کتابخانه عمومی بالقرآن

فهرست

• [مقدمات پژوهش
• اشاره
• اولین تصنیف در علم اصول:
• اولین کسی که علم اصول را در مقام استنباط بکار گرفت:
• اما مبانی مهمی که ایشان مبتکر آن بوده یا به تبعیّت از بزرگان دیگر اختیار کرده‌اند،
• 1- موضوع علم اصول:
• 2- تعریف علم اصول:
• 3- ثواب و عقاب در واجب نفسی و غیری:
• 4- ثمره بحث صحیح و اعم:
• 5- اقسام امر:
• 6- انحلال و عدم انحلال خطابات عامّه:
• 7- نفی شرطیت علم و قدرت نسبت به تکلیف:
• 8- مراتب حکم:
• 9- بطلان قاعده «الطبیعة ... لا تنعدم إلّا بانعدام جمیع الأفراد»:
• 10- آیا احکام به طبایع تعلّق می‌گیرند یا به افراد؟
• 11- «آیا ماهیت استعمال مجازی چیست؟»:
• [پیشگفتار مقررین
• [پیشگفتار مؤلف
• امر اوّل: مباحثی در ارتباط با علم اصول
• مسأله اوّل موضوع علم
• اشاره
• بحث اوّل آیا هر علمی به موضوع نیاز دارد؟
• نظریه مشهور در مورد نیاز علوم به موضوع
• دلیل اوّل: مشهور عقیده دارند: «موضوع علم باید واحد باشد»
• دلیل دوّم مشهور بر نیاز علوم به موضوع:
• آیا راهی برای اثبات نیاز علوم به موضوع، وجود دارد؟
• بحث دوّم لزوم وحدت موضوع
• بحث سوّم تعریف موضوع علم
• معنای عرض ذاتی
• صُوَر عرض:
• کدام یک از اقسام عرض، ذاتی و کدام یک غریب است؟
• 1- نظریه مرحوم آخوند
• 2- نظریه مشهور
• کلام صدر المتألهین رحمه الله:
• 3- نظریه علامه طباطبایی رحمه الله
• اشکال بر کلام علّامه طباطبائی رحمه الله:
• بررسی اقوال پیرامون عرض ذاتی
• بررسی نظریه مشهور
• بحث چهارم نسبت بین موضوع علم و موضوعات مسائل چیست؟
• مسأله دوم ملاک تمایز علوم
• اشاره
• 1- نظریه مشهور
• 2- نظریه مرحوم آخوند
• اشکالات کلام مرحوم آخوند
• اشکال دوّم بر کلام مرحوم آخوند:
• نکته مهم
• 3- نظریه امام خمینی «دام ظلّه»
• 4- نظریه آیت‌اللَّه بروجردی رحمه الله
• اشکالات کلام مرحوم بروجردی:
• آیا اشکال فوق به مرحوم آخوند هم وارد است؟
• 5- نظریه آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• اشکالات کلام آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• 6- نظریه جدید در مورد تمایز علوم
• بررسی نظریه جدید در تمایز علوم
• [7-]
• مسأله سوم موضوع علم اصول
• اشاره
• 1- نظریه مشهور و محقّق قمی رحمه الله
• اشکالات نظریه مشهور
• 2- نظریّه صاحب فصول رحمه الله
• اشکال مرحوم آخوند بر صاحب فصول رحمه الله
• اشکال به مرحوم آخوند:
• 3- نظریه مرحوم آخوند
• اشکال بر کلام مرحوم آخوند:
• 4- نظریه مرحوم آیت‌اللَّه بروجردی
• کلام امام خمینی «دام ظلّه»
• مسأله چهارم تعریف علم اصول
• اشاره
• 1- تعریف مشهور از علم اصول
• اشکالات مرحوم آخوند بر تعریف مشهور
• اشکال اوّل: تعریف مشهور، جامعیت ندارد
• دفاع از مشهور
• اشکال دوّم مرحوم آخوند بر کلام مشهور:
• 2- تعریف مرحوم آخوند از علم اصول
• اشکالات تعریف مرحوم آخوند
• اشکال اوّل: کلمه «صناعة» مربوط به «علوم عملی» است
• اشکال دوّم: تعریف مرحوم آخوند،
• دفاع از مرحوم آخوند:
• اشکال سوّم: مرحوم محقق اصفهانی 72] در حاشیه بر کفایه، بر مرحوم آخوند اشکال کرده می‌گوید:
