کتابخانه عمومی بالقرآن

فهرست

• [جلد دوم]
• تقديم به:
• پيشگفتار
• درس شانزدهم تفسير و طبقات مفسرين‌
• اشاره
• 1- مفهوم تفسير «1»
• تفسير در اصطلاح:
• تذكر:
• تفسير در قرآن:
• تفسير در حديث:
• 2- آغاز پيدايش تفسير و نخستين مفسر قرآن‌
• 3- تفسير در دوران صحابه‌
• الف- امير المؤمنين علي عليه السّلام (متوفاي 40 ه ق)
• ب- عبد اللّه بن عباس (متوفاي 68 ه ق)
• ج- عبد اللّه بن مسعود (متوفاي 32 ه ق)
• د- ابيّ بن كعب (متوفاي ميان 19 تا 32 ه ق)
• ه- زيد بن ثابت بن ضحاك انصاري (متوفاي 45 ه ق)
• و- جابر بن عبد اللّه انصاري (متوفاي 74 ه ق)
• ويژگيها و امتيازات تفسير صحابه‌
• تذكر:
• 4- تفسير در دوران تابعين «1»
• مفسران معروف مكه در دوره تابعين‌
• مفسران معروف مدينه در دوره تابعين‌
• مفسران معروف دوره تابعين در عراق (كوفه و بصره)
• مفسران معروف كوفه در دوره تابعين‌
• مفسران معروف بصره در دوره تابعين‌
• مفسران معروف كمي پس از دوره تابعين‌
• مشخصات و ويژگيهاي تفسير در عصر تابعين‌
• ب- گسترش نسبي روش تفسير به رأي:
• ج- آماده شدن زمينه براي تفسيرهاي مذهبي:
• د- آغاز تدوين تفسير:
• 5- طبقات مفسرين «2»
• طبقات مفسرين از اهل سنت‌
• طبقه اول:
• تذكر:
• طبقه دوم:
• طبقه سوم:
• طبقه چهارم:
• طبقه پنجم:
• طبقه ششم:
• طبقات مفسرين شيعه‌
• سؤالات:
• درس هفدهم روشهاي تفسيري‌
• طرح مسئله‌
• تذكر:
• 1- روش تفسير نقلي‌
• الف- استدلال به روايات تفسير به رأي‌
• بررسي:
• ب- بيان قرآن تنها به رسول خدا واگذار شده است‌
• بررسي:
• ج- خطاب قرآن خصوصي و مخاطب آن افراد خاص‌اند
• بررسي:
• اولا:
• ثانيا:
• ثالثا:
• رابعا:
• د- ناتواني عقل از تفسير قرآن‌
• بررسي:
• 2- روش تفسير به رأي‌
• الف- معاني تفسير به رأي‌
• ب- روايات مربوط به تفسير به رأي «1»
• ج- نمونه‌هايي از تفسير به رأي‌
• 3- روش تفسير رمزي‌
• تفسير رمزي در مكتب محي الدين عربي‌
• تفسير رمزي در مكتب باطنيه‌
• تفسير رمزي در مكتب اخوان الصفا
• ارزيابي تفسير رمزي‌
• 4- روش تفسير عقلي و اجتهادي‌
• ارزيابي روش اجتهادي و عقلي‌
• اولا:
• ثانيا:
• ثالثا:
• 5- روش تفسير قرآن با قرآن‌
• ارزش سنت در تفسير قرآن به قرآن‌
• ارزش سنت در ديدگاه صاحب تفسير «الهداية و العرفان في تفسير القرآن بالقرآن»
• ارزش سنت در ديدگاه علامه طباطبائي‌
• 6- صحيحترين روش براي تفسير قرآن‌
• سؤالات:
• درس هيجدهم مصادر تفسير «1»
• اشاره
• اشاره:
• مصدر اول: قرآن كريم‌
• نموداري از تفسير قرآن به قرآن‌
• مصدر دوّم: سنّت‌
• مصدر سوم: قول صحابي‌
• مصدر چهارم: قول تابعي‌
• ارزش قول صحابي و تابعي‌
• سؤالات:
