فهرست
- تقدیم
- فصل اول: کلیات
- الف- مقدمه
- ب- اهمیت و ضرورت
- اشاره
- بطن از نشانههای اعجاز قرآن
- پیوند محکم فهم ظاهر و باطن آیات با یکدیگر
- پیشگیری از بروز فتنههای عقیدتی
- ارتباط بطن قرآن با مباحثی از علوم قرآنی و عقیدتی
- تأثیر بطون قرآن در حجّیت ظهور آن
- طرح پارهای از شبهات در مقوله بطن قرآن کریم
- ج) فواید وآثار بُعد باطنی قرآن کریم
- اشاره
- رفع تعارض روایات با یکدیگر و با آیات قرآن
- جمع بین قولهای تفسیریِ مفسران
- توجیه معانی ظاهری ناسازگار برخی آیات قرآن
- توجیه بعضی از روایات شأن نزول و موهم تحریف قرآن
- روشن شدن حکمت نزول بعضی آیات
- بهرهگیری از بطن قرآن در استنباط حکم شرعی «1»
- اخذ قواعد کلی قابل تطبیق بر عصار جدید
- د) حکمت بُعد باطنی قرآن کریم
- اشاره
- وجود سطوح مختلف معارف و سطوح متفاوت ادراک بشری
- رجوع به مبیّن حقیقی معارف قرآن
- مواردی دیگر
- ه- بطن قرآن در بستر تاریخ
- اشاره
- دوره نزول قرآن کریم، پیامبر اکرم (ص) و صحابه
- ب) دوره تابعین
- اشاره
- دوره پس از تابعین
- و- مفهوم شناسی واژگان مرتبط با بطن
- اشاره
- 1. تفسیر
- اشاره
- تعریف لغوی تفسیر
- تعریف اصطلاحی تفسیر
- جمع بندی و نظریه
- 2. تأویل
- اشاره
- تعریف لغوی تأویل
- تعریف اصطلاحی تأویل
- جمع بندی و نظریه
- 3. جری و تطبیق
- اشاره
- تعریف لغوی جری و تطبیق
- تعریف اصطلاحی جری و تطبیق
- فصل دوم: تحلیل مفهومی بطن قرآن
- مقدمه
- مفهوم بطن در اصطلاح
- مفهوم بطن در اصطلاح
- اشاره
- تعریف «باطن» به «تأویل»
- تعریف «بطن» به «فهم قرآن کریم»
- تعریف «بطن» به «مصادیق عام آیات»
- تعریف بطن به «علم الهی»
- تعریف بطن «عبرت گرفتن و وعظ»
- تعریف بطن به «عمل به قرآن»
- تعریف بطن به «سر»
- تعریف بطن «اشارات و لطائف وحقایق قرآنی»
- تعریف بطن به «مطلق معانی الفاظ قرآن»
- تعریف بطن به «روح و حقیقت الفاظ»
- تعریف بطن به «مراد خداوند از خطابهای قرآنی»
- تعریف بطن به «مدالیل فراتر از معنای ظاهری آیات»
- تعریف بطن به «مراتب گسترده معنایی الفاظ قرآن»
- تعاریف دیگر از بطن
- اشاره
- تعریف بطن به «قابلیت حمل وجوه گوناگون»
- تعریف بطن به «حجاب معنوی آیات قرآن»
- تعریف بطن به «معنای حروف مقطعه»
- تعریف بطن به «علوم و معارف باطنی انسان»
- جمع بندی و نظریه
- فصل سوم: دلایل وجود بطن
- مقدمه
- 1- آیات
- اشاره
- الف) آیات تدبر و تفکر در قرآن
- ب) آیات اشتمال قرآن کریم بر انواع علوم
- ج) آیات تحریم گناهان ظاهری و باطنی
- د- نمونههایی دیگر از آیات
- جمع بندی
- 2- روایات
- اشاره
- الف) روایات با دلالت صریح
- اشاره
- روایات شیعه
- روایات اهل سنت
- جمعبندی
- ب) روایات با دلالت ضمنی
- اشاره
- روایات باطنی و مفسر آیات قرآن
- روایات سطح بندی معارف قرآنی
- جمع بندی
- 3- عقل
- اشاره
- الف) باطن قرآن، لازمه جاودانگی آن است
- ب) کلام یک ذات لا یتناهی، لا یتناهی است
- ج) اثبات حقانیت و هماهنگی قرآن در گرو باطن آن است
- د) دلایلی دیگر
- اشاره
- تطابق قرآن با دو بعد ظاهری و باطنی عالم و انسان مستلزم باطنی برای آن است