• دفاع از مرحوم آخوند:
• اشکال چهارم بر تعریف مرحوم آخوند:
• 3- تعریف محقق نائینی رحمه الله از علم اصول
• اشکالات تعریف مرحوم نائینی
• 4- تعریف محقق عراقی رحمه الله از علم اصول
• اشکالات کلام محقق عراقی رحمه الله
• 5- تعریف آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه» از علم اصول
• اشکالات کلام آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• 6- تعریف امام خمینی «دام ظلّه» از علم اصول
• بررسی کلام امام خمینی «دام ظلّه»
• مسأله پنجم تمایز مسائل اصولی از قواعد فقهی
• اشاره
• نظریه اوّل (نظریه محقّق نائینی رحمه الله)
• اشکال بر کلام مرحوم نائینی
• نظریه دوّم (نظریه آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»)
• اشکال بر نظریه آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• نظریه سوّم ممکن است گفته شود: «قواعد اصولی، قواعدی است که در اکثر ابواب فقه مورد استفاده قرار می‌گیرد ولی قاعده فقهی، منحصر به ابواب خاص است،
• بررسی نظریه فوق
• نظریه چهارم (نظریه امام خمینی «دام ظلّه»)
• بررسی نظریه امام خمینی «دام ظلّه»
• امر دوّم: وضع
• مسأله اوّل کیفیت ارتباط بین الفاظ و معانی
• اشاره
• نظریّه اوّل (ارتباط بین لفظ و معنا ذاتی است)
• مراد از ارتباط ذاتی چیست؟
• دلیل قائلین به ارتباط ذاتی بین لفظ و معنا
• نظریه دوّم (ارتباط بین لفظ و معنا ناشی از وضع است)
• مسأله دوّم واضع چه کسی است؟
• اشاره
• نظریه اوّل (واضع، خداوند است)
• ادلّه برای اثبات اینکه واضع، خداوند است
• دلیل اوّل: آیه شریفه وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ کُلَّها
• دلیل دوّم: آیه شریفه وَ مِنْ آیاتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِکُمْ وَ أَلْوانِکُمْ
• ادلّه‌ای که واضع بودن بشر را نفی می‌کند
• اشکالات کلام مرحوم نائینی
• نظریه دوّم (واضع، بشر است)
• مسأله سوّم حقیقت و ماهیت وضع
• اشاره
• 1- نظریه مرحوم محقّق خراسانی
• اشکالات کلام مرحوم آخوند
• 2- نظریه بعض الأعاظم رحمه الله
• اشکالات کلام بعض الأعاظم رحمه الله
• 3- نظریه صاحب منتهی الاصول و جماعتی از اصولیین
• اشکالات نظریه صاحب منتهی الاصول رحمه الله
• 4- نظریه آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• اشکالات کلام آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• 5- نظریه مرحوم محقق اصفهانی
• بررسی کلام مرحوم اصفهانی
• مسأله چهارم تقسیم وضع به اعتبار معنای موضوع له
• اشاره
• مقام اوّل معنای اقسام چهارگانه وضع
• منشأ تقسیم وضع به اقسام چهارگانه
• مقام دوّم امکان و عدم امکان اقسام چهارگانه
• بحث اوّل آیا قسم سوّم (وضع عام و موضوع له خاص) امکان دارد؟
• اشکال بر کلام مرحوم آخوند
• دفاع از مرحوم آخوند
• 1- کلام آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• 2- دفاع دیگر از کلام مرحوم آخوند
• تحقیق بحث
• بحث دوّم آیا قسم چهارم (وضع خاص موضوع له عام) امکان دارد؟
• 1- نظریه مرحوم آخوند و جمعی از شاگردان ایشان 141]
