]
• فقد استدل علیه بوجوه
• الوجه الأول استقرار بناء العقلاء
• الوجه الثانی أن الثبوت فی السابق موجب للظن به فی اللاحق
• الوجه الثالث دعوی الإجماع علیه
• الوجه الرابع و هو العمده فی الباب الأخبار المستفیضه
• اشاره
• اشاره
• و تقریب الاستدلال بها
• اشاره
• اشاره
• [دلاله الروایه علی الاستصحاب لا علی قاعده الیقین]
• [الإشکالات الوارده علی الصحیحه]
• و لا بأس بصرفه إلی تحقیق حال الوضع
• اشاره
• و التحقیق أن ما عد من الوضع علی أنحاء
• ثم إن هاهنا تنبیهات
• الأول أنه یعتبر فی الاستصحاب فعلیه الشک و الیقین
• الثانی أنه هل یکفی فی صحه الاستصحاب الشک فی بقاء شی ء علی تقدیر ثبوته
• الثالث [فی أقسام الاستصحاب الکلی]
• الرابع [جریان الاستصحاب فی الأمور التدریجیه]
• الخامس [الاستصحاب التعلیقی]
• السادس [استصحاب الشرائع السابقه]
• السابع [الأصل المثبت]
• الثامن [فی موارد لیست من الأصل المثبت]
• التاسع [اللازم المطلق]
• العاشر [فی لزوم کون المستصحب حکما شرعیا]
• الحادی عشر [الشک فی التقدم و التأخر]
• الثانی عشر [استصحاب الأمور الاعتقادیه]
• الثالث عشر [استصحاب الحکم المخصص]
• الرابع عشر [فی جریان الاستصحاب مع الظن بالخلاف]
• الأول الإجماع القطعی
• الثانی
• اشاره
• المقام الأول أنه لا إشکال فی اعتبار بقاء الموضوع
• المقام الثانی أنه لا شبهه فی عدم جریان الاستصحاب مع الأماره المعتبره
• خاتمه لا بأس ببیان النسبه بین الاستصحاب و سائر الأصول العملیه و بیان التعارض بین الاستصحابین
• أما الأول [ورود الاستصحاب علی سائر الأصول]
• و أما الثانی فالتعارض بین الاستصحابین
• تذنیب
• [تقدم قاعده الفراغ و التجاوز و أصاله الصحه علی استصحاباتها]
• [تقدم الاستصحاب علی القرعه]
• المقصد الثامن التعادل و التراجیح
• اشاره
• فصل [فی معنی التعارض]
• اشاره
• [عدم التعارض بین الظاهر مع النص أو الأظهر]
• فصل [أصاله التساقط]
• اشاره
• [عدم دلیل علی قاعده الجمع مهما أمکن أولی من الطرح]
• فصل [القاعده الثانویه فی باب تعارض الأخبار]
• اشاره
• [القطع بحجیه الراجح تخییرا أو تعیینا]
• اشاره
• [بعض الوجوه التی استدل بها للترجیح]
• فصل [التعدی عن المرجحات المنصوصه]
• فصل [اختصاص قواعد التعادل و الترجیح بغیر موارد الجمع العرفی]
• فصل [ذکر بعض المرجحات التی ذکروها لتقدیم أحد الظاهرین علی الآخر]
• اشاره
• [ترجیح ظهور العموم علی الإطلاق و تقدیم التقیید علی التخصیص]
• [تقدیم التخصیص علی النسخ]
• فصل لا إشکال فی تعیین الأظهر
• فصل [فی بیان المرجحات توجب ترجیح أحد السندین فعلا]
• فصل [المرجحات الخارجیه]
• الخاتمه الاجتهاد و التقلید
• اشاره
• [القول فی الاجتهاد]
• فصل الاجتهاد لغه تحمل المشقه
• فصل ینقسم الاجتهاد إلی مطلق و تجز
• اشاره
• و أما التجزی فی الاجتهاد ففیه مواضع من الکلام
• فصل [فی بیان ما یتوقف علیه الاجتهاد]
• فصل [التخطئه و التصویب]
• فصل إذا اضمحل الاجتهاد السابق
• فصل فی التقلید
• اشاره
• فصل إذا علم المقلد اختلاف الأحیاء فی الفتوی
• فصل اختلفوا فی اشتراط الحیاه فی المفتی
• المکاسب
• اشاره
• الجزء الثالث
• الخیارات
• اشاره
• مقدمتان
• الأولی [فی معنی الخیار لغه و اصطلاحا]
• الثانیه [الأصل فی البیع اللزوم]
• الأول الراجح
• الثانی القاعده المستفاده من العمومات
• الثالث الاستصحاب
• الرابع المعنی اللغوی
• اشاره
• فمنها قوله تعالی أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
• [الاستدلال بآیه أحل الله البیع]
• [الاستدلال بآیه تجاره عن تراض]
• و منها قوله تعالی وَ لا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ
• و منها قوله: الناس مسلطون علی أموالهم
• و منها قوله: المؤمنون عند شروطهم
• و منها الأخبار المستفیضه فی أن البیعین بالخیار ما لم یفترقا
• [مقتضی الاستصحاب أیضا اللزوم]
• القول فی أقسام الخیار
• اشاره
• الأول فی خیار المجلس
• اشاره
• [أقسام الوکیل]
• [أن یکون وکیلا فی مجرد إجراء العقد]
• [أن یکون وکیلا مستقلا فی التصرف المالی]
• [أن لا یکون مستقلا فی التصرف]
• [هل للموکل تفویض حق الخیار إلی الوکیل]
• [عدم ثبوت الخیار للفضولی]
• مسأله لو کان العاقد واحدا
• مسأله قد یستثنی بعض أشخاص المبیع عن عموم ثبوت هذا الخیار
• مسأله لا یثبت خیار المجلس فی شی ء من العقود سوی البیع عند علمائنا
• مسأله مبدأ هذا الخیار من حین العقد
• القول فی مسقطات الخیار
• اشاره
• ثم إن هذا الشرط یتصور علی وجوه-
• أحدها أن یشترط عدم الخیار
• الثانی أن یشترط عدم الفسخ
• الثالث أن یشترط إسقاط الخیار
• بقی الکلام فی أن المشهور أن تأثیر الشرط إنما هو مع ذکره فی متن العقد
• اشاره
• فرع
• مسأله و من المسقطات إسقاط هذا الخیار بعد العقد
• اشاره
• مسأله لو قال أحدهما لصاحبه اختر
• مسأله من جمله مسقطات الخیار افتراق المتبایعین
• اشاره
• مسأله المعروف أنه لا اعتبار بالافتراق عن إکراه إذا منع من التخایر أیضا
• مسأله لو أکره أحدهما علی التفرق و منع عن التخایر و بقی الآخر فی المجلس
• مسأله لو زال الإکراه
• الثانی خیار الحیوان
• أحدها اشتراط سقوطه فی العقد
• و الثانی إسقاطه بعد العقد
• و الثالث التصرف
• [المراد من فذلک رضی منه فی صحیحه ابن رئاب]
• اشاره
• فقوله ع فذلک رضاء منه و لا شرط له یحتمل وجوها
• أحدها أن یکون الجمله جوابا للشرط
• الثانی أن یکون توطئه للجواب
• الثالث أن یکون الجمله إخبارا عن الواقع
• الرابع أن یکون إخبارا عن الواقع
• [المناقشه فی الاحتمالین الأولین]
• [المناقشه فی الاحتمال الرابع]
• فتعین إراده المعنی الثالث
• اشاره
• [الاستشهاد بکلمات الفقهاء علیه]
• الثالث خیار الشرط
• اشاره
• مسأله لا فرق بین کون زمان الخیار متصلا بالعقد أو منفصلا عنه
• مسأله لا فرق فی بطلان العقد- بین ذکر المده المجهوله
• مسأله مبدأ هذا الخیار من حین العقد
• مسأله یصح جعل الخیار لأجنبی
• مسأله یجوز لهما اشتراط الاستیمار
• مسأله من أفراد خیار الشرط ما یضاف البیع و یقال له بیع الخیار
• مسأله لا إشکال و لا خلاف- فی عدم اختصاص خیار الشرط بالبیع- و جریانه فی کل معاوضه لازمه
• اشاره
• و الأصل فی ما ذکر عموم المؤمنون عند شروطهم
• فالمهم هنا بیان ما خرج عن هذا العموم
• اشاره
• أما الإیقاعات
• و أما العقود
• اشاره
• فالأول النکاح
• و من الثانی الوقف
• و من الثالث أقسام البیع ما عدا الصرف و مطلق الإجاره و المزارعه و المساقاه
• [هل یدخل خیار الشرط فی القسمه]
• الرابع خیار الغبن
• اشاره
• و الإنصاف عدم دلالتها علی المدعی
• مسأله یشترط فی هذا الخیار أمران
• الأول عدم علم المغبون بالقیمه
• الأمر الثانی کون التفاوت فاحشا
• بقی هنا شی ء و هو أن ظاهر الأصحاب و غیرهم أن المناط فی الضرر الموجب للخیار کون المعامله ضرریه
• [تصویر الغبن من الطرفین و الإشکال فیه]
• اشاره
• و قد تعرض غیر واحد ممن قارب عصرنا لتصویر ذلک فی بعض الفروض
• منها ما ذکره المحقق القمی
• اشاره
• [المناقشه فی ما ذکره المحقق القمی]
• و منها ما ذکره بعض المعاصرین من فرض المسأله
• و منها أن یراد بالغبن فی المقسم معناه الأعم الشامل لصوره خروج العین المشاهده سابقا
• و منها ما ذکره بعض من أنه یحصل بفرض المتبایعین وقت العقد فی مکانین
• و منها ما ذکره فی مفتاح الکرامه من فرضه فیما إذا ادعی کل من المتبایعین الغبن
• مسأله ظهور الغبن شرط شرعی لحدوث الخیار أو کاشف عقلی عن ثبوته حین العقد
• مسأله یسقط هذا الخیار بأمور
• أحدها إسقاطه بعد العقد
• الثانی من المسقطات اشتراط سقوط الخیار فی متن العقد
• الثالث تصرف المغبون بأحد التصرفات المسقطه للخیارات المتقدمه بعد علمه بالغبن.