• درس نوزدهم علل پيدايش اختلاف در تفسير
• طرح مسئله‌
• 1- جدائي قرآن از عترت‌
• 2- حذف اسناد حديث‌
• 3- پيدايش مذاهب مختلف‌
• 4- نفوذ افكار و انتقال علوم به بلادي اسلامي‌
• 5- اصالت عقل و اعتماد به رأي‌
• 6- اختلاف افهام مردم در درك معارف قرآن‌
• 7- مسئله رواني نوخواهي و تجدّد طلبي‌
• 8- وضع حديث‌
• 9- نقل به معنا
• تذكر:
• 10- اسرائيليات‌
• سؤالات:
• درس بيستم آشنايي با كتب تفسير «1»
• اشاره
• تفاسير شيعه:
• تفاسير اهل سنّت‌
• سؤالات:
• درس بيست و يكم توضيح برخي از لغات و اصطلاحات قرآن‌
• اشاره
• 1- تفسير
• 2- تأويل‌
• الف- تأويل در لغت‌
• ب- موارد استعمال تأويل در قرآن‌
• ج- آراء مفسران درباره مفهوم تأويل‌
• جمع بندي نظرات سه گانه‌
• تذكر:
• د- تأويل از نظر روايات‌
• ه- آيا همه آيات قرآن تأويل دارد؟
• و- تأويل حق چيست؟ و تأويل باطل كدام است؟
• ز- چه كسي تأويل صحيح را مي‌داند؟
• ح- راسخون در علم چه كساني هستند؟
• 3- محكم و متشابه‌
• متشابه:
• نكته:
• دو سؤال‌
• پاسخ:
• 1- «عجز متكلم از تبيين مراد»:
• 2- «هدف، معمّا گويي است»:
• 3- «گروه خاصي مورد نظرند»:
• 4- «حذف قيود كلام يا غفلت از آن»:
• 5- «مطالب، عميق و الفاظ قاصرند»:
• سؤال دوم:
• پاسخ:
• روش ائمه اهل بيت عليهم السّلام در محكم و متشابه‌
• 4- ناسخ و منسوخ‌
• الف- طرح مسئله‌
• ب- تعريف نسخ‌
• الف-
• ب-
• ج- فرق ميان نسخ و بداء
• يك افتراي رسوا
• د- اهميت شناخت ناسخ و منسوخ در استنباط احكام و قضاء
• ه- شرايط نسخ‌
• الف- تنافي دو حكم ناسخ و منسوخ:
• ب- كليّت تنافي بين دو حكم:
• ج- محدود نبودن حكم سابق به زمان معيّن:
• د- مرتبط بودن نسخ به تشريع و قانونگذاري:
• ه- ثبات موضوع:
• و- فرق بين نسخ و تخصيص‌
• ز- امكان نسخ «1»
• الف- نسخ در شريعت:
• اولا:
• ثانيا:
• ب- نسخ در آيات قرآني:
• پاسخ:
• پاسخ، اولا:
• ثانيا:
• ح- اقسام نسخ «1»
• الف- نسخ حكم و تلاوت آيه:
• ب- نسخ آيه و ابقاء حكم:
• ج- نسخ حكم بدون نسخ آيه:
• اول اينكه:
• دوم اينكه:
• سوم اينكه:
• ط- آيات منسوخه‌
• الف- آيه نجوي:
• ب- آيه مربوط به تعداد جنگجويان:
• ج- آيه امتاع:
• د- آيه توارث از طريق ايمان:
• 5- تنزيل و انزال‌
• 6- نزول و نزل‌
• نزل:
• 7- جري و تطبيق‌
• 8- ظاهر و باطن‌
• چرا قرآن با دو زبان ظاهر و باطن سخن گفته است؟
• اولا:
• ثانيا:
• سؤالات:
• درس بيست و دوم حجيّت ظواهر قرآن «1»
• اشاره
• دلايل طرفداران حجيّت ظواهر قرآن‌
• 1- معجزه بودن قرآن و تحدي به آن فرع بر فهم آن است‌
• 2- آيات قرآن‌
• 3- روايات‌
• دسته اول:
• دسته دوم:
• دسته سوم:
