فهرست
- دیباچه
- مقدمه
- بخش اول: کلیات
- اشاره
- فصل اول: معنا و مفهوم حج و عمره
- 1. معنای حج
- 2. معنای عمره
- 3. تعریف حج تمتّع
- 1. عمره تمتّع باید در ماههای حج (شوال، ذیقعده و ذیحجه) انجام شود، اما عمره مفرده، اختصاص به ماههای حج ندارد و میتوان آن را در طول سال نیز انجام داد.
- 2. در عمره مفرده، مرد بین انجام حلق و تقصیر مخیر است، اما در عمره تمتّع باید تقصیر نماید. (تقصیر، تعین دارد)
- 3. در عمره مفرده، طواف نساء و نماز طواف نساء واجب است. اما عمره تمتّع طواف نساء ندارد.
- 4. محل احرام عمره تمتّع یکی از میقاتهای پنجگانه است، اما در عمره مفرده احرام از ادنی الحِلّ (نزدیکترین محل خارج از حرم) صحیح است.
- 5. در عمره تمتّع، واجب است که عمره و حج، در یک سال انجام گردد، زیرا هر دو مرتبط و به هم پیوسته است. اما عمره مفرده، عملی مستقل است و ارتباطی با حج ندارد. «4»
- فصل دوم: پیشینه تاریخی حج و مناسک آن
- 1. حج در سیره پیامبران
- 2. پیشینه تاریخی وجوب حج
- اشاره
- الف) دیدگاه اول
- ب) دیدگاه دوم
- 3. آغاز دوران تحریف در مناسک حج
- اشاره
- ابرهه و انتقال مناسک حج به یمن
- نوسازی کعبه توسط قریش
- حج رسول خدا (ص)
- 1. حجة الوداع: به جهت آن که رسول خدا (ص) در جریان این حج با مردم وداع گفت و اشاره کرد که این فرصت تکرار نخواهد شد و مسلمانان، دیگر با حضور او، حج نخواهند کرد.
- 2. حجة البلاغ: پیامبر (ص) با استفاده از این فرصت طی مناسک حج بار دیگر کلیات پیام وحی را به گوش مسلمانان رساند و مهمترین و جامعترین، مسئله بشری را که رهبری و امامت است در عمل به نمایش گذاشت و با گفتار صریح، ابلاغ فرمود و در خطبه پایانی بارها فرمود: «الا هَل بَلَّغتُ؟»
- 3. حجة التّمام: در جریان این سفر الهی و مناسک توحیدی، این آیه نازل گردید:
- 4. حجة الاسلام: ابن سعد، در طبقات میگوید: ابن عباس، کراهت داشت نام حجةالوداع را بر حج رسول خدا بنهد و خود آن را حجة الاسلام نامید. «1» شاید اصرار وی از آن جهت بود که بزرگترین شاخص حج پیامبر (ص) آن بود که در طی مناسک حج، اسلام با تمام محتوایش به نمایش گزارده شد و در برابر حج شرک آلود جاهلی، حج صحیح ارائه گردید. «2»
- فصل سوم: اهمیت حج در اسلام
- اشاره
- 1. جایگاه حج از منظر قرآن
- الف) حج، میثاق مخصوص خداوند
- ب) حج، دین الهی بر مردم
- ج) حج، آزمایش بزرگ الهی
- د) سراسر اعمال حج، شعائر الهی
- ه) حج، مرکز شهود آیات روشن حقّ
- و) حج، واجب همگانی و عمومی
- ز) کعبه مایه قوام انسانها
- 2. جایگاه حج از منظر روایات
- اشاره
- الف) برتری حج، بر اعمال دیگر
- ب) حج، جهاد مستضعفان
- ج) ثبوت کفر برای تارک حج
- 3. اهمّیت حج در سیره ائمه معصومین:
- اشاره
- الف) جایگاه حج در سیره امام علی (ع)
- ب) جایگاه حج در سیره امام حسن (ع)