• الرابع من المسقطات تصرف المشتری المغبون قبل العلم بالغبن
• ثم إن مقتضی دلیل المشهور عدم الفرق فی المغبون المتصرف بین البائع و المشتری
• [الناقل الجائز لا یمنع الرد بالخیار إذا فسخه]
• و فی لحوق الإجاره بالبیع قولان
• و فی لحوق الامتزاج مطلقا أو فی الجمله بالخروج عن الملک وجوه
• و أما تصرف الغابن
• اشاره
• [جریان الحکم فی خروج المبیع عن ملک الغابن بالعقد الجائز]
• [لو اتفق عود الملک إلی الغابن]
• [تصرف الغابن تصرفا مغیرا للعین]
• اشاره
• فإن کان بالنقیصه
• و إن کان التغییر بالزیاده
• و لو کان التغیر بالامتزاج
• بقی الکلام فی حکم تلف العوضین مع الغبن
• اشاره
• [الاستدلال للفور بآیه أوفوا بالعقود]
• [الاستدلال للتراخی بالاستصحاب]
• [المناقشه فی الوجوه المذکوره]
• [ما ذکره بعض المعاصرین فی المسأله]
• اشاره
• [المناقشه فی ما ذکره بعض المعاصرین]
• [الأقوی الفور و الدلیل علیه]
• [رأی المصنف فی المسأله]
• [معذوریه الجاهل بالخیار فی ترک المبادره]
• و الأقوی أن الناسی فی حکم الجاهل
• الخامس خیار التأخیر
• اشاره
• الأخبار المستفیضه
• اشاره
• و ظاهر هذه الأخبار بطلان البیع
• أحدها عدم قبض المبیع
• الشرط الثانی عدم قبض مجموع الثمن
• الشرط الثالث عدم اشتراط تأخیر تسلیم أحد العوضین
• الشرط الرابع أن یکون المبیع عینا أو شبهه
• منها عدم الخیار لأحدهما أو لهما
• و منها تعدد المتعاقدین
• و منها أن لا یکون المبیع حیوانا أو خصوص الجاریه
• السادس خیار الرؤیه
• السابع خیار العیب
• مسأله یسقط الرد خاصه بأمور
• أحدها التصریح بالتزام العقد و إسقاط الرد و اختیار الأرش
• الثانی التصرف فی المعیب
• الثالث تلف العین أو صیرورته کالتالف
• الرابع من المسقطات حدوث عیب عند المشتری
• اشاره
• تنبیه [هل تبعض الصفقه مانع من الرد]
• اشاره
• [التعدد فی العوض]
• و أما الثانی و هو تعدد المشتری
• و أما الثالث و هو تعدد البائع
• مسأله یسقط الأرش دون الرد فی موضعین
• أحدهما إذا اشتری ربویا بجنسه فظهر عیب فی أحدهما فلا أرش حذرا من الربا
• الثانی ما لو لم یوجب العیب نقصا فی القیمه
• مسأله یسقط الرد و الأرش معا بأمور.
• أحدها العلم بالعیب قبل العقد
• الثانی تبری البائع عن العیوب
• اشاره
• ثم إن البراءه فی هذا المقام یحتمل إضافتها إلی أمور
• الأول عهده العیوب
• الثانی ضمان العیب
• الثالث حکم العیب
• ثم إن تبرأ البائع عن المعیوب مطلقا أو عن عیب خاص إنما یسقط تأثیره من حیث الخیار
• ثم إن هنا أمورا یظهر من بعض الأصحاب سقوط الرد و الأرش بها
• منها زوال العیب قبل العلم به
• و منها التصرف بعد العلم بالعیب
• و منها التصرف فی المعیب الذی لم ینقص قیمته بالعیب
• و منها حدوث العیب فی المعیب المذکور
• و منها ثبوت أحد مانعی الرد فی المعیب
• و منها تأخیر الأخذ بمقتضی الخیار
• اشاره
• أما الأول [الاختلاف فی موجب الخیار]
• اشاره
• الأولی لو اختلفا فی تعیب المبیع و عدمه مع تعذر ملاحظته لتلف أو نحوه
• الثانیه لو اختلفا فی کون الشی ء عیبا و تعذر تبین الحال لفقد أهل الخبره
• الثالثه لو اختلفا فی حدوث العیب فی ضمان البائع أو تأخره عن ذلک
• اشاره
• فرع لو باع الوکیل فوجد به المشتری عیبا یوجب الرد
• الرابعه لو رد سلعه بالعیب فأنکر البائع أنها سلعته
• و أما الثانی و هو الاختلاف فی المسقط
• اشاره
• الأولی لو اختلفا فی علم المشتری بالعیب و عدمه
• الثانیه لو اختلفا فی زواله قبل علم المشتری أو بعده
• الثالثه لو کان عیب مشاهد غیر المتفق علیه
• الرابعه لو اختلف فی البراءه قدم منکرها
• الخامسه لو ادعی البائع رضاء المشتری به بعد العلم أو إسقاط الخیار أو تصرفه فیه أو حدوث عیب عنده حلف المشتری
• و أما الثالث [الاختلاف فی الفسخ]
• اشاره
• الأولی لو اختلفا فی الفسخ فإن کان الخیار باقیا فله إنشاؤه
• الثانیه لو اختلفا فی تأخر الفسخ عن أول الوقت
• الثالثه لو ادعی المشتری الجهل بالخیار أو بفوریته
• اشاره
• مسأله لا إشکال و لا خلاف فی کون المرض عیبا
• مسأله الحبل عیب فی الإماء
• مسأله الأکثر علی أن الثیبوبه لیست عیبا فی الإماء
• مسأله [هل عدم الختان عیب فی العبد]
• مسأله عدم الحیض ممن شأنها الحیض
• مسأله الإباق عیب بلا إشکال و لا خلاف
• مسأله الثفل الخارج عن العاده فی الزیت و البذر و نحوهما عیب
• مسأله قد عرفت أن مطلق المرض عیب خصوصا الجنون و البرص و الجذام و القرن
• [الأرش لغه و اصطلاحا]
• اشاره
• [کلام الشهید فی معنی الأرش]
• ثم إن ضمان النقص تابع فی الکیفیه لضمان المنقوص
• [هل الضمان بعین بعض الثمن أو بمقداره]
• [هل یعقل استغراق الأرش للثمن]
• مسأله یعرف الأرش بمعرفه قیمتی الصحیح و المعیب- لیعرف التفاوت بینهما
• مسأله لو تعارض المقومون
• اشاره
• [الأقوی وجوب الجمع بین البینات مهما أمکن]
• [صور اختلاف المقومین]
• اشاره
• [الاختلاف فی الصحیح فقط]
• [الاختلاف فی المعیب فقط]
• [الاختلاف فی الصحیح و المعیب معا]
• الشرط یطلق فی العرف علی معنیین
• أحدهما المعنی الحدثی
• الثانی ما یلزم من عدمه العدم
• اشاره
• أحدها أن یکون داخلا تحت قدره المکلف
• الثانی أن یکون الشرط سائغا فی نفسه
• الثالث أن یکون مما فیه غرض معتد به عند العقلاء نوعا- أو بالنظر إلی خصوص المشروطه له.