• دلايل طرفداران عدم حجيّت ظواهر قرآن‌
• 1- فهم قرآن مخصوص اهل بيت پيامبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است‌
• 2- تفسير به رأي ممنوع است‌
• 3- فهم معاني قرآن مشكل است‌
• 4- علم اجمالي به اراده خلاف ظاهر در قرآن‌
• 5- ظواهر از متشابهات است‌
• 6- وقوع تحريف در قرآن‌
• سؤالات:
• درس بيست و سوم نگارش و جمع آوري قرآن «1»
• اشاره
• 1- جمع آوري قرآن در حيات پيامبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم‌
• اوّل- نظر مخالفان جمع و تدوين قرآن در زمان پيامبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم‌
• دوم- نظر موافقان جمع و تدوين قرآن در زمان پيامبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم‌
• بررسي:
• پاسخ دليل اول اينكه:
• پاسخ دليل دوم اينكه:
• پاسخ دليل سوم اينكه:
• پاسخ دليل چهارم اينكه:
• 2- جمع آوري قرآن پس از رحلت رسول خدا صلّي اللّه عليه و آله و سلّم‌
• الف- جمع آوري قرآن توسط امير المؤمنين عليه السّلام‌
• توصيف مصحف علي عليه السّلام‌
• سرنوشت مصحف علي عليه السّلام‌
• ب- جمع آوري قرآن به دستور ابا بكر توسط زيد بن ثابت‌
• روش و مبناي كار زيد بن ثابت در جمع آوري قرآن‌
• سرنوشت صحيفه‌هاي قرآني ابا بكر
• چرا ابا بكر زيد را براي جمع آوري قرآن انتخاب كرد؟
• بررسي:
• اولا:
• ثانيا:
• ثالثا:
• رابعا:
• خامسا:
• ج- جمع آوري قرآن توسط بعضي از صحابه «4»
• اوصاف مشترك مصحفهاي صحابه‌
• زمان و سرنوشت اين مصحفها
• د- جمع آوري قرآن به دستور عثمان «4»
• اختلاف مصحفها با يكديگر
• نمونه‌هايي از اين اختلافات بين مردم‌
• ورود حذيفه به مدينه‌
• مشورت عثمان با صحابه‌
• تشكيل كميته براي توحيد مصاحف‌
• چند سؤال‌
• 2- آيا اعضاي كميته در نگارش قرآن هماهنگ بودند؟
• 3- توحيد مصاحف در چه سالي واقع شده است؟
• 4- آيا صحابه در توحيد مصاحف با عثمان همراه و موافق بودند؟
• 5- مصاحف عثماني در چند نسخه تنظيم شده بود؟
• 6- آيا مصاحف عثماني با هم اختلاف داشتند؟
• 7- آيا عثمان دستور احراق بقيه مصاحف را داد؟
• سؤالات:
• درس بيست و چهارم اسباب نزول‌
• اشاره
• 1- معاني لغوي و اصطلاحي اسباب نزول‌
• معناي اصطلاحي اسباب نزول‌
• 2- انواع آيات و سور قرآني در رابطه با اسباب نزول‌
• الف- آيات و سوري كه فاقد اسباب نزول خاصي مي‌باشند
• يك‌
• دو
• ب- آيات و سوري كه داراي اسباب نزول خاص هستند
• 3- انواع اسباب نزول‌
• الف- حوادث و رويدادهاي مهم‌
• اول: حوادث جالب و سازنده و الگو پرداز
• دوم: حوادث زشت و ويرانگر
• ب- سؤالات و پرسشهاي مردم از رسول اكرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم‌