• 2- نظریه قائلین به امکان قسم چهارم
• پاسخ مرحوم آخوند به قائلین به امکان قسم چهارم
• بحث سوّم مطالبی در ارتباط با وضع عام و موضوع له عام
• مطلب اوّل: اشکال در مورد امکان وضع عام موضوع له عام
• پاسخ اشکال
• مطلب دوّم: بیان محقق عراقی رحمه الله در ارتباط با وضع عام و موضوع له عام
• مقام سوم وقوع و عدم وقوع اقسام ممکن وضع
• اشکال نسبت به مثال اعلام شخصیه
• حلّ اشکال
• مسأله پنجم وضع شخصی و نوعی 154]
• اشاره
• صور چهارگانه وضع
• آیا وضع در قسم سوّم و چهارم، شخصی است یا نوعی؟
• 1- نظریه مرحوم آخوند
• 2- نظریه محقق عراقی رحمه الله
• 3- نظریه آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• بررسی نظریات فوق
• مسأله ششم وضع در حروف 158]
• اشاره
• نظریه اوّل (نظریه مشهور نحویین)
• نظریه دوّم (نظریه مرحوم آخوند)
• 1- اشکال مرحوم آخوند به کلام مشهور نحویین
• 2- مطلبی که مرحوم آخوند اختیار کرده است
• نظریه سوّم
• نظریه چهارم (نظریه مرحوم محقق نائینی)
• نظریه پنجم (نظریه محقق اصفهانی رحمه الله)
• نظریه ششم (نظریه آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»)
• نظریه هفتم (نظریه مختار ما)
• تحقیق در مورد معانی حرفیه:
• بررسی مراحل سه‌گانه:
• مرحله دوّم (مرحله تصورات مستمع):
• مرحله سوّم (مرحله استعمال):
• تکمیل بحث
• مسأله هفتم خبر و انشاء
• اشاره
• کلام مشهور در ارتباط با اجزاء قضیه حملیّه
• بررسی کلام مشهور
• بررسی قضایایی که در آنها به حسب ظاهر، نسبت وجود دارد:
• بررسی کلام مشهور در مورد قضایای سالبه:[202]
• اشکال بر کلام علمای بیان و منطق:
• ملاک حمل در قضایای حملیّه چیست؟
• مباحث خبر و انشاء
• مراد از خبر و انشاء چیست؟
• ماهیت خبر و انشاء
• مرحله اوّل آیا لفظ در حقیقت انشاء نقش دارد؟
• نظریه آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• مرحله دوّم ماهیت انشاء چیست؟
• 1- نظریه مشهور
• 2- نظریه محقّق خراسانی رحمه الله
• 3- نظریه محقّق اصفهانی رحمه الله
• مسأله هشتم اسماء اشاره و ضمایر
• بررسی کلام مرحوم آخوند
• کلام آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• بررسی کلام آیت‌اللَّه خویی «دام ظلّه»
• تحقیق پیرامون معنای اشاره
• تحقیق پیرامون معنای ضمایر
• ضمیر غایب
• ضمیر مخاطب
• ضمیر متکلّم
• تذییل بحث معانی حرفیه
• امر سوّم استعمال مجازی
• مسأله اوّل آیا صحت استعمال مجازی به طبع است یا به وضع؟
• اشاره
• نظریه مرحوم آخوند
• مسأله دوّم ماهیت استعمال مجازی چیست؟
• اشاره
• 1- نظریه مشهور
• 2- نظریه سکّاکی
• 3- نظریّه صاحب کتاب «وقایة الأذهان»
• فرق بین کلام صاحب «وقایة الأذهان» و کلام سکّاکی
• مؤیّدات کلام صاحب «وقایة الأذهان»
• امر چهارم اطلاق لفظ و اراده لفظ
• مقدّمه
• اقسام چهارگانه اطلاق لفظ و اراده لفظ
• اشاره
• مقام اوّل آیا اطلاق لفظ و اراده لفظ، صحیح است؟
• کلام مرحوم آخوند در ارتباط با صحّت سه قسم اوّل
• مناقشه صاحب فصول رحمه الله در ارتباط با قسم چهارم
• پاسخ مرحوم آخوند از کلام صاحب فصول رحمه الله