• الرابع أن لا یکون مخالفا للکتاب و السنه
• اشاره
• الأخبار الوارده فی هذا الشرط
• [المراد بکتاب الله]
• [المراد بموافقه الکتاب فی بعض الأخبار]
• [المتصف بمخالفه الکتاب إما الملتزم أو نفس الالتزام]
• [المراد بحکم الکتاب و السنه]
• [انقسام الحکم الشرعی إلی قسمین]
• [ما یثبت للشی ء من حیث نفسه]
• [ما یثبت له لا مع تجرده عن ملاحظه العنوانات الطارئه]
• [القسم الأول من الشروط لیس مخالفا للکتاب]
• [ظاهر مورد بعض الأخبار من قبیل الأول و توجیهه]
• اشاره
• منها کون من أحد أبویه حر رقا
• و منها إرث المتمتع بها هل هو قابل للاشتراط فی ضمن عقد المتعه أو عقد آخر أم لا
• و منها أنهم اتفقوا علی جواز اشتراط الضمان فی العاریه
• و منها اشتراط أن لا یخرج بالزوجه إلی بلد آخر
• [الأصل عدم المخالفه عند عدم التمیز]
• و أدله الشروط حاکمه علی القسم الأول دون الثانی
• [المراد من تحریم الحلال و تحلیل الحرام]
• ثم إنه یشکل الأمر فی استثناء الشرط المحرم للحلال
• اشاره
• [عدم ورود الإشکال فی الشرط المحلل للحرام]
• [توهم اختصاص الإشکال بما دل علی الإباحه التکلیفیه]
• [ما أفاده الفاضل النراقی فی تفسیر الشرط المحرم للحلال]
• [ما أفاده المحقق القمی فی تفسیر الشرط المذکور]
• الشرط الخامس أن لا یکون منافیا لمقتضی العقد
• الشرط السادس أن لا یکون الشرط مجهولا جهاله توجب الغرر فی البیع
• الشرط السابع أن لا یکون مستلزما لمحال
• الشرط الثامن أن یلتزم به فی متن العقد
• و قد یتوهم هنا شرط تاسع- و هو تنجیز الشرط بناء علی أن تعلیقه
• اشاره
• [دفع هذا التوهم]
• [أقسام الشرط]
• [شرط الوصف]
• [شرط الفعل]
• [شرط الغایه]
• و لا إشکال فی أنه لا حکم للقسم الأول إلا الخیار مع تبین فقد الوصف المشروط
• و أما الثالث
• و إنما الخلاف و الإشکال فی القسم الثانی- و هو ما تعلق فیه الاشتراط بفعل
• اشاره
• الأولی فی وجوب الوفاء من حیث التکلیف الشرعی
• الثانیه فی أنه لو قلنا بوجوب الوفاء- من حیث التکلیف الشرعی فهل یجبر علیه لو امتنع
• الثالثه فی أنه هل للمشروط له الفسخ مع التمکن من الإجبار
• الخامسه لو تعذر الشرط
• السادسه للمشروط له إسقاط شرطه
• السابعه قد عرفت أن الشرط من حیث هو شرط لا یقسط علیه الثمن- عند انکشاف التخلف علی المشهور
• اشاره
• [لو باع شیئا علی أنه قدر معین فتبین الاختلاف]
• اشاره
• فالأول تبین النقص فی متساوی الأجزاء
• الثانی تبین النقص فی مختلف الأجزاء
• الثالث أن یتبین الزیاده عما شرط علی البائع
• الرابع أن یتبین فی مختلف الأجزاء
• اشاره
• الأول أن الشرط الفاسد لا تأمل فی عدم وجوب الوفاء به بل هو داخل فی الوعید
• اشاره
• [هل الشرط الفاسد لغیر إخلاله بالعقد مفسد للعقد]
• اشاره
• فالقول بالصحه فی أصل المسأله لا یخلو عن قوه
• [أدله القائلین بالإفساد]
• اشاره
• أحدها ما ذکره فی المبسوط للمانعین من أن للشرط قسطا من العوض مجهولا
• الثانی أن التراضی إنما وقع علی العقد الواقع علی النحو الخاص
• الثالث [الاستدلال بالروایات]
• و یدل علی الصحه أیضا جمله من الأخبار
• منها ما عن المشایخ الثلاثه
• و منها مرسله جمیل و صحیحه الحلبی
• و قد یستدل علی الصحه بأن صحه الشرط فرع علی صحه البیع
• و الإنصاف أن المسأله فی غایه الإشکال
• [هل الشرط الفاسد یوجب الخیار للمشروط له]
• الثانی لو أسقط المشروط له الشرط الفاسد علی القول بإفساده لم یصح بذلک العقد
• الثالث لو ذکر الشرط الفاسد قبل العقد لفظا و لم یذکر فی العقد
• الرابع لو کان فساد الشرط لأجل عدم تعلق غرض معتد به عند العقلاء
• الکلام فی أحکام الخیار
• الکلام فی أحکام الخیار
• اشاره
• [الاستدلال علیه بما ورد فی إرث ما ترک المیت]
• اشاره
• الاستدلال علی هذا الحکم بالکتاب و السنه الواردین فی إرث ما ترک المیت یتوقف علی ثبوت أمرین
• أحدهما کون الخیار حقا لا حکما شرعیا
• الثانی کونه حقا قابلا للانتقال
• بقی الکلام فی أن إرث الخیار لیس تابعا لإرث المال فعلا
• مسأله فی کیفیه استحقاق کل من الورثه للخیار مع أنه شی ء واحد غیر قابل للتجزیه و التقسیم
• اشاره
• و هنا معنی آخر لقیام الخیار بالمجموع
• مسأله لو کان الخیار لأجنبی و مات
• مسأله لو کان الخیار لأجنبی و مات
• مسأله و من أحکام الخیار سقوطه بالتصرف بعد العلم بالخیار
• مسأله هل الفسخ یحصل بنفس التصرف أو یحصل قبله متصلا به
• اشاره
• [ثمره القولین فی المسأله]
• اشاره
• فما اختاره المحقق و الشهید الثانیان فی المسأله لا یخلو عن قوه
• مسأله من أحکام الخیار عدم جواز تصرف غیر ذی الخیار تصرفا یمنع من استرداد العین عند الفسخ
• اشاره
• [المناقشه فی الحجه المذکوره]
• الأول لو منعا عن التصرف المتلف فی زمن الخیار فهل یمنع عن التصرف المعرض لفوات حق ذی الخیار من العین
• الثانی أنه هل یجوز إجاره العین فی زمان الخیار- بدون إذن ذی الخیار
• اشاره
• [رأی المؤلف]
• مسأله المشهور أن المبیع یملک بالعقد-
• اشاره
• [الاستدلال للقول المشهور بالأخبار الوارده فی العینه و المناقشه فیه]
• [ضعف ما استدل به فی التذکره أیضا]
• [أشد ضعفا من الکل]
• [الاستدلال بروایه الخراج بالضمان و المناقشه فیه]
• [العمده فی قول المشهور]
• اشاره
• [المناقشه فی الاستدلال المذکور]
• مسأله و من أحکام الخیار کون المبیع فی ضمان من لیس له الخیار فی الجمله
• اشاره
• [ظاهر هذه الکلمات عدم الفرق بین أقسام الخیار و لا بین الثمن و المثمن]
• [الإنصاف عدم شمول کلماتهم لمطلق الخیار]
• مسأله و من أحکام الخیار [هل یسقط الخیار بتلف العین]
• مسأله [هل یسقط الخیار بتلف العین]
• اشاره
• [ما ذکره العلامه]
• [ما ذکره المحقق الثانی]
• و من مواضع التردد ما إذا جعل المتعاقدان الخیار
• التلف أو جعل المتبایعان بینهما خیار الفسخ بهذا المعنی ثبت مع التلف أیضا و الله العالم.