- ج) جایگاه حج در سیره امام حسین (ع)
- د) جایگاه حج در سیره امام سجّاد (ع)
- ه) جایگاه حج در سیره امام باقر (ع)
- و) جایگاه حج در سیره امام جواد (ع)
- ز) حضور همه ساله امام زمان (عج) در حج
- بخش دوم: فلسفه حج
- اشاره
- فصل اول: فلسفه کلیات حج
- اشاره
- 1. فلسفه حج در قرآن
- اشاره
- الف) کسب منافع دنیوی و اخروی
- ب) یاد خدا
- 2. فلسفه حج در روایات
- اشاره
- الف) فلسفه حج در کلام امام علی (ع)
- ب) فلسفه حج در کلام امام صادق (ع)
- ج) فلسفه حج در بیان امام رضا (ع)
- فصل دوم: فلسفه واجبات حج
- اشاره
- 1. فلسفه احرام
- اشاره
- الف) احرام، لباس فروتنی و خشوع
- ب) احرام، لباس تکریم و احترام
- ج) لباس تحریم گناهان
- د) احرام، جایگزین قربانی
- ه) یادآوری از مرگ و قیامت
- 2. فلسفه تلبیه
- 3. فلسفه طواف
- اشاره
- الف) پاک شدن از گناهان
- ب) همسان شدن با فرشتگان
- 4. فلسفه هفت شوط طواف
- 5. فلسفه استلام حجر
- 6. فلسفه نماز طواف
- 7. فلسفه سعی
- اشاره
- الف) به پا داشتن ذکر خدا
- ب) ذلیل ساختن ستمگران
- ج) تجدید خاطره سعی هاجر در طلب آب
- د) صفا بخشیدن به روح
- 8. فلسفه هروله در سعی
- 9. فلسفه تقصیر
- 10. فلسفه نام گذاری عرفات
- اشاره
- ز) علت، این است که این سرزمین بلند است و رفعت دارد، «لِعُلُوّها وَ ارتِفاعِها». «3»
- 11. فلسفه وقوف به عرفات
- اشاره
- الف) خودشناسی
- ب) خداشناسی (حقیقتشناسی)
- ج) پذیرش توبه بندگان
- د) یادآوری صحنه قیامت
- ه) زود گذر بودن دنیا
- 12. فلسفه وقوف به مشعرالحرام
- اشاره
- الف) پاک شدن از گناهان
- ب) آشنایی قلبی با شعار تقوا
- ج) اجازه ورود یافتن به حرم الهی
- د) کسب شعور و خودآگاهی لازم
- ه) آمادگی لازم برای مبارزه با دشمن
- 13. فلسفه جمعآوری ریگها
- 14. فلسفه رمی جمرات
- اشاره
- الف) راندن شیطان توسط حضرت ابراهیم (ع)
- ب) راندن شیطان توسط رسول خدا (ص)
- ج) تشبّه جستن به ابراهیم (ع)
- 15. فلسفه قربانی
- اشاره
- الف) کمک به فقیران و بینوایان
- ب) کسب مغفرت و آمرزش الهی
- ج) تقرب به خدا و آزادی از جهنم
- د) کشتن هوای نفس
- ه) کسب تقوای الهی
- و) پیروی از سنّت حضرت ابراهیم (ع)
- 16. فلسفه حَلق (تراشیدن)
- اشاره
- الف) نشانه بندگی
- ب) پاک شدن از پلیدیها
- 17. فلسفه وقوف در منا
- اشاره
- الف) بهره مندی از عنایت خداوند
- ب) بیرون شدن از غفلت
- بخش سوم: ابعاد حج
- اشاره
- فصل اول: بعد معنوی حج
- اشاره
- 1. بعد عبادی حج
- 2. بعد اخلاقی حج
- 3. بعد معرفتی حج
- اشاره
- الف) آگاهی عرفانی
- ب) آگاهی اجتماعی
- ج) آگاهی تاریخی
- فصل دوم: بعد اقتصادی حج
- اشاره
- بررسی
- فصل سوم: بعد سیاسی حج
- اشاره
- 1. اثرات و دستاوردهای بعد سیاسی حج
- اشاره
- الف) تحکیم پایههای وحدت و تفاهم دینی
- ب) یادآوری نبرد همیشگی ایمان و کفر
