فهرست
- پیشگفتار
- اشاره
- مقدّمه اوّل : علم فقه و اهمّیّت آن
- اشاره
- علم فقه
- فقه پویا
- امتیاز فقه شیعه
- مقدّمه دوم: علم اصول و رابطه آن با فقه
- اشاره
- تعریف علم اصول
- بررسی تاریخی و تحوّلات علم اصول
- اوّلین تألیف در علم اصول
- مؤلفان علم اصول از امامیّه
- تحول و تکامل علم اصول
- نقش میرزای قمی (صاحب قوانین)
- نقش صاحب فصول
- نقش شیخ انصاری در تکامل مباحث اصول
- مقدمه سوم : اجتهاد و نقش آن در پویایی و تکامل فقه
- اشاره
- پیدایش اجتهاد
- اجتهاد در دوره امامان علیهم السلام
- تحوّلات واژه اجتهاد
- اشاره
- تعریف حکم
- اشکال بر تعریف غزّالی
- حکم تکلیفی و حکم وضعی
- اشاره
- حکم تکلیفی
- حکم وضعی
- تقسیم دیگری برای احکام
- اشاره
- حکم واقعی
- حکم ظاهری
- بررسی منابع احکام
- اشاره
- منابع اصلی
- منابع تبعی
- مبانی فتوا و مصادر حکم از نظر مذاهب مختلف فقهی
- اشاره
- 1 - قرآن
- اشاره
- محتوای کلّی قرآن
- حجّیّت ظواهر قرآن
- محکمات و متشابهات
- بواطن قرآن
- آیا استنباط احکام از قرآن تفسیر به رأی است؟
- 2 - سنّت
- اشاره
- سنّت در لغت
- سنّت در اصطلاح فقها و متکلّمین
- سنّت در اصطلاح اصولیّین
- دلیل حجّیّت سنّت از قرآن
- سنّت صحابه
- نقد و بررسی احادیث فوق
- سنّت اهل بیت علیهم السلام
- دلیل حجّیّت
- 1 - آیه تطهیر
- 2 - حدیث ثقلین
- 3 - اجماع
- اشاره
- تعریف اجماع
- اجماع در اصطلاح علمای اصول
- ادلّه حجّیّت اجماع
- نتیجه بحث
- 4 - عقل
- اشاره
- دلیل عقلی از نظر امامیه
- مقدمه واجب
- مسأله ضد
- اصل اباحه در منافع و اصل حرمت در مضار
- مباحث مقدّماتی دلیل عقلی
- اشاره
- 1 - اقسام دلیل عقلی
- 2 - حسن و قبح عقلی
- 3 - معنای حسن و قبح و تصویر نزاع در آن
- 4 - معنای حسن و قبح ذاتی
- 5 - ادراک حسن و قبح به وسیله عقل
- 6 - ملازمه عقلیّه بین حکم عقل و حکم شرع
- تعریف دلیل عقلی
- وجه حجّیّت عقل
- تذکر دو نکته
- اشاره
- مباحث اصولی سیره
- اشاره
- تعریف سیره
- ارتباط سیره با سنّت
- فرق ارتکاز متشرّعه و سیره متشرّعه
- فرق حکم عقل و بنای عقلا و دلیل عقلی
- تفاوت سیره عقلا با سیره متشرعه
- تذکّر
- حجّیّت سیره
- اشاره
- 1 - حجّیّت سیره عقلائیّه
- 2 - حجّیّت سیره متشرّعه
- تأثیر عادات در پیدایش برخی سیره ها
- دامنه و محدوده دلالت سیره
- عرف و رابطه آن با سیره
- معنی عرف در لغت
- تعریف عرف
- عرف و عادت
- فرق بین عرف و اجماع
- تقسیمات عرف
- موارد کاربرد عرف
- اهمّیّت عرف
- اعتبار عرف در مذاهب مختلف
- آیا عرف دلیل مستقلّ است ؟
- تطبیق احکام با عرف
- نقش سیره در احکام فقهی
- اشاره
- 1 - وضو واجب غیری است، نه واجب نفسی
- 2 - پاک شدن حیوانات مردار خوار با زوال عین
- 3 - استدلال به سیره در مورد دادن قرآن به دست کودکان بدون وضو برای تعلیم
- 5 - مسأله حلق لحیه (ریش تراشی)
- 6 - استدلال به سیره در این که غسل و تکفین و تدفین و نماز بر میت واجب کفایی است.