• القول فی النقد و النسیئه
• [أقسام البیع باعتبار تأخیر و تقدیم أحد العوضین]
• مسأله إطلاق العقد یقتضی النقد
• اشاره
• فلو اشترطا تعجیل الثمن
• [فائده اشتراط التعجیل]
• مسأله یجوز اشتراط تأجیل الثمن مده معینه
• اشاره
• و لا فرق فی الأجل المعین بین الطویل و القصیر
• و هل یجوز الإفراط فی التأخیر
• ثم إن المعتبر فی تعیین المده هل هو تعیینها فی نفسها
• مسأله لو باع بثمن حالا و بأزید منه مؤجلا
• اشاره
• [أدله القول بالبطلان]
• [کلمات الفقهاء فی المسأله]
• مسأله لا یجب علی المشتری دفع الثمن المؤجل قبل حلول الأجل
• مسأله إذا کان الثمن بل کل دین حالا أو حل وجب علی مالکه قبوله عند دفعه إلیه
• اشاره
• [إذا امتنع الدائن من القبول]
• و مقتضی القاعده إجبار الحاکم له علی القبض
• و لو تعذر الحاکم فمقتضی القاعده إجبار المؤمنین له
• فإن لم یمکن إجباره ففی وجوب قبض العدول عنه نظر أقواه العدم
• [جواز التصرف فی المعزول و عدم وجوب حفظه من التلف]
• [رأی المؤلف فی الفرعین المذکورین]
• مسأله [عدم جواز تأجیل الثمن الحال بأزید منه و الاستدلال علیه]
• اشاره
• [نزول آیه الربا فی ذلک]
• [تأیید ذلک بصیحه ابن أبی عمیر]
• [دلاله بعض الأخبار علی ما تقدم]
• [عدم الفرق بین المصالحه عن التأجیل بالزیاده أو المقاوله علیها من غیر عقد]
• مسأله [جواز بیع العین الشخصیه المبتاعه بثمن مؤجل من بائعها إلا فی صوره الاشتراط]
• اشاره
• فالأقوی هو المشهور- للعمومات المجوزه کتابا و سنه
• اشاره
• [الجواب عن توهم المعارضه]
• [ما حکی عن الشیخ من عدم جواز أخذ بدل الطعام طعاما إذا کان أزید]
• [إذا اشترط فی البیع الأول نقله إلی من انتقل عنه]
• اشاره
• [النقض علی الاستدلال]
• [تقریر الدور فی جامع المقاصد]
• اشاره
• [ما أجیب به عن هذا التقریر و ما یرد علی الأجوبه]
• اشاره
• [الرد علی الاستدلال]
• اشاره
• [بیان الاستدلال]
• بمقتضی الشرط الواقع فی متن العقد الصحیح
• [مناقشه المؤلف فی الاستدلال]
• [أقسام البیع باعتبار تأخیر و تقدیم أحد العوضین]
• مسأله إطلاق العقد یقتضی النقد
• مسأله یجوز اشتراط تأجیل الثمن مده معینه
• مسأله لو باع بثمن حالا و بأزید منه مؤجلا
• مسأله لا یجب علی المشتری دفع الثمن المؤجل قبل حلول الأجل
• مسأله إذا کان الثمن بل کل دین حالا أو حل وجب علی مالکه قبوله عند دفعه إلیه
• مسأله [عدم جواز تأجیل الثمن الحال بأزید منه و الاستدلال علیه]
• مسأله [جواز بیع العین الشخصیه المبتاعه بثمن مؤجل من بائعها إلا فی صوره الاشتراط]
• القول فی القبض
• اشاره
• مسأله اختلفوا فی ماهیه القبض فی المنقول بعد اتفاقهم علی أنها التخلیه (فی غیر المنقول- علی أقوال
• أحدها أنها التخلیه) أیضا
• الثانی أنه فی المنقول النقل
• الثالث ما فی الدروس
• الرابع ما فی الغنیه
• الخامس ما فی المبسوط
• السادس أنه الاستقلال و الاستیلاء علیه بالید
• السابع ما فی المختلف
• الثامن أنه التخلیه مطلقا
• [رأی المؤلف فی المسأله]
• [اختلاف المناط فی القبض باختلاف مدرک الضمان]
• [القبض هو الاستیلاء فی المنقول و غیره]
• [المناقشه فی اعتبار النقل و التحویل فی القبض]
• و أما اعتبار الکیل و الوزن أو کفایته فی قبض المکیل أو الموزون
• [لا بد مع الکیل و الوزن من رفع ید البائع]
• فرعان
• اشاره
• [کلمات الفقهاء فی المسأله]
• اشاره
• [عدم ظهور کلمات الفقهاء فی وجوب الاعتبار مره أخری]
• اشاره
• [استثناء بیع التولیه لیس قرینه علی وجوب الاعتبار مره أخری]
• القول فی وجوب القبض
• مسأله یجب علی کل من المتبایعین تسلیم ما استحقه الآخر بالبیع
• اشاره
• فلو کان أحدهما مؤجلا
• مسأله یجب علی البائع تفریغ المبیع من أمواله مطلقا و من غیرها فی الجمله
• مسأله لو امتنع البائع من التسلیم
• الکلام فی أحکام القبض
• اشاره
• مسأله من أحکام القبض انتقال الضمان ممن نقله إلی القابض
• اشاره
• فإن کان من المشتری
• و لو أتلفه البائع
• و لو أتلفه أجنبی
• مسأله تلف الثمن المعین قبل القبض کتلف المبیع المعین
• مسأله لو تلف بعض المبیع قبل قبضه
• اشاره
• و أما الخلاف فی الأرش
• اشاره
• [المشهور ثبوت الأرش و الاستدلال علیه]
• اشاره
• [ما یؤید ثبوت الأرش]
• [الإشکال فی ثبوت الأرش]
• [الأقوی قول المشهور]
• و أما لو تعیب بفعل أحد
• مسأله الأقوی من حیث الجمع بین الروایات حرمه بیع المکیل و الموزون قبل قبضه إلا تولیه
• [الأولی حمل الروایات المجوزه علی التولیه]
• اشاره
• [الاستئناس للجمع بالکراهه بخبر أبی بصیر و المناقشه فیه]
• و ربما یستدل علی الجواز بصحیحتی الحلبی و ابن مسلم
• و ربما یستأنس للجواز بالأخبار الوارده فی جواز بیع السلم علی من هو علیه
• [الحکم فی غیر المکیل و الموزون]
• [أقوال خمسه فی بیع المکیل و الموزون قبل القبض]
• [هل المنع تکلیفی أو وضعی]
• و ینبغی التنبیه علی أمور
• اشاره
• الأول أن ظاهر جماعه عدم لحوق الثمن بالمبیع فی هذا الحکم
• الثانی هل البیع کنایه عن مطلق الاستبدال
• الثالث هل المراد من البیع المنهی إیقاع عقد البیع علی ما لم یقبض أو ما یعم تشخیص الکلی المبیع به
• الرابع ذکر جماعه أنه لو دفع إلی من له علیه طعام دراهم و قال اشتر بها لنفسک طعاما لم یصح
• اشاره
• أحدها أن یکون المال سلما
• الثانیه أن یکون ما علیه قرضا
• الثالثه أن یکون الاستقرار من جهه الغصب
• الجزء الرابع فی الرسائل الملحقه
• اشاره
• [المقام الأول]
• و أمّا المقام الثانی
• المقام الثالث
• اشاره
• [اعتبار عدم المندوحه]
• بقی هنا أمور:
• المقام الرابع
• اشاره
• العداله لغه:
• [الأقوال فی العداله]
• اشاره
• أحدها:
• الثانی:
• الثالث:
• یذکر فی معنی العداله قولان آخران:
• اشاره
• . [اعتبار المروّه فی مفهوم العداله]
• [ما أورد علی القول بالملکه]
• اشاره
• منها:
• و منها
• و منها:
• و منها:
• و کذلک کون العداله «نفس حسن الظاهر» غیر معقول،
• [طرق إثبات کون المعصیه کبیره]
• اشاره
• الأوّل: النصّ المعتبر علی أنّها کبیره
• الثانی: النصّ المعتبر علی أنّها ممّا أوجب اللَّه علیها النار
• الثالث: النصّ فی الکتاب الکریم علی ثبوت العقاب علیه بالخصوص
• الرابع: دلاله العقل و النقل علی أشدّیّه معصیته ممّا ثبت کونها من الکبیره أو مساواتها
• الخامس: أن یرد النصّ بعدم قبول شهاده علیه
• خاتمه
• فی التوبه
• [إثبات العداله بالشهاده]
• اشاره
• مسأله «2» فی قضاء الصلاه عن المیت
• أمّا القضاء عن المیت «3»
• و أمّا القاضی
• و أما المقضیّ
• و أما المقضیّ عنه
• و أما أحکام القضاء
• فرع
• اشاره
• مسأله اختلفوا فی وجوب تقدیم الفائته علی الحاضره علی أقوال:
• أحدها: عدم الوجوب مطلقا
• و الثانی «62»: القول بعدم وجوب الترتیب مع تعدّد الفائته
• الثالث: القول بالمواسعه فی غیر فائته الیوم
• الرابع: ما حکی عن المحقّق فی العزیّه
• الخامس: ما عن ابن [أبی] جمهور الأحسائی «6» من التفصیل
• السادس: القول بالمواسعه إذا فاتت عمدا، و بالمضایقه إذا فاتت نسیانا،
• السابع: ما تقدم عن العزیّه من الترتیب فی الوقت الاختیاری، دون غیره.
