سخن مترجم
ای خون تو را غیر خدا هیچ بهانه
وی رحمت حق را به همه خلق بهانه
السلام علیک یا ابا عبدالله و علی الارواح التی حلت بفنائک ، علیک منی سلام الله ابدا ما بقیت و بقی اللیل و النهار
از همان ساعت که مانع شدند تا رسول خدا (ص ) وصیت خود را بنویسد، و در اعزام سپاه اسامه به جانب ماءموریتش مسامحه و پا به پا کردند، نخستین سنگ اختلاف و دو دستگی را در امت اسلامی پایه نهادند، و در اتحاد و همبستگی
آن شکاف و شکست ایجاد نمودند.
و از آنجا که این رفتار و حرکتشان درست نبود، دست به اجتهاد و تاءویل زدند، و این فتح بابی بود برای هر کار خلاف اسلام . از همین درگاه قاتل را قصاص نکردند، و مرتکب زنا را حد نزدند، و بیت المال مسلمین را ملک خود اعلام کردند، و از پیش خود قانون وضع کردند و سنت پیامبر خدا (ص ) را نادیده گرفتند، و وابستگان به دستگاه ، و به عنوان یافته گان قوم نیز بر اجتهادها و بدعتها و قوانین موضوعه خلاف سنت ایشان مهر تاءیید گذاشتند، و آنها را در مقابل کتاب خدا و سنت پیغمبر همسنگ با آنها قرار دادند و لازم الاجرا اعلام کردند!
کار این اجتهاد و عمل به راءی و بدعت گذاری و ایجاد شکاف بین مسلمانان و طبقه و دسته بندی ایشان ، و روی کارآمدن مترفین و ثروتمندانی که احیانا دیروز به نان شب محتاج بودند، در برابر اکثریت فقیر و تهیدست مسلمانان صدر نخستین ، و هزاران عمل و کار و رفتار خلاف سنت پیغمبر بجائی رسید که چون امیرالمؤ منین علی (ع ) را به پذیرش خلاف مجبور کردند، شخصیتی که با تمام وجودش سپر قرآن و سنت پیغمبر و اجرای عدالت اسلامی بود، و حاضر نبود تا بر بدعتها مهر تاءیید بگذارد و سنت پیغمبر و کتاب خدا را نادیده بگیرد، در آن هنگام سرجنبانانی که در پرتو همان انحرافات از سنت به جاه و مقام و مال و منال رسیده بودند، بخاطر اینکه با زمامداری شخص امیرالمؤ منین خود و ثروت و مقام و آرزوهای خویش را
در خطر می دیدند، با تمام قوا با وی از در مخالفت برآمدند و جنگهای جمل و صفین و نهروان را بر او تحمیل کردند، سرانجام اینکه وی نتوانست به خواسته اش که همان بازگردانیدن سنت پیغمبر خدا (ص ) به جامعه اسلامی بود توفیق حاصل کند، و سرانجام هم بدست یکی از همان کوردلان خوارج ، در ماه رمضان و بهنگام ادای نماز به شهادت رسید.