• ج- مشخص كردن موضع مسلمين در مسائل حساس و مهم‌
• 4- ارزش و اهميّت شناخت اسباب نزول و فوايد آن‌
• فوايد شناخت اسباب نزول «1»
• فايده دوم:
• فايده سوم:
• فايده چهارم:
• نمونه‌هايي از برداشتهاي نادرست بخاطر عدم آگاهي به سبب نزول:
• فايده پنجم:
• فايده ششم:
• فايده هفتم:
• 5- آيا در اسباب نزول، معيار عموم لفظ است يا خصوص سبب؟
• الف- آيه ظهار:
• ب- آيه لعان:
• ج- آيه قذف:
• 6- در صورت تعدّد اسباب نزول، معيار كداميك از آنهاست؟
• حالت اول آنكه:
• حالت دوّم آنكه:
• حالت سوم آنكه:
• حالت چهارم آنكه:
• حالت پنجم آنكه:
• 7- مصدر اسباب النزول چيست؟ عقل يا نقل «2»؟
• اولا:
• ثانيا:
• ثالثا:
• سؤالات:
• درس بيست و پنجم مقايسه معارف قرآن با تورات و انجيل «1»
• مقدمه‌
• 1- اثبات تحريف تورات و انجيل و عدم تحريف قرآن‌
• الف- قرآن و سر گذشت آن‌
• ب- تورات و سر گذشت آن‌
• «عهد عتيق»:
• شواهدي بر تحريف تورات‌
• تحريف در كتابهاي ديگر عهد عتيق‌
• ج- عهد جديد و سرگذشت آن‌
• تاريخچه انجيلها و نويسندگان آنها
• 2- خدا در ديدگاه تورات، انجيل و قرآن‌
• خدايي كه در تورات معرفي شده‌
• الف-
• ب-
• ج-
• خدايي كه در انجيل معرفي شد
• خدايي كه در قرآن معرفي شد
• 1- خداوند، همانند و مثل ندارد:
• 2- چشمها او را نمي‌بينند ولي او به همه چيز احاطه دارد:
• 3- خداوند قادر مطلق است:
• 4- خداوند عالم مطلق است:
• 5- خداوند فرزند ندارد:
• 3- پيامبران در ديدگاه تورات، انجيل و قرآن‌
• تورات و انجيل درباره انبيا چه مي‌گويند؟
• الف- لوط پيغمبر با دختر خود زنا كرده است!!!:
• ب- هارون پيغمبر بت ساز و مشرك است!!!:
• ج- نوح نبي، شراب مي‌نوشد!!!:
• د- ابراهيم در برابر حاكم ستمگر، ساري زنش را خواهر خود دانست!!!:
• ه- داستان عجيب تقلّب در نبوّت!!!:
• و- عشق داوود به زن اوريّاه و بتخانه سازي سليمان!!!:
• ز- حضرت عيسي در ديدگاه انجيل:
• قرآن درباره انبيا چه مي‌گويد؟
• 4- گناه بخشي در كتاب انجيل و قرآن‌
• 5- موضوع صلب و به دار كشيدن عيسي در انجيل و قرآن‌
• 6- نسب عيسي مسيح عليه السّلام در انجيل و قرآن‌
• 1- خدا:
• 2- روح القدس:
• 3- خدا و يوسف نجار (؟):
• 4- يوسف نجار:
• سؤالات:
• درس بيست و ششم تشبيهات، مثالها و كنايات قرآن‌
• اشاره
• 1- تعريف مثل و امتياز آن با مثل‌
• 2- انواع مثل «1»
• الف-
• ب-
• ج-
• د-
• ه-
• 3- ارزش و فوايد مثل‌
• الف- مثال، مسائل عقلي را حسّي مي‌كند.
• ب- مثال، راه را نزديك مي‌كند.
• ج- مثال، مسائل را همگاني مي‌سازد.
• د- مثال، درجه اطمينان به مسائل را بالا مي‌برد.
• ه- مثال، لجوجان را خاموش مي‌سازد.