• الثامن: القول بالمضایقه المطلقه
• [أدله القول بالمواسعه]
• اشاره
• أحدها: الأصل. و تقریره من وجوه خمسه، أو سته:
• [الدلیل الثانی: الإطلاقات]
• [الدلیل الثالث: الأخبار الخاصه]
• [الدلیل الرابع: الإجماعات المنقوله]
• [الدلیل الخامس: لزوم الحرج]
• [أدله القول بالمضایقه]
• اشاره
• الأوّل: الأصل.
• الثانی: إطلاق أوامر القضاء
• الثالث: ما دل علی وجوب المبادره إلی القضاء
• الرابع: من أدلّه هذا القول: ما دلّ علی الترتیب و تقدیم الفائته فی الابتداء
• الخامس من الأدلّه: الإجماعات المنقوله
• السادس: ما عن المحقّق فی المعتبر
• بقی هنا أمور:
• الأوّل:
• الثانی:
• الثالث:
• الرابع:
• الخامس:
• اشاره
• [کلمات الفقهاء فی القاعده]
• [مفردات القاعده و موارد جریانها]
• اشاره
• ینبغی التنبیه علی أمور:
• [التنبیه] الأوّل
• [التنبیه] الثانی
• [التنبیه] الثالث
• [التنبیه] الرابع
• [التنبیه] الخامس
• [التنبیه] السادس
• [التنبیه] السابع
• [الخطبه]
• ثم اعلم أن انتشار الحرمه بالرضاع یتوقف علی شروط
• الشرط الأول أن یکون اللبن عن وطء صحیح
• الثانی من الشروط کون شرب اللبن علی وجه الامتصاص من الثدی
• الثالث حیاه المرتضع منها
• الرابع أن یقع مجموع الرضاع المعتبر من الرضیع فی حولی رضاعه
• الخامس أن یکون اللبن بحاله غیر ممزوج بشی ء
• السادس الکمیه
• أحدها بالأثر
• و ثانیها بالزمان
• و ثالثها بالعدد
• اشاره
• ثم إنه یعتبر فی الرضعات العشر أو الخمس عشره المحرمه أمور
• الأول إکمال الرضعه
• الثانی توالی الرضعات
• الثالث أن یکون کمال العدد المعتبر من امرأه واحده
• الرابع أن یکون کمال العدد المعتبر من لبن فحل واحد
• و هنا شروط أخر اعتبرها الأکثر فی نشر الحرمه
• اشاره
• و هو اتحاد الفحل الذی یرتضع المرضعتان من لبنه
• اشاره
• و تقیید إطلاق الکتاب و السنه بالأخبار الداله علی اعتبار اتحاد الفحل.
• منها صحیحه الحلبی
• و منها موثقه عمار الساباطی
• اشاره
• [مناقشه المؤلف فی قول العلامه]
• أنه إذا حصل الرضاع المعتبر صارت المرضعه و الفحل أبوین للمرتضع
• فلنرجع إلی بیان تفاصیل المسائل المذکوره
• اشاره
• المسأله الأولی لا شک فی تحریم المرتضع علی المرضعه
• الثانیه لا تحرم أصول المرتضع المذکور علی المرضعه من جهه إرضاعها إیاه
• الثالثه تحرم فروع المرتضع علی المرضعه
• الرابعه حواشی المرتضع أعنی من فی طبقته من الإخوه لا یحرمون علی المرضعه من جهه ارتضاع أخیهم منها
• الخامسه یحرم المرتضع علی أصول المرضعه من النساء و یحرم المرتضعه علی أصولها من الذکور
• السادسه لا تحرم أصول المرتضع علی أصول المرضعه
• السابعه یحرم فروع المرتضع علی أصول المرضعه
• الثامنه لا یحرم حواشی المرتضع و فروعهم علی أصول المرضعه و حواشیهم
• التاسعه یحرم المرتضع علی فروع المرضعه نسبا
• العاشره تحرم أصول المرتضع علی فروع المرضعه من النسب علی الأظهر
• الحادیه عشر فروع المرتضع و إن نزلوا نسبا و رضاعا یحرمون علی فروع المرضعه فی المرتبه الأولی
• الثانیه عشر من فی حاشیه نسب المرتضع أو رضاعه أعنی إخوته أو أخواته النسبیه أو الرضاعیه لا یحرمون لأجل ارتضاع أخیهم
• الثالثه عشر یحرم المرتضع علی من فی حاشیه نسب المرضعه
• الرابعه عشر لا یحرم أصول المرتضع علی من فی حاشیه نسب المرضعه
• الخامسه عشر تحرم فروع المرتضع علی حواشی نسب المرضعه و رضاعها
• السادسه عشر لا یحرم من فی حاشیه نسب المرتضع علی من فی حاشیه نسب المرضعه
• السابعه عشر یحرم المرتضع لو کانت أنثی علی الفحل إجماعا
• الثامنه عشر لا یحرم أصول المرتضع الإناث عن أمهاته و إن علون علی الفحل
• التاسعه عشر یحرم فروع المرتضع و إن نزلوا علی الفحل لکونهم بمنزله أحفاده من غیر فرق بین فروعه الرضاعیه و النسبیه
• العشرون لا تحرم من فی حاشیه نسب المرتضع
• الحادیه و العشرون یحرم المرتضع علی أصول الفحل
• الثانیه و العشرون لا یحرم أصول المرتضع علی أصول الفحل
• الثالثه و العشرون یحرم فروع المرتضع علی أصول الفحل لأنهم جدوده له
• الرابعه و العشرون لا یحرم من فی حاشیه نسب المرتضع علی أصول الفحل
• الخامسه و العشرون یحرم المرتضع علی فروع الفحل نسبا و رضاعا و إن نزلوا
• السادسه و العشرون یحرم أصول المرتضع علی فروع الفحل
• السابعه و العشرون یحرم فروع المرتضع نسبا و رضاعا و إن نزلوا علی فروع الفحل نسبا و رضاعا
• التاسع و العشرون یحرم المرتضع علی من فی حاشیه نسب الفحل أو رضاعه
• الثلاثون لا یحرم أصول المرتضع علی من فی حاشیه نسب الفحل
• الواحد و الثلاثون یحرم فروع المرتضع نسبا و رضاعا و إن نزلوا
• الثانی و الثلاثون لا یحرم من فی حاشیه نسب المرتضع علی من فی حاشیه نسب الفحل
• و ینبغی التنبیه علی أمور
• الأول حیث عرفت أن الضابط فی حصول الحرمه بالرضاع ملاحظه الرابطه النسبیه التی علق علیها التحریم
• الثانی أن الرضاع کما یؤثر فی ابتداء النکاح یؤثر فی استدامته
• الثالث [ما حکی عن المحقق الثانی عن بعض الطلبه القول بنشر الحرمه بالرضاع فی صور کثیره]
• فإحداها حرمه جدات المرتضع علی صاحب اللبن
• و ثانیتها أخوات المرتضع نسبا و رضاعا بشرط اتحاد الفحل هل یحللن للفحل أم لا
• و ثالثها أولاد صاحب اللبن ولاده و رضاعا و أولاد المرضعه ولاده هل تحرم علی أب المرتضع.