• مقام دوّم آیا در اطلاق لفظ و اراده لفظ، عنوان استعمال تحقّق دارد؟
• بررسی قسم چهارم
• بررسی قسم سوّم
• کلام مرحوم بروجردی در ارتباط با قسم سوّم
• بررسی قسم اوّل و دوّم
• کلام مرحوم آخوند
• کلام مرحوم بروجردی
• نظر ما در مورد قسم اوّل و دوّم
• امر پنجم نقش اراده در موضوع له الفاظ
• تحریر محلّ نزاع
• نظریه اوّل (عدم دخالت اراده در موضوع له الفاظ)
• نظریه دوّم (دخالت اراده در موضوع له الفاظ)
• اشاره
• بیان مرحوم آخوند در ارتباط با کلام عَلَمین
• کلام آیت‌اللَّه خویی «دام‌ظلّه»
• بررسی کلام آیت‌اللَّه خویی «دام‌ظلّه»
• امر ششم وضع در مرکّبات
• تحریر محلّ بحث:
• دلیل اوّل بر ردّ نظریه وضع برای مجموع مرکّب
• اشاره
• توجیه بعضی از نحویین
• دلیل دوّم بر ردّ نظریه وضع برای مجموع مرکّب
• امر هفتم راه‌های تشخیص معنای حقیقی
• راه‌های تشخیص معنای حقیقی از مجازی
• اشاره
• راه اوّل (تبادر)
• جهت اوّل: معنای تبادر چیست؟
• جهت دوّم: مورد تبادر کجاست؟
• جهت سوّم: چه اثر و نتیجه‌ای بر تبادر مترتّب است؟
• جهت چهارم: چرا تبادر، علامت حقیقت است؟
• جهت پنجم: آیا در اینکه تبادر علامت حقیقت است، شرطی هم وجود دارد؟
• جهت ششم: آیا عدم تعرّض مرحوم آخوند به اینکه «عدم تبادر، علامت مجاز است» دلیل بر این است که تبادر، فقط در ارتباط با حقیقت مطرح است؟
• کلام مشهور
• کلام صاحب فصول رحمه الله و صاحب قوانین رحمه الله
• راه دوّم برای شناخت معنای حقیقی عدم صحّت سلب (یا صحّت حمل)
• کلام محقّق عراقی رحمه الله در ارتباط با «عدم صحّت سلب»
• راه سوّم برای شناخت معنای حقیقی اطّراد
• کلام محقّق اصفهانی رحمه الله در مورد اطّراد
• کلام مرحوم آیت‌اللَّه بروجردی در ارتباط با اطّراد
• کلام آیت‌اللَّه خویی «دام‌ظلّه» در ارتباط با اطّراد
• امر هشتم: تعارض احوال
• تحریر محلّ بحث
• کلام مرحوم آخوند
• کلام امام خمینی «دام‌ظلّه»
• اشاره
• جهت اوّل: اصالة عدم النقل چه اصلی است؟
• جهت دوّم: مورد أصالة عدم النقل کجاست؟
• کلام مرحوم آخوند
• کلام محقّق حائری رحمه الله
• امر نهم: حقیقت شرعیّه
• مسأله اوّل ارکان ثبوت حقیقت شرعیه
• اشاره
• آیا دو رکن ثبوت حقیقت شرعیّه، تحقّق دارند؟
• مسأله دوّم ثمره بحث حقیقت شرعیّه
• اشاره
• نظریه اوّل (نظریه مرحوم آخوند)
• نظریه دوّم
• نظریه سوّم (نظریه مرحوم نائینی)
• چرا اثبات قرآنیت قرآن، نیاز به تواتر دارد؟
• مسأله جمع قرآن بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله
• کلام مرحوم آخوند در ارتباط با ثمره بحث حقیقت شرعیّه
• مسأله سوّم کیفیت وضع در حقیقت شرعیّه
• اشاره
• نظریه اوّل (نظریه مرحوم آخوند)
• بررسی کلام مرحوم آخوند:
• اشکال محقّق نائینی رحمه الله بر مرحوم آخوند:
• جواب اوّل از کلام مرحوم نائینی
• بررسی کلام محقّق عراقی رحمه الله
• جواب دوّم از کلام مرحوم نائینی
• بحثی در ارتباط با حقیقی و مجازی بودن استعمال محقِّق وضع
• احتمال اوّل: این استعمال، نه حقیقی است و نه مجازی
• احتمال دوّم: این استعمال، حقیقی است
• نظریه دوّم در ارتباط با کیفیت وضع در حقیقت شرعیّه