- خروج قرآن از حالت معما گونگی به وسیله بطون آن
- ترتب آفات متعدد بر انکار بطن قرآن
- جمع بندی
- 4- اتفاق دانشمندان فریقین
- اشاره
- دانشمندان شیعه
- دانشمندان اهل سنت
- جمعبندی
- اشاره
- جمع بندی ادلهی بطن قرآن کریم
- فصل چهارم: جایگاه بطن قرآن در تفسیر
- مقدمه
- 1. جایگاه بطن قرآن در روشهای تفسیری
- اشاره
- الف) جایگاه بطن در روش تفسیری قرآن به قرآن
- ب) جایگاه بطن در روش تفسیری روایی
- ج) جایگاه بطن در روش تفسیر عقلی (و اجتهادی)
- د) جایگاه بطن در روش تفسیر اشاری
- اشاره
- روش تفسیر اشاری نظری
- روش تفسیر اشاری شهودی (فیضی)
- روش تفسیری باطنی محض
- روش تفسیر باطنی صحیح
- جمع بندی
- 2. جایگاه بطن در روش تفسیری پیامبر (ص) و اهلبیت
- اشاره
- الف) علم پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت ایشان به بطن قرآن
- ب) ویژگیهای حاکم بر میراث روایی اهل بیت
- اشاره
- وجود مشکلات سندی و امکان حل آن
- تناسب دقیق و عمیق بطن با ظهر و سیاق آیه
- رجوع مفاد غالب بطون به اهل بیت
- ج) موضع اهل بیت (علیهم السلام) در برابر دیدگاههای مربوط به بطن قرآن
- جمع بندی
- فصل پنجم: دیدگاه های فریقین در مورد بطن قرآن
- مقدمه
- 1. موافقان
- اشاره
- الف) شیعه
- اشاره
- سید حیدر آملی (م 787 ه-)
- بررسی
- صدر الدین شیرازی (م 1050 ه-)
- بررسی
- ملا محسن فیض کاشانی (م 1091 ه-)
- بررسی
- ابو الحسن عاملی اصفهانی (م 1129 ه-)
- بررسی
- امام خمینی (معاصر)
- بررسی
- علامه طباطبائی (معاصر)
- بررسی
- آیت الله معرفت
- بررسی
- ب) اهل سنت
- اشاره
- سهل بن عبدالله تستری (م 283 ه-)
- بررسی
- ابو حامد غزالی (م 505 ه)
- بررسی
- محی الدین ابو بکر بن عربی (م 638 ه-)
- بررسی
- ابو اسحاق شاطبی (م 790 ه-)
- بررسی
- بدرالدین زرکشی (م 794 ه-)
- بررسی
- جلال الدین سیوطی (م 911 ه-)
- بررسی
- آلوسی بغدادی (م 1270 ه-)
- بررسی
- دکتر محمد حسین ذهبی (معاصر)
- بررسی
- 2. مخالفان
- اشاره
- قاضی عبد الجبار معتزلی (م 415 ه-)
- بررسی
- أحمد بن عبد الحلیم ابن تیمیه حرانی (661- 728 ه-)
- بررسی
- انتقادات مخالفان
- اشاره
- ألف- انتقاد به دیدگاه باطنیه
- اشاره
- بررسی
- ب) انتقاد به دیدگاه شیعه
- اشاره
- بررسی
- ج- ارتباط با محذور استعمال یک لفظ در بیش از یک معنی
- بررسی
- د- انتقادی دیگر
- اشاره
- بررسی
- جمع بندی
- فصل ششم: راهیابی به بطن قرآن
- مقدمه
- امکان یا عدم امکان راهیابی به بطن قرآن
- اشاره
- الف) روایات
- ب) دیدگاه اندیشمندان فریقین
- اهل سنت
- شیعه
- جمع بندی
- چگونگی راهیابی به بطن قرآن کریم
- اشاره
- الف) روش تجرید آیه به منظور استخراج قاعدهای کلی
- ب) روش تجرید آیه به منظور یافتن مصادیق آن
- ج) روش شهودی
- معیارها و ضوابط بطن قرآن کریم
- اشاره
- الف) وجود رابطه و تناسب بین ظهر و بطن آیه
- ب) عدم مخالفت بطن با کتاب و سنت و قواعد شرعی
- ج) مراعات دقت در الغاء خصوصیت از آیه
- د) شروطی دیگر
- اشاره
- جمع بندی
- حجّیت بطن قرآن کریم
- فصل هفتم: بررسی نمونه های روایی بطن قرآن
- مقدمه
- دسته اول: تجرید و اخذ قواعد کلی