• اشاره
• الأولی أن ترضع المرأه بلبن فحلها
• الثانیه
• الثالثه أن ترضع ولد أختها
• الرابعه أن ترضع الزوجه المذکوره ولد ولدها ابنا کان أو بنتا
• الخامسه
• السادسه أن ترضع خالها أو خالتها
• السابعه
• الثامنه أن ترضع ولد خالها أو خالتها
• التاسعه أن ترضع الزوجه المذکوره أخ الزوج أو أخته
• العاشره أن ترضع ولد ولد الزوج فیقال إنها صارت أما لولد ولده
• الحادیه عشر أن ترضع ولد أخیه أو ولد أخته
• الثانیه عشر
• الثالثه عشر أن ترضع خال الزوج أو خالته
• الباب الأول فی المصاهره
• الثانی الکفر
• اشاره
• الأول یحرم علی المسلم نکاح غیر الکتابیه
• [البحث الثانی] لو أسلم زوج المرأه الکتابیه و المجوسیه بقی علی نکاحه و إن لم یدخل
• الباب الثالث العقد و الوطی
• الباب الرابع فی موجب الخیار و هو العیب و التدلیس
• الأول فی العیب
• الثانی فی التدلیس
• مسأله لا خلاف بین الأصحاب کما صرح به جماعه فی وجوب القسم بین الزوجات فی الجمله
• اشاره
• و یمکن أن یستدل للمشهور بجمله من الآیات و الأخبار
• مسأله «1» [1] المقتضی للإرث أمران: نسب، و سبب.
• مسأله [2] للزوج من ترکه زوجته الربع إن کان لها ولد، و إلّا فالنصف،
• مسأله [3] للزوجه من ترکه زوجها الثمن إذا کان له ولد، و إلّا فالربع، و الباقی لسائر الورثه.
• مسأله [4] توارث الزوجین لا یتوقف علی الدخول،
• مسأله [5] المعروف من غیر الإسکافی أنّ الزوجه غیر ذات الولد من زوجها الذی مات لا ترث من جمیع أمواله،
• مسأله [6] إذا مات شخصان متوارثان، و لم یعلم تقدّم موت أحدهماعن الآخر،
• مسأله [7] «57» المحکیّ عن الأکثر: أنّ الترکه لا تنتقل إلی ورثه «58» المیّت مع اشتغال ذمته بدین یحیط بها «59»،
• مسأله [8] المحکیّ عن الأکثر: أنّ مال المیّت باق علی حکم ماله إذا کان علیه دین مستوعب،
• مسأله [9] «62» إذا مات المدیون فالمحکی عن الأکثر: بقاء المال المقابل للدین علی حکم [مال] المیّت،
• درایه : اصول الحدیث و احکامه
• مقدمه
• الثانی:التعریف علم الدرایه:
• الثالث:فی موضوعه ومسائله وغایته:
• الرابع: فی معرفه بعض الاصطلاحات الرائجه:
• الفصل الأول:
• الخبر المتواتر و فیه مباحث:
• المبحث الثانی: فی إمکان وقوعه و حصول العلم به:
• المبحث الرابع: فی شروط التواتر:
• المبحث الخامس: فی أقل عدد التواتر:
• تقسیم المتواتر إلی اللفظی والمعنوی:
• تقسیم آخر للتواتر:
• التواتر التفضیلی والاجمالی:
• المستفیض والعزیز والغریب (1)
• تقسیم خبر الواحد إلی المحفوف بالقرینه و عدمه:
• الفصل الثانی: فی بیان اصول الحدیث
• الجهه الثانیه: فی تعریف الأقسام الأربعه حتی یتمیز
• الفصل الثالث:فیما تشترک فیه الأقسام الأربعه
• 17 المختلف:
• 18 الناسخ والمنسوخ :
• 19 المقبول :
• الفصل الرابع:فیما یختصّ من الأوصاف
• اکمال:
• الفصل الخامس:من تقبل روایته ومن تردّ
• أ- بناءالعقلاء:
• أ- إرجاع الناس إلی أشخاص ثقات:
• الفصل السادس:الألفاظ المستعمله
• المقام الثانی: فی ألفاظ الجرح والذم:
• خاتمه المطاف:
• الفصل السابع:فی فرق المسلمین
• الاصول الخمسه للمعتزله:
• فرق الشیعه:
• أ- الجارودیه:
• الفصل السابع فی أقسام العلّه الفاعلیّه
• الفصل الثامن: فی کیفیه تحمل الحدیث وطرق نقله
• الثانی: القراءه علی الشیخ،
• الرابع: المناوله،
• خاتمه المطاف: نذکر فیها اموراً:
• تفسیر سوره کهف
• اشاره
• [سوره الکهف (18): آیات 1 تا 8] ..... ص : 325
• اشاره
• ترجمه آیات ..... ص : 325
• بیان آیات [آهنگ و مفاد کلی این سوره مبارکه ] ..... ص : 326
• اشاره
• [توضیح مقصود از اینکه قرآن عوج (کجی) نداشته، قیم است و اشاره به اقوال مختلف مفسرین در ذیل جمله:" لَمْ یَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً ..."] ..... ص : 326
• [قول و اعتقاد به فرزند داشتن خدا چه به نحو حقیقی و چه به نحو مجاز باطل و ممنوع است ] ..... ص : 331
• [هدف از خلق زینت بر روی زمین آزمایش انسان ها و تمیز نیک و بد بر اساس اعتقاد و عمل است ] ..... ص : 332
• بحث روایتی [(روایاتی در تفسیر جملات" لِیُنْذِرَ بَأْساً شَدِیداً"،" فَلَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ ..." و" لِنَبْلُوَهُمْ أَیُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا")] ..... ص : 334
• [سوره الکهف (18): آیات 9 تا 26] ..... ص : 336
• اشاره
• ترجمه آیات ..... ص : 337
• بیان آیات [وجه اتصال و رابطه آیاتی که داستان اصحاب کهف را حکایت می کنند با آیات قبل ] ..... ص : 339
• اشاره
• [بیان اینکه اصحاب رقیم نام دیگر اصحاب کهف است ] ...... ص : 341
• [مقصود از" رحمت" و" رشد" در دعای اصحاب کهف:" رَبَّنا آتِنا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَهً وَ هَیِّئْ لَنا مِنْ أَمْرِنا رَشَداً"] ..... ص : 343
• [معنای جمله:" فَضَرَبْنا عَلَی آذانِهِمْ فِی الْکَهْفِ سِنِینَ عَدَداً"] ..... ص : 344
• [معنای اینکه فرمود: سپس اصحاب کهف را بیدار کردیم" لِنَعْلَمَ أَیُّ الْحِزْبَیْنِ أَحْصی "] ..... ص : 346
• [اقرار به توحید پروردگار و نفی ربوبیت ارباب و آلهه در گفتگوی اصحاب کهف با خود] ..... ص : 348
• [جزئیاتی از داستان اصحاب کهف که از آیات استفاده می شود] ..... ص : 350
• [وضعیت جغرافیایی غار اصحاب کهف و کیفیت قرار گرفتن اصحاب کهف در آن ] ..... ص : 352
• [بیان غایت و هدف از بعث (بیدار کردن) اصحاب کهف و اشاره به همانند بودن خواب آنان و مرگ اهل دنیا] ..... ص : 356
• [چند وجه دیگر در باره غایت بعث اصحاب کهف (لِیَتَسائَلُوا بَیْنَهُمْ ...)] ..... ص : 358
• [معنای جمله:" لَبِثْنا یَوْماً أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ"] ..... ص : 358
• [جمله:" رَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِما لَبِثْتُمْ" انحصار علم حقیقی به معنای احاطه بر عین موجودات و حوادث، به خدای تعالی را افاده می کند] ..... ص : 360
• [گفتگوی اصحاب کهف بعد از بیدار شدن در باره رفتن به شهر] ..... ص : 361
• [نگرانی اصحاب کهف از فاش شدن رازشان و دست یافتن کفار به آنان ] ..... ص : 362
• [با اینکه تقیه و تظاهر به کفر از روی اضطرار جایز است سبب نگرانی و بیم اصحاب کهف چه بوده است؟] ..... ص : 364
• [توضیح آیه:" فَقالُوا ابْنُوا عَلَیْهِمْ بُنْیاناً ..." که گفتگوی و مجادله مردم را در باره اصحاب کهف حکایت می کند] ..... ص : 367
• [وجه دلالت بیدار شدن اصحاب کهف بعد از خواب چند صد ساله، بر حق بودن معاد و قیامت ] ..... ص : 369