- ج) ایجاد رعب و وحشت در دل دشمنان
- د) اعلام برائت از مشرکان
- 2. اعلام برائت در موسم حج
- اشاره
- الف) مواد قطعنامه برائت در سال نهم هجری
- ب) خطبه سیاسی رسول خدا (ص) در مراسم حج
- ج) بهرهبرداری سیاسی رسول خدا (ص) از عمرة القضا
- د) انتخاب سورههای سیاسی در نماز طواف توسط پیامبر (ص)
- ه) خطبه سیاسی امام حسین (ع) در منا
- اشاره
- جمع بندی
- بخش چهارم: آداب سفر حج
- اشاره
- فصل اول: آداب شایسته پیش از سفر حج
- اشاره
- 1. آمادگی
- 2. توبه
- 3. وصیت
- 4. اخلاص در نیت
- 5. شتاب در انجام امور سفر حج
- 6. تهیه زاد و توشه حلال
- 7. تهیه زاد و توشه کافی
- 8. پرداختن دین (حقوق النّاس)
- 9. پرداختن حقوق شرعی و الهی
- 10. تأمین مخارج زن و فرزند
- 11. خداحافظی با بستگان و دوستان
- 12. نتراشیدن موی سر
- 13. توکل و امید به عنایت خداوند
- 14. آموزش مناسک حج
- 15. غسل
- 16. صدقه دادن
- فصل دوم: آداب شایسته در سفر حج
- 1. یادآوری نعمتهای خداوند
- 2. دعا و ذکر درحال حرکت
- 3. جوانمردی در سفر
- 4. مواظبت بر اقامه نماز اوّل وقت
- 5. اقامه نماز در مساجد
- 6. خدمت به همراهان
- 9. حل مشکلات همراهان
- 8. گرامی داشتن همراهان
- 1. همیشه با روی خوش با او دیدار کند؛
- 2. هرگاه در مجلس رو به روی او بنشیند، برایش جا باز کند؛
- 3. به بهترین نامی که دوست دارد او را صدا بزند.
- 9. رعایت اخلاق اسلامی
- 10. سلام کردن به دیگران
- 11. واگذار نکردن کارهای خود به دیگران
- 12. همراه داشتن نیازمندیهای سفر
- 13. مراقبت از پول و وسایل همراه
- 14. ترک خصومت و درگیری
- 15. اذیت نکردن همراهان
- 16. شریک ساختن دیگران در ثواب حج
- 17. انجام طواف به نیابت از امامان (ع)
- فصل سوم: آداب شایسته پس از حج
- اشاره
- 1. انجام عمره مفرده
- 2. وداع با خانه خدا
- 3. شتاب در بازگشت
- 4. تهیه سوغاتی و هدیه
- 5. صدقه دادن
- 6. قصد بازگشت مجدّد
- 7. ختم به مدینه
- 8. استقبال از حاجی
- 9. ولیمه دادن
- بخش پنجم: پاداش حج
- اشاره
- فصل اول: پاداش کلی حج
- اشاره
- 1. پاداش بی شمار
- الف) امام صادق (ع) فرمود:
- 2. بخشایش تمام گناهان زائر
- 3. بخشایش گناهان خانواده و بستگان حاجی
- 4. ورود به بهشت
- 5. نورانی شدن حاجی
- فصل دوم: پاداش واجبات حج
- 1. پاداش طواف
- اشاره
- الف) آمرزش گناهان
- ب) برخورداری از پاداش عظیم
- ج) جلب رحمت الهی
- د) باز شدن درهای بهشت به روی طوافکننده
- 2. پاداش سعی
- اشاره
- الف) برخورداری از شفاعت ملائکه
- ب) بهرهمندی از ثواب حج پیاده
- ج) آمرزش گناهان
- 3. پاداش وقوف به عرفات
- اشاره
- الف) آمرزش گناهان
- ب) استجابت دعا
- ج) برخورداری از رحمت الهی
- 4. پاداش وقوف به مشعر
- 5. پاداش رمی جمرات
- 6. پاداش قربانی
- 7. پاداش حلق
سایز
اندازه متن
محتوایی برای این صفحه وجود ندارد.
