تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِیَدَیَّ ؛ «ای ابلیس! چه چیز نگذاشت تا تو بر آنچه با دو دست خود آفریدم، سجده کنی؟» (ص: ٧۵) امام در پاسخ فرمود:
الْیَدُ فِی کَلامِ الْعَرَبِ الْقُوَّةُ وَ النِّعْمَةُ قَالَ اللَّهُ: وَ اذْکُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الأَیْدِ(1)وَ قَالَ: وَ السَّماءَ بَنَیْناها بِأَیْدٍ(2)أَیْ بِقُوَّةٍ وَ قَالَ: وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ (3)أَیْ قَوَّاهُمْ وَ یُقَالُ: لِفُلانٍ عِنْدِی أَیَادِی کَثِیرَةٌ أَیْ فَوَاضِلُ وَ إِحْسَانٌ. وَ لَهُ عِنْدِی یَدٌ بَیْضَاءُ أَیْ نِعْمَةٌ. (4)
«ید» در زبان عرب به معنای قدرت و نعمت است؛ خداوند فرموده: «و به یاد بیاور بنده ما داوود را که دارای ید (قدرت) بود» . همچنین فرمود: «و آسمان را با «ید» (قدرت) بر افراشتیم» ؛ یعنی با قدرت و باز فرموده [است]: «و آنان را با روح خود تأیید کرد» که باز هم به معنای قدرت است و گفته میشود: فلانی بر گردن من ایادی زیادی دارد؛ یعنی نعمت فراوانی به من بخشیده یا احسان بزرگی در حق من انجام داده است یا او بر من یدِ بیضاء دارد! به این معنا است که حق نعمت بر گردنم دارد» .
«محمد بن عبیده» میگوید: از حضرت رضا (ع) معنای این سخن خدای تعالی: ( ما مَنَعَکَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِیَدَیَّ) ؛ «چه چیز تو را مانع شد از اینکه بر آنچه با دستان خود آفریدم سجده آوری؟» (ص: ٧۵) را پرسیدم. در پاسخ فرمود:
«یَعْنِی بِقُدْرَتِی وَ قُوَّتِی»(5)؛ «یعنی به قدرت و قوّتم [آفریدم]» .
2- ذاریات: ۴٧.
3- مجادله: ٢٢.
4- توحید، ص ١۵٣.
5- همان.