• [مقصود از:" الَّذِینَ غَلَبُوا عَلی أَمْرِهِمْ" در آیه:" قالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلی أَمْرِهِمْ ..."] ..... ص : 371
• [حکایت اختلاف مردم در عدد اصحاب کهف و بیان اینکه ایشان هفت نفر بوده اند] ..... ص : 372
• [توضیح در مورد اینکه باید کار فردا را به مشیت خدا (ان شاء اللَّه) مشروط کرد و بیان اینکه هر عملی از هر عاملی موقوف به اذن و مشیت خدای تعالی است ] ..... ص : 375
• [وجوه دیگری که در باره استثناء در آیه:" وَ لا تَقُولَنَّ لِشَیْ ءٍ إِنِّی فاعِلٌ ذلِکَ غَداً إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللَّهُ" گفته شده است ] ..... ص : 378
• [معنای آیه:" وَ اذْکُرْ رَبَّکَ إِذا نَسِیتَ ..." و وجوهی که در معنای آن گفته شده است ] ..... ص : 381
• [توضیح آیه:" وَ لَبِثُوا فِی کَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَهٍ سِنِینَ وَ ازْدَادُوا تِسْعاً" که عدد سالهای اقامت اصحاب کهف را در غار حکایت می کند] ..... ص : 383
• بحث روایتی [روایتی در شرح داستان اصحاب کهف ] ..... ص : 386
• اشاره
• [موارد و جهات اختلاف در روایات راجع به داستان اصحاب کهف ] ..... ص : 390
• [روایات دیگری پیرامون داستان اصحاب کهف ] ..... ص : 393
• [چند روایت حاکی از اینکه اصحاب کهف مدتی تقیه می کرده اند] ..... ص : 394
• [روایت مشهوری از ابن عباس در نقل داستان ] ..... ص : 395
• [روایاتی متضمن ذکر اسماء اصحاب کهف ] ..... ص : 399
• گفتاری در چند فصل پیرامون اصحاب کهف و سر گذشت ایشان ..... ص : 402
• [سوره الکهف (18): آیات 27 تا 31] ..... ص : 414
• اشاره
• ترجمه آیات ..... ص : 414
• بیان آیات [مفاد کلی این آیات و ربط آنها با آیات قبل ] ..... ص : 415
• اشاره
• [وظیفه پیامبر (صلی اللَّه علیه و آله) تلاوت آیات و تبلیغ وحی است و جز خدا مرجعی ندارد] ..... ص : 416
• [معنای" صبر" و" وجه" و مراد از" اراده و طلب وجه خدا" و" دعای صبح و شام" در آیه:" وَ اصْبِرْ نَفْسَکَ مَعَ الَّذِینَ ..."] ..... ص : 417
• [بیان عدم دلالت جمله:" لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ" بر جبر و اشاره به اینکه جبر مجازاتی ناشی از اختیار، با اختیار منافات ندارد] ..... ص : 419
• [ای پیامبر! حق را بگو و از ایمان نیاوردن مردم تاسف مخور که ظالمان را آتش و مؤمنان صالح العمل را پاداش است ] ..... ص : 420
• بحث روایتی [روایاتی در باره تقاضای مشرکین از پیامبر مبنی بر دور ساختن افراد فقیر از خود، و روایاتی دیگر در ذیل آیات گذشته ] ..... ص : 422
• [سوره الکهف (18): آیات 32 تا 46] ..... ص : 425
• اشاره
• ترجمه آیات ..... ص : 426
• بیان آیات [مثلی بیانگر حال دنیا طلبان که به مالکیت کاذب خود دل بسته اند] ..... ص : 427
• اشاره
• [فخر فروشی و تکبر مرد توانگر و ثروتمند غافل از مالکیت مطلقه خداوند، در برابر رفیق مؤمن خود] ..... ص : 429
• [آدمی بالفطره به چیزی که آن را باقی و ماندگار بداند دل می بندد و چشم خود را بر فرض فنای محبوب خود می بندد.] ..... ص : 431
• [توانگر غافل از خدا، خود را محق و شایسته بر خورداری و تنعم می داند حتی در قیامت!] ..... ص : 433
• [توضیح جواب رفیق مؤمن آن مرد توانگر مغرور، به او که از دو جهت سخنان غرور آمیز او را رد و ابطال می کند] ..... ص : 434
• [وجه اینکه مرد فقیر در جمله:" أَ کَفَرْتَ بِالَّذِی خَلَقَکَ" رفیق توانگر خود را کافر خواند] ..... ص : 435
• [بیان اینکه در فرض مقایسه، نسبت به اسباب ظاهری، ولایت از آن خدای حق است و خدا از نظر ثواب و فرجام بهتر است ] ..... ص : 440
• [مثلی دیگر برای بیان حقیقت زندگی دنیا و زینت های سریع الزوال آن و اینکه" باقیات صالحات" بهتر است ] ..... ص : 442
• [سوره الکهف (18): آیات 47 تا 59] ..... ص : 444
• اشاره
• ترجمه آیات ..... ص : 445
• بیان آیات ..... ص : 446
• اشاره
• [یاد آوری قیام قیامت و عرضه گشتن مشرکین و همه مردم بر پروردگار، همراه با اعمالشان و دیگر هیچ ] ..... ص : 447
• [اشاره به چند نکته و خصوصیت در باره قیامت ] ..... ص : 448
• [از یاد بردن قیامت سبب اصلی اعراض از هدایت و فساد اعمال است ] ..... ص : 449
• [" وضع کتاب" در قیامت، کتابی که هیچ صغیره و کبیره ای را فرو گذار نکرده و مجرمان (چه مشرک و چه غیر مشرک) از آن بیمناکند] ..... ص : 451
• [مراد از ولایت شیطان در جمله:" أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّیَّتَهُ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِی وَ هُمْ لَکُمْ عَدُوٌّ"] ..... ص : 453
• [دو برهان که در آیه" ما أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ..." برای نفی ولایت ابلیس و ذریه اش اقامه شده است ] ..... ص : 454
• [وجوه مختلف دیگری که مفسرین در باره معنی و مفاد آیه فوق گفته اند] ..... ص : 456
• [معنای اینکه فرمود:" در قیامت ما بین مشرکین و شرکاء محل هلاکت قرار داده ایم"] ..... ص : 459
• [معنای جمله:" وَ رَبُّکَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَهِ" و معنایی که در سیاق آیات تهدید افاده می کند] ..... ص : 463
• بحث روایتی [(چند روایت در ذیل آیات گذشته)] ..... ص : 465
• [سوره الکهف (18): آیات 60 تا 82] ..... ص : 466
• اشاره
• ترجمه آیات ..... ص : 467
• بیان آیات ..... ص : 468
• [آنچه از داستان موسی (علیه السلام) و همراه او و ملاقات با عالم به تاویل احادیث (خضر علیه السلام) استفاده می شود و آنچه در باره این داستان گفته شده است ] ..... ص : 468
• [اشاره به اینکه انبیاء (علیهم السلام) از مطلق آزار و ایذاء شیطان مصون نیستند] ..... ص : 472
• [ملاقات موسی (علیه السلام) با بنده ای از بندگان خدا خضر (علیه السلام) که به او رحمت و علم داده شده و تقاضای تعلیم از او و گفتگوی بین آن دو] .... ص : 474
• [ادب و تواضع فراوان موسی (علیه السلام) در برابر استاد (خضر- علیه السلام)] ..... ص : 476
• [صبر نیاوردن موسی (علیه السلام) به سکوت در برابر اعمال خضر (علیه السلام)] ..... ص : 477
• [جدا شدن موسی و خضر (علیهما السلام) و اخبار خضر (علیه السلام) موسی (علیه السلام) را به تاویل اعمال خود (سوراخ) کردن کشتی، قتل نوجوان و بنای دیوار)] ..... ص : 481
• بحثی تاریخی در دو فصل ..... ص : 485
• بحث روایتی [روایاتی در باره داستان مصاحبت و مفارقت موسی و خضر (علیهما السلام) و اختلاف فراوان روایات در جهات و جزئیات این داستان ] ..... ص : 490
• اشاره
• [چند روایت در مورد اینکه خداوند بعد از مرگ بنده صالح، جانشین او در مال و اولاد او می شود] ..... ص : 494