- 7 - استدلال به سیره بر اشتراط سلطان عادل در وجوب نماز جمعه
- 8 - سیره قطعی بر جواز اعانت به ظالمین در امور مباح
- 9 - استدلال به سیره در معاطات
- 10 - جریان معاطات در قرض و استدلال به سیره
- 11 - جریان معاطات در مساقات و استدلال به سیره
- 12 - استدلال به سیره در بیع فضولی
- 13 - استدلال به سیره در جواز بیع مذوق و مشموم (چشیدنی و بوییدنی) و در جواز بیع، نسبت به آنچه آزمایش آن منجر به افساد آن می شود
- 14 - استدلال به سیره در بعضی از مسائل صلح مربوط به تزاحم حقوق و منازعات در املاک
- 15 - استدلال به سیره در بعضی از مسائل ودیعه
- 16 - استدلال به سیره درباره جریان معاطات در عاریه
- 17 - ادعای سیره مستمرّه بر مشروعیت عاریه منحه
- 18 - استدلال به سیره در مورد عدم تعیین و قطعیّت اجرت اجیر
- 19 - سیره بر عدم لزوم تعیین وقت سیر در اجاره حیوان برای سفر
- 20 - سیره بر جواز زدن حیوان در حدّ معتاد و معمول
- 21 - سیره بر جواز وقف اشیاء منقول
- 22 - استدلال به سیره در استفاده واقف از موقوفه در وقف عام
- 23 - استدلال به سیره در حبس مال
- 24 - ادّعای سیره قطعیّه در مورد جریان معاطات در هبه
- 25 - سیره بر جواز اکل نثار عروسی
- 26 - تمسک به سیره در استمتاع
- 27 - سیره بر جواز لمس محارم
- 29 - سیره بر استعمال پوست سباع
- 30 - سیره بر جواز استفاده از حقوق ارتفاقی راهها
- 31 - سیره بر این که معادن متعلّق به همه مردم است
- 32 - سیره بر تملک آب با اسباب مملّکه مانند حیازت
- 33 - سیره بر تبعیّت اولاد مسلمین از پدران خود از نظر اسلام
- 34 - سیره بر ثبوت ولایت قاضی از راه شیاع
- 35 - سیره بر حجّیّت کتابت در بعضی موارد
- 36 - سیره بر تملّک یا اباحه مال مُعرَضٌ عنه
- 37 - سیره درباره شناخت امور قلبی مانند ایمان و عدالت شاهد، از روی آثار آنها
- اشاره
- اشاره
- تعریف قیاس
- ارکان قیاس
- اقسام قیاس
- نتیجه بحث
- استحسان
- اشاره
- تعریف استحسان
- نقد و بررسی تعاریف استحسان
- اقسام استحسان و امثله آن
- ادلّه حجّیّت استحسان
- اعتبار استحسان از نظر دانشمندان
- استحسان از دیدگاه ظاهریه
- استحسان از دیدگاه شیعه
- اشکالات حاصل از کاربرد استحسان
- خلاصه و نتیجه بحث
- مصالح مرسله
- اشاره
- الف - تبعیّت احکام از مصالح و مفاسد
- اشاره
- مصالح و مفاسد احکام در احادیث
- ب - تغییر حکم بر اساس تغییر مصلحت
- مصالح مرسله
- تعریف مصلحت و اقسام آن
- تعریف ارسال
- تعریف مصالح مرسله
- انواع مصالح و مفاسد
- اقسام مصلحت
- شرایط عمل به مصالح مرسله
- پیشینه تاریخی عمل به مصالح مرسله
- اختلاف فقها در حجّیّت مصالح مرسله
- فرق بین مصالح مرسله و استحسان
- اشکالات حاصل از کاربرد مصالح مرسله
- جایگاه مصلحت در فقه شیعه
- اهمّیّت مصلحت در اسلام و مهمترین مصلحت
- ولایت فقیه و مصلحت
- حکم حکومتی
- اشاره
- تفاوت احکام حکومتی با احکام اوّلی
- مرجع تشخیص مصلحت
- ضوابط تشخیص مصالح
- دایره نفوذ حکم حکومتی
- چند نمونه از احکام حکومتی
- اشاره
- الف - نمونه احکام حکومتی در کلام معصومین علیهم السلام
- ب - نمونه احکام حکومتی در کلام فقها
- سدّ ذرایع
- اشاره
- تعریف ذریعه
- اقسام ذرایع و حکم آنها
- حکم ذرایع
- اشاره
- 1 - دیدگاه اوّل
- 2 - دیدگاه دوم
- نمونه ای از عمل به سدّ ذرایع در میان صحابه
- ادلّه حجّیّت سدّ ذرایع
- خاتمه
- آیات قرآنی
سایز
اندازه متن
محتوایی برای این صفحه وجود ندارد.