فهرست
- دیباچه
- مقدمه
- بخش اول: کلیات
- اشاره
- فصل اول: معنا و مفهوم حج و عمره
- 1. معنای حج
- 2. معنای عمره
- 3. تعریف حج تمتّع
- 1. عمره تمتّع باید در ماههای حج (شوال، ذیقعده و ذیحجه) انجام شود، اما عمره مفرده، اختصاص به ماههای حج ندارد و میتوان آن را در طول سال نیز انجام داد.
- 2. در عمره مفرده، مرد بین انجام حلق و تقصیر مخیر است، اما در عمره تمتّع باید تقصیر نماید. (تقصیر، تعین دارد)
- 3. در عمره مفرده، طواف نساء و نماز طواف نساء واجب است. اما عمره تمتّع طواف نساء ندارد.
- 4. محل احرام عمره تمتّع یکی از میقاتهای پنجگانه است، اما در عمره مفرده احرام از ادنی الحِلّ (نزدیکترین محل خارج از حرم) صحیح است.
- 5. در عمره تمتّع، واجب است که عمره و حج، در یک سال انجام گردد، زیرا هر دو مرتبط و به هم پیوسته است. اما عمره مفرده، عملی مستقل است و ارتباطی با حج ندارد. «4»
- فصل دوم: پیشینه تاریخی حج و مناسک آن
- 1. حج در سیره پیامبران
- 2. پیشینه تاریخی وجوب حج
- اشاره
- الف) دیدگاه اول
- ب) دیدگاه دوم
- 3. آغاز دوران تحریف در مناسک حج
- اشاره
- ابرهه و انتقال مناسک حج به یمن
- نوسازی کعبه توسط قریش
- حج رسول خدا (ص)
- 1. حجة الوداع: به جهت آن که رسول خدا (ص) در جریان این حج با مردم وداع گفت و اشاره کرد که این فرصت تکرار نخواهد شد و مسلمانان، دیگر با حضور او، حج نخواهند کرد.
- 2. حجة البلاغ: پیامبر (ص) با استفاده از این فرصت طی مناسک حج بار دیگر کلیات پیام وحی را به گوش مسلمانان رساند و مهمترین و جامعترین، مسئله بشری را که رهبری و امامت است در عمل به نمایش گذاشت و با گفتار صریح، ابلاغ فرمود و در خطبه پایانی بارها فرمود: «الا هَل بَلَّغتُ؟»
- 3. حجة التّمام: در جریان این سفر الهی و مناسک توحیدی، این آیه نازل گردید:
- 4. حجة الاسلام: ابن سعد، در طبقات میگوید: ابن عباس، کراهت داشت نام حجةالوداع را بر حج رسول خدا بنهد و خود آن را حجة الاسلام نامید. «1» شاید اصرار وی از آن جهت بود که بزرگترین شاخص حج پیامبر (ص) آن بود که در طی مناسک حج، اسلام با تمام محتوایش به نمایش گزارده شد و در برابر حج شرک آلود جاهلی، حج صحیح ارائه گردید. «2»
- فصل سوم: اهمیت حج در اسلام
- اشاره
- 1. جایگاه حج از منظر قرآن
- الف) حج، میثاق مخصوص خداوند
- ب) حج، دین الهی بر مردم
- ج) حج، آزمایش بزرگ الهی
- د) سراسر اعمال حج، شعائر الهی
- ه) حج، مرکز شهود آیات روشن حقّ
- و) حج، واجب همگانی و عمومی
- ز) کعبه مایه قوام انسانها
- 2. جایگاه حج از منظر روایات
- اشاره
- الف) برتری حج، بر اعمال دیگر
- ب) حج، جهاد مستضعفان
- ج) ثبوت کفر برای تارک حج
- 3. اهمّیت حج در سیره ائمه معصومین:
- اشاره
- الف) جایگاه حج در سیره امام علی (ع)
- ب) جایگاه حج در سیره امام حسن (ع)
- ج) جایگاه حج در سیره امام حسین (ع)