• [سوره الکهف (18): آیات 83 تا 102] ..... ص : 496
• اشاره
• ترجمه آیات ..... ص : 497
• بیان آیات [بیان آیات مربوط به شرح حال و بیان داستان ذو القرنین ] ..... ص : 498
• اشاره
• [ظالمان را عذاب می کنیم و مؤمنان صالح العمل را جزای حسنی است ] ..... ص : 501
• [ساختن سد به وسیله ذو القرنین ] ..... ص : 503
• [وجوهی که در بیان مراد آیه شریفه:" أَ فَحَسِبَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنْ یَتَّخِذُوا عِبادِی مِنْ دُونِی أَوْلِیاءَ ..." گفته شده است ] ..... ص : 507
• بحث روایتی [اختلافاتی که از جهات متعدد در روایات مربوط به ذو القرنین وجود دارد] ..... ص : 509
• اشاره
• [روایاتی در ذیل برخی جملات آیات راجع به ذو القرنین ] ..... ص : 518
• گفتاری پیرامون داستان ذو القرنین بحثی قرآنی و تاریخی در چند فصل ..... ص : 522
• [سخن صاحب تفسیر" جواهر" در اثبات اینکه ذو القرنین، کورش، پادشاه هخامنشی ایران، و یاجوج و ماجوج، اقوام مغول بوده اند] ..... ص : 536
• [سوره الکهف (18): آیات 103 تا 108] ..... ص : 545
• اشاره
• ترجمه آیات ..... ص : 545
• بیان آیات [معرفی زیانکارترین زیانکاران (اخسرین اعمالا) که کارهای بی نتیجه خود را نیکو می پندارند و اعمالشان حبط شده، در قیامت وزنی ندارد] ..... ص : 546
• بحث روایتی [(روایاتی در باره" بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمالًا" و" جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ")] ..... ص : 549
• [سوره الکهف (18): آیه 109] ..... ص : 552
• اشاره
• ترجمه آیه ..... ص : 552
• بیان آیه ..... ص : 552
• اشاره
• [اشاره به معنای" کلمه خدا" و بیان مقصود از اینکه اگر دریاها مرکب باشد کلمات خدا را با آن نتوان نوشت ] ..... ص : 553
• بحث روایتی [(روایتی در ذیل آیه گذشته)] ..... ص : 555
• [سوره الکهف (18): آیه 110] ..... ص : 556
• اشاره
• ترجمه آیه ..... ص : 556
• بیان آیه [بیان آخرین آیه سوره، که به سه اصل: توحید، نبوت و معاد اشاره دارد] ..... ص : 556
• بحث روایتی [(روایاتی در باره اخلاص در عمل و پرهیز از ریا کاری)] ..... ص : 558
• نهایه الحکمه از المرحله الثامنه تا پایان کتاب
• المرحله الثامنه فی العله والمعلول وفیها خمسه عشر ف
• اشاره
• الفصل الأول فی إثبات العلیه والمعلولیه وأنهما فی الوجود
• الفصل الثانی فی انقسامات العله
• الفصل الثالث فی وجوب وجود المعلول
• الفصل الرابع فی أن الواحد لا یصدر عنه إلا الواحد
• الفصل الخامس فی استحاله الدور والتسلسل فی العلل
• الفصل السادس فی العله الفاعلیه
• الفصل السابع فی أقسام العله الفاعلیه
• الفصل الثامن فی أنه لا مؤثر فی الوجود بحقیقه معنی
• الفصل التاسع فی أن الفاعل التام الفاعلیه أقوی من ف
• الفصل العاشر فی أن البسیط یمتنع أن یکون فاعلا وقاب
• الفصل الحادی عشر فی العله الغائیه وإثباتها
• الفصل الثانی عشر فی أن الجزاف والقصد الضروری والعا
• الفصل الثالث عشر فی نفی الاتفاق وهو انتفاء الرابطه
• الفصل الرابع عشر فی العله المادیه والصوریه
• الفصل الخامس عشر فی العله الجسمانیه
• المرحله التاسعه فی القوه والفعل
• اشاره
• الفصل الأول کل حادث زمانی فإنه مسبوق بقوه الوجود
• الفصل الثانی فی استیناف القول فی معنی وجود الشی ء
• الفصل الثالث فی زیاده توضیح لحد الحرکه وما تتوقف ع
• الفصل الرابع فی انقسام التغیر
• الفصل الخامس فی مبدإ الحرکه ومنتهاها
• الفصل السادس فی المسافه
• الفصل السابع فی المقولات التی تقع فیها الحرکه
• الفصل الثامن فی تنقیح القول بوقوع الحرکه
• الفصل التاسع فی موضوع الحرکه
• الفصل العاشر فی فاعل الحرکه وهو المحرک
• الفصل الحادی عشر فی الزمان
• الفصل الثانی عشر فی معنی السرعه والبطء
• الفصل الثالث عشر فی السکون
• الفصل الرابع عشر فی انقسامات الحرکه
• خاتمه
• المرحله العاشره فی السبق واللحوق والقدم والحدوث
• اشاره
• الفصل الأول فی السبق واللحوق
• الفصل الثانی فی ملاک السبق واللحوق فی کل واحد من ا
• الفصل الثالث فی المعیه
• الفصل الرابع فی معنی القدم والحدوث وأقسامهم
• الفصل الخامس فی القدم والحدوث الزمانیین
• اشاره
• تنبیه
• الفصل السادس فی الحدوث والقدم الذاتیین
• الفصل السابع فی الحدوث والقدم بالحق
• الفصل الثامن فی الحدوث والقدم الدهریین
• المرحله الحادیه عشر فی العقل والعاقل والمعقول
• اشاره
• الفصل الأول فی تعریف العلم وانقسامه الأولی وبعض خواصه
• الفصل الثانی فی اتحاد العالم بالمعلوم وهو المعنون
• الفصل الثالث فی انقسام العلم الحصولی إلی کلی وجزئی
• الفصل الرابع ینقسم العلم الحصولی إلی کلی وجزئی بمع
• الفصل الخامس فی أنواع العقل
• الفصل السادس فی مراتب العقل
• الفصل السابع فی مفیض هذه الصور العلمیه
• الفصل الثامن ینقسم العلم الحصولی إلی تصور وتصدیق
• الفصل التاسع ینقسم العلم الحصولی إلی بدیهی ونظری
• الفصل العاشر ینقسم العلم الحصولی إلی حقیقی واعتبار
• الفصل الحادی عشر فی العلم الحضوری وأنه لا یختص بعل
• الفصل الثانی عشر کل مجرد فإنه عقل وعاقل ومعقول
• الفصل الثالث عشر
• الفصل الرابع عشر فی أن العلوم لیست بذاتیه للنفس
• الفصل الخامس عشر فی انقسامات أخر للعلم
• المرحله الثانیه عشر فی ما یتعلق بالواجب
• اشاره
• الفصل الأول فی إثبات الوجود الواجبی
• الفصل الثانی فی بعض آخر مما أقیم علی وجود الواجب ت
• الفصل الثالث فی أن الواجب لذاته لا ماهیه له
• الفصل الرابع فی أن الواجب تعالی بسیط غیر مرکب من أ
• الفصل الخامس فی توحید الواجب لذاته وأنه لا شریک له
• الفصل السادس فی توحید الواجب لذاته فی ربوبیته وأنه
• الفصل السابع فی أن الواجب بالذات لا مشارک له فی شی
• الفصل الثامن فی صفات الواجب بالذات علی وجه کلی وان
• الفصل التاسع فی الصفات الذاتیه وأنها عین الذات الم
• الفصل العاشر فی الصفات الفعلیه وأنها زائده علی الذ
• الفصل الحادی عشر فی علمه تعالی
• الفصل الثانی عشر فی العنایه والقضاء والقدر
• الفصل الثالث عشر فی قدرته تعالی
• الفصل الرابع عشر
• الفصل الخامس عشر فی حیاته تعالی
• الفصل السادس عشر فی الإراده والکلام
• الفصل السابع عشر
• الفصل الثامن عشر فی الخیر والشر ودخول الشر فی القض
• الفصل التاسع عشر فی ترتیب أفعاله وهو نظام الخلقه
• الفصل العشرون فی العالم العقلی ونظامه وکیفیه حصول
• اشاره
• تنبیه: قاعده إمکان الأشرف
• الفصل الحادی والعشرون فی عالم المثال
• الفصل الثانی والعشرون فی العالم المادی
• الفصل الثالث والعشرون فی حدوث العالم
• الفصل الرابع والعشرون فی دوام الفیض