فهرست
- پیشگفتار
- اشاره
- مقدّمه اوّل : علم فقه و اهمّیّت آن
- اشاره
- علم فقه
- فقه پویا
- امتیاز فقه شیعه
- مقدّمه دوم: علم اصول و رابطه آن با فقه
- اشاره
- تعریف علم اصول
- بررسی تاریخی و تحوّلات علم اصول
- اوّلین تألیف در علم اصول
- مؤلفان علم اصول از امامیّه
- تحول و تکامل علم اصول
- نقش میرزای قمی (صاحب قوانین)
- نقش صاحب فصول
- نقش شیخ انصاری در تکامل مباحث اصول
- مقدمه سوم : اجتهاد و نقش آن در پویایی و تکامل فقه
- اشاره
- پیدایش اجتهاد
- اجتهاد در دوره امامان علیهم السلام
- تحوّلات واژه اجتهاد
- اشاره
- تعریف حکم
- اشکال بر تعریف غزّالی
- حکم تکلیفی و حکم وضعی
- اشاره
- حکم تکلیفی
- حکم وضعی
- تقسیم دیگری برای احکام
- اشاره
- حکم واقعی
- حکم ظاهری
- بررسی منابع احکام
- اشاره
- منابع اصلی
- منابع تبعی
- مبانی فتوا و مصادر حکم از نظر مذاهب مختلف فقهی
- اشاره
- 1 - قرآن
- اشاره
- محتوای کلّی قرآن
- حجّیّت ظواهر قرآن
- محکمات و متشابهات
- بواطن قرآن
- آیا استنباط احکام از قرآن تفسیر به رأی است؟
- 2 - سنّت
- اشاره
- سنّت در لغت
- سنّت در اصطلاح فقها و متکلّمین
- سنّت در اصطلاح اصولیّین
- دلیل حجّیّت سنّت از قرآن
- سنّت صحابه
- نقد و بررسی احادیث فوق
- سنّت اهل بیت علیهم السلام
- دلیل حجّیّت
- 1 - آیه تطهیر
- 2 - حدیث ثقلین
- 3 - اجماع
- اشاره
- تعریف اجماع
- اجماع در اصطلاح علمای اصول
- ادلّه حجّیّت اجماع
- نتیجه بحث
- 4 - عقل
- اشاره
- دلیل عقلی از نظر امامیه
- مقدمه واجب
- مسأله ضد
- اصل اباحه در منافع و اصل حرمت در مضار
- مباحث مقدّماتی دلیل عقلی
- اشاره
- 1 - اقسام دلیل عقلی
- 2 - حسن و قبح عقلی
- 3 - معنای حسن و قبح و تصویر نزاع در آن
- 4 - معنای حسن و قبح ذاتی
- 5 - ادراک حسن و قبح به وسیله عقل
- 6 - ملازمه عقلیّه بین حکم عقل و حکم شرع
- تعریف دلیل عقلی
- وجه حجّیّت عقل
- تذکر دو نکته
- اشاره
- مباحث اصولی سیره
- اشاره
- تعریف سیره
- ارتباط سیره با سنّت
- فرق ارتکاز متشرّعه و سیره متشرّعه
- فرق حکم عقل و بنای عقلا و دلیل عقلی
- تفاوت سیره عقلا با سیره متشرعه
- تذکّر
- حجّیّت سیره
- اشاره
- 1 - حجّیّت سیره عقلائیّه
- 2 - حجّیّت سیره متشرّعه
- تأثیر عادات در پیدایش برخی سیره ها
- دامنه و محدوده دلالت سیره
- عرف و رابطه آن با سیره
- معنی عرف در لغت
- تعریف عرف
- عرف و عادت
- فرق بین عرف و اجماع
- تقسیمات عرف
- موارد کاربرد عرف
- اهمّیّت عرف
- اعتبار عرف در مذاهب مختلف
- آیا عرف دلیل مستقلّ است ؟
- تطبیق احکام با عرف
- نقش سیره در احکام فقهی
- اشاره
- 1 - وضو واجب غیری است، نه واجب نفسی
- 2 - پاک شدن حیوانات مردار خوار با زوال عین
- 3 - استدلال به سیره در مورد دادن قرآن به دست کودکان بدون وضو برای تعلیم
- 5 - مسأله حلق لحیه (ریش تراشی)
- 6 - استدلال به سیره در این که غسل و تکفین و تدفین و نماز بر میت واجب کفایی است.