- اشاره
- تأویل «آب باران» به امیر مؤمنان (ع)
- تأویل «رکوع» به پذیرش ولایت امیر مؤمنان (ع)
- تفسیر «همراهی زینت در دخول به مسجد» به غسل در هنگام لقاء امام
- تفسیر «توانایی خداوند در انفاق» به توانایی بر نصب امام
- تفسیر «محللات و محرمات قرآن» به پیشوایان حق و باطل
- تأویل «ایمان و کفر» به ولایت امیر مؤمنان و غیر او
- تأویل «رودهای بهشتی و آبهای تغییر ناپذیر» به امیر مؤمنان (ع) و عدهای خاص
- تفسیر «ذکر و استقامت بر راه» به امیر مؤمنان (ع) و استقامت بر ولایت او
- تفسیر «کتاب مبین» به امیر مؤمنان (ع) و «شب مبارک» به حضرت فاطمه (س)
- دسته دوم: تجرید و ذکر مصداق
- اشاره
- تفسیر «از بین بردن آلایشها» به لقاء امام
- تأویل «ایمان» به امیر مؤمنان (ع)
- تأویل «احیاء» به هدایت
- تأویل «تکذیب آیات الهی» به تکذیب و انکار اوصیاء
- اشاره
- تأویل «رسول» به آل محمد (ص)
- تأویل «هدایت» به امیر مؤمنان (ع)
- تأویل «انکار و کفر امور نازل شده بر بنیاسرائیل» به انکار ولایت امیرمؤمنان (ع)
- تأویل استکبار ورزیدن در برابر تعالیم پیامبران به نپذیرفتن ولایت امیر مؤمنان (ع)
- تفسیر «تسلیم به پیامبر (ص)» به پذیرفتن جانشینی وصی او
- دسته سوم: مصداق مدلول ظاهری
- اشاره
- تأویل «قسط و عدل» به امیر مؤمنان (ع)
- دسته چهارم: نمونه های دیگر
- اشاره
- تشبیه پیامبر (ص) و علی (ع) به آسمان و زینت (راههای) آن
- تشبیه ستمکاران به زنجیرهای آتشین
- تأویل حروف مقطعه «کهیعص»
- تأویل «سبعاً من المثانی» به فرزند فرزند
- بیان تفسیری آیه «وَمَا أُوتِیتُم مِّن الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا»
- بیان تفسیری فعلیت نیافتن اراده الهی در موردی خاص و صدق «کلمه» بر امیر مؤمنان (ع)
- سخن پایانی
- فهرست منابع
سایز
اندازه متن
محتوایی برای این صفحه وجود ندارد.
فهرست
- تقدیم
- فصل اول: کلیات
- الف- مقدمه
- ب- اهمیت و ضرورت
- اشاره
- بطن از نشانههای اعجاز قرآن
- پیوند محکم فهم ظاهر و باطن آیات با یکدیگر
- پیشگیری از بروز فتنههای عقیدتی
- ارتباط بطن قرآن با مباحثی از علوم قرآنی و عقیدتی
- تأثیر بطون قرآن در حجّیت ظهور آن
- طرح پارهای از شبهات در مقوله بطن قرآن کریم
- ج) فواید وآثار بُعد باطنی قرآن کریم
- اشاره
- رفع تعارض روایات با یکدیگر و با آیات قرآن
- جمع بین قولهای تفسیریِ مفسران
- توجیه معانی ظاهری ناسازگار برخی آیات قرآن
- توجیه بعضی از روایات شأن نزول و موهم تحریف قرآن
- روشن شدن حکمت نزول بعضی آیات
- بهرهگیری از بطن قرآن در استنباط حکم شرعی «1»
- اخذ قواعد کلی قابل تطبیق بر عصار جدید
- د) حکمت بُعد باطنی قرآن کریم
- اشاره
- وجود سطوح مختلف معارف و سطوح متفاوت ادراک بشری
- رجوع به مبیّن حقیقی معارف قرآن
- مواردی دیگر
- ه- بطن قرآن در بستر تاریخ
- اشاره
- دوره نزول قرآن کریم، پیامبر اکرم (ص) و صحابه
- ب) دوره تابعین
- اشاره
- دوره پس از تابعین
- و- مفهوم شناسی واژگان مرتبط با بطن
- اشاره
- 1. تفسیر
- اشاره
- تعریف لغوی تفسیر
- تعریف اصطلاحی تفسیر
- جمع بندی و نظریه
- 2. تأویل
- اشاره