• 4- نموداري از تشبيهات و مثالهاي قرآن‌
• الف- تشبيه ايمان و كفر به نور و ظلمت‌
• ب- تشبيه مؤمن و غير مؤمن به بينا و شنوا و نابينا و كر
• ج- تشبيه اعمال كافر به خاكستر در برابر باد تند
• د- تشبيه اعمال كافران به سراب‌
• ه- تشبيه مشرك به كسي كه از آسمان سقوط كرده است‌
• و- تشبيه غلافلان بي‌خبر به چهار پايان‌
• ز- تشبيه منافقان به چوبهاي خشك‌
• ح- تشبيه زندگي دنيا به بازي و سرگرمي‌
• ط- تشبيه خروج انسانها از قبر به ملخهاي پراكنده‌
• ي- تشبيه آسمان به هنگام وقوع قيامت به منظره روغن مذاب‌
• ك- تشبيه كوهها به هنگام قيامت به پشمهاي حلاجي شده‌
• ل- تشبيه پهنه بهشت به پهنه آسمان و زمين‌
• م- تشبيه همسران بهشتي به مرواريد پنهان در صدف‌
• ن- تشبيه مسئوليّت و گناه به بار سنگين‌
• س- تشبيه قرآن به نسخه شفابخش‌
• 5- كنايات و اهميّت آن در كلام عرب «1»
• 6- نموداري از كنايات قرآن‌
• سؤالات:
• درس بيست و هفتم سوگندهاي قرآن‌
• 1- تعريف سوگند
• 2- حروف و كلمات سوگند
• 3- موجودات مورد سوگند (مقسم به)
• 4- جواب سوگند (چيزي كه براي آن قسم ياد شده است)
• 5- رابطه مورد سوگند با جواب آن (مقسم به با مقسم له)
• 6- فلسفه سوگندهاي قرآن‌
• سؤالات:
• درس بيست و هشتم جاذبه و تأثير قرآن‌
• 1- تأثير نفوذ قرآن از ديدگاه آيات‌
• 2- تأثير و نفوذ قرآن از ديدگاه روايات‌
• 3- ساحر خواندن پيامبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و سحر دانستن قرآن بخاطر نفوذ خارق العاده آن است‌
• 4- نموداري از تأثير عميق و نفوذ فوق العاده قرآن‌
• سؤالات:
• درس بيست و نهم نقش قرآن در پيدايش علوم‌
• 1- ارزش علم در قرآن‌
• 2- علوم مورد عنايت قرآن‌
• الف- سوگندهاي قرآن كليد دانشهاست‌
• ب- امر به تدبّر و تفكر در نظام آفرينش، منشأ پيدايش علوم است‌
• تذكر چند نكته:
• 3- علوم خاصّه به قرآن‌
• الف- علوم مربوط به الفاظ قرآن‌
• ب- علوم مربوط به معاني قرآن‌
• 4- علوم متخذ از قرآن‌
• سؤالات:
• درس سي‌ام داستانهاي قرآن‌
• 1- داستانهاي مستند يا تخيّلي‌
• 2- متانت بيان و محتواي داستانهاي قرآن‌
• 3- معرفي الگوهاي بزرگ در داستانهاي قرآن‌
• 4- مقايسه عهدين با قرآن در نقل داستان‌
• 5- آثار فكري و عقيدتي داستانهاي قرآن‌
• 6- آثار تربيتي داستانهاي قرآن‌
• الف- داستان يوسف‌
• ب- داستان ذو القرنين‌
• ج- داستان موسي و خضر
• 1- «پيدا كردن رهبر دانشمند»:
• 2- «علم نشأت گرفته از بندگي»:
• 3- «علم بايد براي عمل باشد»:
• 4- «چهره ظاهر و باطن حوادث»:
• 5- «آثار ايمان پدران براي فرزندان»:
• 6- «كوتاهي عمر بخاطر آزار پدر و مادر»:
• 7- «مردم دشمن آن هستند كه نمي‌دانند»:
• د- داستان اصحاب كهف‌
• سؤالات:
• فهرست منابع‌