- 7 - استدلال به سیره بر اشتراط سلطان عادل در وجوب نماز جمعه
- 8 - سیره قطعی بر جواز اعانت به ظالمین در امور مباح
- 9 - استدلال به سیره در معاطات
- 10 - جریان معاطات در قرض و استدلال به سیره
- 11 - جریان معاطات در مساقات و استدلال به سیره
- 12 - استدلال به سیره در بیع فضولی
- 13 - استدلال به سیره در جواز بیع مذوق و مشموم (چشیدنی و بوییدنی) و در جواز بیع، نسبت به آنچه آزمایش آن منجر به افساد آن می شود
- 14 - استدلال به سیره در بعضی از مسائل صلح مربوط به تزاحم حقوق و منازعات در املاک
- 15 - استدلال به سیره در بعضی از مسائل ودیعه
- 16 - استدلال به سیره درباره جریان معاطات در عاریه
- 17 - ادعای سیره مستمرّه بر مشروعیت عاریه منحه
- 18 - استدلال به سیره در مورد عدم تعیین و قطعیّت اجرت اجیر
- 19 - سیره بر عدم لزوم تعیین وقت سیر در اجاره حیوان برای سفر
- 20 - سیره بر جواز زدن حیوان در حدّ معتاد و معمول
- 21 - سیره بر جواز وقف اشیاء منقول
- 22 - استدلال به سیره در استفاده واقف از موقوفه در وقف عام
- 23 - استدلال به سیره در حبس مال
- 24 - ادّعای سیره قطعیّه در مورد جریان معاطات در هبه
- 25 - سیره بر جواز اکل نثار عروسی
- 26 - تمسک به سیره در استمتاع
- 27 - سیره بر جواز لمس محارم
- 29 - سیره بر استعمال پوست سباع
- 30 - سیره بر جواز استفاده از حقوق ارتفاقی راهها
- 31 - سیره بر این که معادن متعلّق به همه مردم است
- 32 - سیره بر تملک آب با اسباب مملّکه مانند حیازت
- 33 - سیره بر تبعیّت اولاد مسلمین از پدران خود از نظر اسلام
- 34 - سیره بر ثبوت ولایت قاضی از راه شیاع
- 35 - سیره بر حجّیّت کتابت در بعضی موارد
- 36 - سیره بر تملّک یا اباحه مال مُعرَضٌ عنه
- 37 - سیره درباره شناخت امور قلبی مانند ایمان و عدالت شاهد، از روی آثار آنها
- اشاره
- اشاره
- تعریف قیاس
- ارکان قیاس
- اقسام قیاس
- نتیجه بحث
- استحسان
- اشاره
- تعریف استحسان
- نقد و بررسی تعاریف استحسان
- اقسام استحسان و امثله آن
- ادلّه حجّیّت استحسان
- اعتبار استحسان از نظر دانشمندان
- استحسان از دیدگاه ظاهریه
- استحسان از دیدگاه شیعه
- اشکالات حاصل از کاربرد استحسان
- خلاصه و نتیجه بحث
- مصالح مرسله
- اشاره
- الف - تبعیّت احکام از مصالح و مفاسد
- اشاره
- مصالح و مفاسد احکام در احادیث
- ب - تغییر حکم بر اساس تغییر مصلحت
- مصالح مرسله
- تعریف مصلحت و اقسام آن
- تعریف ارسال
- تعریف مصالح مرسله
- انواع مصالح و مفاسد
- اقسام مصلحت
- شرایط عمل به مصالح مرسله
- پیشینه تاریخی عمل به مصالح مرسله
- اختلاف فقها در حجّیّت مصالح مرسله
- فرق بین مصالح مرسله و استحسان
- اشکالات حاصل از کاربرد مصالح مرسله
- جایگاه مصلحت در فقه شیعه
- اهمّیّت مصلحت در اسلام و مهمترین مصلحت
- ولایت فقیه و مصلحت
- حکم حکومتی
- اشاره
- تفاوت احکام حکومتی با احکام اوّلی
- مرجع تشخیص مصلحت
- ضوابط تشخیص مصالح
- دایره نفوذ حکم حکومتی
- چند نمونه از احکام حکومتی
- اشاره
- الف - نمونه احکام حکومتی در کلام معصومین علیهم السلام
- ب - نمونه احکام حکومتی در کلام فقها
- سدّ ذرایع
- اشاره
- تعریف ذریعه
- اقسام ذرایع و حکم آنها
- حکم ذرایع
- اشاره
- 1 - دیدگاه اوّل
- 2 - دیدگاه دوم
- نمونه ای از عمل به سدّ ذرایع در میان صحابه
- ادلّه حجّیّت سدّ ذرایع
- خاتمه
- آیات قرآنی
اطلاعات کتاب
عنوان: بررسی مصادر و منابع فقه فریقین
نویسنده: مهدی شریعتی
ناشر: بنیاد پژوهش های اسلامی
تعداد صفحات: 416
جلد: 1
موضوعات: اصول فقه, فقه