- تعریف لغوی تأویل
- تعریف اصطلاحی تأویل
- جمع بندی و نظریه
- 3. جری و تطبیق
- اشاره
- تعریف لغوی جری و تطبیق
- تعریف اصطلاحی جری و تطبیق
- فصل دوم: تحلیل مفهومی بطن قرآن
- مقدمه
- مفهوم بطن در اصطلاح
- مفهوم بطن در اصطلاح
- اشاره
- تعریف «باطن» به «تأویل»
- تعریف «بطن» به «فهم قرآن کریم»
- تعریف «بطن» به «مصادیق عام آیات»
- تعریف بطن به «علم الهی»
- تعریف بطن «عبرت گرفتن و وعظ»
- تعریف بطن به «عمل به قرآن»
- تعریف بطن به «سر»
- تعریف بطن «اشارات و لطائف وحقایق قرآنی»
- تعریف بطن به «مطلق معانی الفاظ قرآن»
- تعریف بطن به «روح و حقیقت الفاظ»
- تعریف بطن به «مراد خداوند از خطابهای قرآنی»
- تعریف بطن به «مدالیل فراتر از معنای ظاهری آیات»
- تعریف بطن به «مراتب گسترده معنایی الفاظ قرآن»
- تعاریف دیگر از بطن
- اشاره
- تعریف بطن به «قابلیت حمل وجوه گوناگون»
- تعریف بطن به «حجاب معنوی آیات قرآن»
- تعریف بطن به «معنای حروف مقطعه»
- تعریف بطن به «علوم و معارف باطنی انسان»
- جمع بندی و نظریه
- فصل سوم: دلایل وجود بطن
- مقدمه
- 1- آیات
- اشاره
- الف) آیات تدبر و تفکر در قرآن
- ب) آیات اشتمال قرآن کریم بر انواع علوم
- ج) آیات تحریم گناهان ظاهری و باطنی
- د- نمونههایی دیگر از آیات
- جمع بندی
- 2- روایات
- اشاره
- الف) روایات با دلالت صریح
- اشاره
- روایات شیعه
- روایات اهل سنت
- جمعبندی
- ب) روایات با دلالت ضمنی
- اشاره
- روایات باطنی و مفسر آیات قرآن
- روایات سطح بندی معارف قرآنی
- جمع بندی
- 3- عقل
- اشاره
- الف) باطن قرآن، لازمه جاودانگی آن است
- ب) کلام یک ذات لا یتناهی، لا یتناهی است
- ج) اثبات حقانیت و هماهنگی قرآن در گرو باطن آن است
- د) دلایلی دیگر
- اشاره
- تطابق قرآن با دو بعد ظاهری و باطنی عالم و انسان مستلزم باطنی برای آن است
- خروج قرآن از حالت معما گونگی به وسیله بطون آن
- ترتب آفات متعدد بر انکار بطن قرآن
- جمع بندی
- 4- اتفاق دانشمندان فریقین
- اشاره
- دانشمندان شیعه
- دانشمندان اهل سنت
- جمعبندی
- اشاره
- جمع بندی ادلهی بطن قرآن کریم
- فصل چهارم: جایگاه بطن قرآن در تفسیر
- مقدمه
- 1. جایگاه بطن قرآن در روشهای تفسیری
- اشاره
- الف) جایگاه بطن در روش تفسیری قرآن به قرآن
- ب) جایگاه بطن در روش تفسیری روایی
- ج) جایگاه بطن در روش تفسیر عقلی (و اجتهادی)
- د) جایگاه بطن در روش تفسیر اشاری
- اشاره
- روش تفسیر اشاری نظری
- روش تفسیر اشاری شهودی (فیضی)
- روش تفسیری باطنی محض
- روش تفسیر باطنی صحیح
- جمع بندی
- 2. جایگاه بطن در روش تفسیری پیامبر (ص) و اهلبیت
- اشاره
- الف) علم پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت ایشان به بطن قرآن
- ب) ویژگیهای حاکم بر میراث روایی اهل بیت
- اشاره
- وجود مشکلات سندی و امکان حل آن
- تناسب دقیق و عمیق بطن با ظهر و سیاق آیه
- رجوع مفاد غالب بطون به اهل بیت
- ج) موضع اهل بیت (علیهم السلام) در برابر دیدگاههای مربوط به بطن قرآن
- جمع بندی
- فصل پنجم: دیدگاه های فریقین در مورد بطن قرآن
- مقدمه
- 1. موافقان
- اشاره