- د) جایگاه حج در سیره امام سجّاد (ع)
- ه) جایگاه حج در سیره امام باقر (ع)
- و) جایگاه حج در سیره امام جواد (ع)
- ز) حضور همه ساله امام زمان (عج) در حج
- بخش دوم: فلسفه حج
- اشاره
- فصل اول: فلسفه کلیات حج
- اشاره
- 1. فلسفه حج در قرآن
- اشاره
- الف) کسب منافع دنیوی و اخروی
- ب) یاد خدا
- 2. فلسفه حج در روایات
- اشاره
- الف) فلسفه حج در کلام امام علی (ع)
- ب) فلسفه حج در کلام امام صادق (ع)
- ج) فلسفه حج در بیان امام رضا (ع)
- فصل دوم: فلسفه واجبات حج
- اشاره
- 1. فلسفه احرام
- اشاره
- الف) احرام، لباس فروتنی و خشوع
- ب) احرام، لباس تکریم و احترام
- ج) لباس تحریم گناهان
- د) احرام، جایگزین قربانی
- ه) یادآوری از مرگ و قیامت
- 2. فلسفه تلبیه
- 3. فلسفه طواف
- اشاره
- الف) پاک شدن از گناهان
- ب) همسان شدن با فرشتگان
- 4. فلسفه هفت شوط طواف
- 5. فلسفه استلام حجر
- 6. فلسفه نماز طواف
- 7. فلسفه سعی
- اشاره
- الف) به پا داشتن ذکر خدا
- ب) ذلیل ساختن ستمگران
- ج) تجدید خاطره سعی هاجر در طلب آب
- د) صفا بخشیدن به روح
- 8. فلسفه هروله در سعی
- 9. فلسفه تقصیر
- 10. فلسفه نام گذاری عرفات
- اشاره
- ز) علت، این است که این سرزمین بلند است و رفعت دارد، «لِعُلُوّها وَ ارتِفاعِها». «3»
- 11. فلسفه وقوف به عرفات
- اشاره
- الف) خودشناسی
- ب) خداشناسی (حقیقتشناسی)
- ج) پذیرش توبه بندگان
- د) یادآوری صحنه قیامت
- ه) زود گذر بودن دنیا
- 12. فلسفه وقوف به مشعرالحرام
- اشاره
- الف) پاک شدن از گناهان
- ب) آشنایی قلبی با شعار تقوا
- ج) اجازه ورود یافتن به حرم الهی
- د) کسب شعور و خودآگاهی لازم
- ه) آمادگی لازم برای مبارزه با دشمن
- 13. فلسفه جمعآوری ریگها
- 14. فلسفه رمی جمرات
- اشاره
- الف) راندن شیطان توسط حضرت ابراهیم (ع)
- ب) راندن شیطان توسط رسول خدا (ص)
- ج) تشبّه جستن به ابراهیم (ع)
- 15. فلسفه قربانی
- اشاره
- الف) کمک به فقیران و بینوایان
- ب) کسب مغفرت و آمرزش الهی
- ج) تقرب به خدا و آزادی از جهنم
- د) کشتن هوای نفس
- ه) کسب تقوای الهی
- و) پیروی از سنّت حضرت ابراهیم (ع)
- 16. فلسفه حَلق (تراشیدن)
- اشاره
- الف) نشانه بندگی
- ب) پاک شدن از پلیدیها
- 17. فلسفه وقوف در منا
- اشاره
- الف) بهره مندی از عنایت خداوند
- ب) بیرون شدن از غفلت
- بخش سوم: ابعاد حج
- اشاره
- فصل اول: بعد معنوی حج
- اشاره
- 1. بعد عبادی حج
- 2. بعد اخلاقی حج
- 3. بعد معرفتی حج
- اشاره
- الف) آگاهی عرفانی
- ب) آگاهی اجتماعی
- ج) آگاهی تاریخی
- فصل دوم: بعد اقتصادی حج
- اشاره
- بررسی
- فصل سوم: بعد سیاسی حج
- اشاره
- 1. اثرات و دستاوردهای بعد سیاسی حج
- اشاره
- الف) تحکیم پایههای وحدت و تفاهم دینی
- ب) یادآوری نبرد همیشگی ایمان و کفر
- ج) ایجاد رعب و وحشت در دل دشمنان
- د) اعلام برائت از مشرکان
- 2. اعلام برائت در موسم حج
- اشاره
- الف) مواد قطعنامه برائت در سال نهم هجری
- ب) خطبه سیاسی رسول خدا (ص) در مراسم حج
- ج) بهرهبرداری سیاسی رسول خدا (ص) از عمرة القضا
- د) انتخاب سورههای سیاسی در نماز طواف توسط پیامبر (ص)
- ه) خطبه سیاسی امام حسین (ع) در منا
- اشاره
- جمع بندی
- بخش چهارم: آداب سفر حج
- اشاره
- فصل اول: آداب شایسته پیش از سفر حج
- اشاره
- 1. آمادگی
- 2. توبه
- 3. وصیت
- 4. اخلاص در نیت
- 5. شتاب در انجام امور سفر حج
- 6. تهیه زاد و توشه حلال
- 7. تهیه زاد و توشه کافی
- 8. پرداختن دین (حقوق النّاس)
- 9. پرداختن حقوق شرعی و الهی
- 10. تأمین مخارج زن و فرزند
- 11. خداحافظی با بستگان و دوستان
- 12. نتراشیدن موی سر
- 13. توکل و امید به عنایت خداوند
- 14. آموزش مناسک حج
- 15. غسل
- 16. صدقه دادن
- فصل دوم: آداب شایسته در سفر حج
- 1. یادآوری نعمتهای خداوند
- 2. دعا و ذکر درحال حرکت
- 3. جوانمردی در سفر
- 4. مواظبت بر اقامه نماز اوّل وقت
- 5. اقامه نماز در مساجد
- 6. خدمت به همراهان
- 9. حل مشکلات همراهان
- 8. گرامی داشتن همراهان
- 1. همیشه با روی خوش با او دیدار کند؛
- 2. هرگاه در مجلس رو به روی او بنشیند، برایش جا باز کند؛
- 3. به بهترین نامی که دوست دارد او را صدا بزند.
- 9. رعایت اخلاق اسلامی
- 10. سلام کردن به دیگران
- 11. واگذار نکردن کارهای خود به دیگران
- 12. همراه داشتن نیازمندیهای سفر
- 13. مراقبت از پول و وسایل همراه
- 14. ترک خصومت و درگیری
- 15. اذیت نکردن همراهان
- 16. شریک ساختن دیگران در ثواب حج
- 17. انجام طواف به نیابت از امامان (ع)
- فصل سوم: آداب شایسته پس از حج
- اشاره
- 1. انجام عمره مفرده
- 2. وداع با خانه خدا
- 3. شتاب در بازگشت
- 4. تهیه سوغاتی و هدیه
- 5. صدقه دادن
- 6. قصد بازگشت مجدّد
- 7. ختم به مدینه
- 8. استقبال از حاجی
- 9. ولیمه دادن
- بخش پنجم: پاداش حج
- اشاره
- فصل اول: پاداش کلی حج
- اشاره
- 1. پاداش بی شمار
- الف) امام صادق (ع) فرمود:
- 2. بخشایش تمام گناهان زائر
- 3. بخشایش گناهان خانواده و بستگان حاجی
- 4. ورود به بهشت
- 5. نورانی شدن حاجی
- فصل دوم: پاداش واجبات حج
- 1. پاداش طواف
- اشاره
- الف) آمرزش گناهان
- ب) برخورداری از پاداش عظیم
- ج) جلب رحمت الهی
- د) باز شدن درهای بهشت به روی طوافکننده
- 2. پاداش سعی
- اشاره
- الف) برخورداری از شفاعت ملائکه
- ب) بهرهمندی از ثواب حج پیاده
- ج) آمرزش گناهان
- 3. پاداش وقوف به عرفات
- اشاره
- الف) آمرزش گناهان
- ب) استجابت دعا
- ج) برخورداری از رحمت الهی
- 4. پاداش وقوف به مشعر
- 5. پاداش رمی جمرات
- 6. پاداش قربانی
- 7. پاداش حلق
اطلاعات کتاب
عنوان: حج گنجینه اسرار
نویسنده: محمداکبر محقق
ناشر: نشر مشعر
تعداد صفحات: 232
جلد: 1
موضوعات: حج