- الف) شیعه
- اشاره
- سید حیدر آملی (م 787 ه-)
- بررسی
- صدر الدین شیرازی (م 1050 ه-)
- بررسی
- ملا محسن فیض کاشانی (م 1091 ه-)
- بررسی
- ابو الحسن عاملی اصفهانی (م 1129 ه-)
- بررسی
- امام خمینی (معاصر)
- بررسی
- علامه طباطبائی (معاصر)
- بررسی
- آیت الله معرفت
- بررسی
- ب) اهل سنت
- اشاره
- سهل بن عبدالله تستری (م 283 ه-)
- بررسی
- ابو حامد غزالی (م 505 ه)
- بررسی
- محی الدین ابو بکر بن عربی (م 638 ه-)
- بررسی
- ابو اسحاق شاطبی (م 790 ه-)
- بررسی
- بدرالدین زرکشی (م 794 ه-)
- بررسی
- جلال الدین سیوطی (م 911 ه-)
- بررسی
- آلوسی بغدادی (م 1270 ه-)
- بررسی
- دکتر محمد حسین ذهبی (معاصر)
- بررسی
- 2. مخالفان
- اشاره
- قاضی عبد الجبار معتزلی (م 415 ه-)
- بررسی
- أحمد بن عبد الحلیم ابن تیمیه حرانی (661- 728 ه-)
- بررسی
- انتقادات مخالفان
- اشاره
- ألف- انتقاد به دیدگاه باطنیه
- اشاره
- بررسی
- ب) انتقاد به دیدگاه شیعه
- اشاره
- بررسی
- ج- ارتباط با محذور استعمال یک لفظ در بیش از یک معنی
- بررسی
- د- انتقادی دیگر
- اشاره
- بررسی
- جمع بندی
- فصل ششم: راهیابی به بطن قرآن
- مقدمه
- امکان یا عدم امکان راهیابی به بطن قرآن
- اشاره
- الف) روایات
- ب) دیدگاه اندیشمندان فریقین
- اهل سنت
- شیعه
- جمع بندی
- چگونگی راهیابی به بطن قرآن کریم
- اشاره
- الف) روش تجرید آیه به منظور استخراج قاعدهای کلی
- ب) روش تجرید آیه به منظور یافتن مصادیق آن
- ج) روش شهودی
- معیارها و ضوابط بطن قرآن کریم
- اشاره
- الف) وجود رابطه و تناسب بین ظهر و بطن آیه
- ب) عدم مخالفت بطن با کتاب و سنت و قواعد شرعی
- ج) مراعات دقت در الغاء خصوصیت از آیه
- د) شروطی دیگر
- اشاره
- جمع بندی
- حجّیت بطن قرآن کریم
- فصل هفتم: بررسی نمونه های روایی بطن قرآن
- مقدمه
- دسته اول: تجرید و اخذ قواعد کلی
- اشاره
- تأویل «آب باران» به امیر مؤمنان (ع)
- تأویل «رکوع» به پذیرش ولایت امیر مؤمنان (ع)
- تفسیر «همراهی زینت در دخول به مسجد» به غسل در هنگام لقاء امام
- تفسیر «توانایی خداوند در انفاق» به توانایی بر نصب امام
- تفسیر «محللات و محرمات قرآن» به پیشوایان حق و باطل
- تأویل «ایمان و کفر» به ولایت امیر مؤمنان و غیر او
- تأویل «رودهای بهشتی و آبهای تغییر ناپذیر» به امیر مؤمنان (ع) و عدهای خاص
- تفسیر «ذکر و استقامت بر راه» به امیر مؤمنان (ع) و استقامت بر ولایت او
- تفسیر «کتاب مبین» به امیر مؤمنان (ع) و «شب مبارک» به حضرت فاطمه (س)
- دسته دوم: تجرید و ذکر مصداق
- اشاره
- تفسیر «از بین بردن آلایشها» به لقاء امام
- تأویل «ایمان» به امیر مؤمنان (ع)
- تأویل «احیاء» به هدایت
- تأویل «تکذیب آیات الهی» به تکذیب و انکار اوصیاء
- اشاره
- تأویل «رسول» به آل محمد (ص)
- تأویل «هدایت» به امیر مؤمنان (ع)
- تأویل «انکار و کفر امور نازل شده بر بنیاسرائیل» به انکار ولایت امیرمؤمنان (ع)
- تأویل استکبار ورزیدن در برابر تعالیم پیامبران به نپذیرفتن ولایت امیر مؤمنان (ع)
- تفسیر «تسلیم به پیامبر (ص)» به پذیرفتن جانشینی وصی او
- دسته سوم: مصداق مدلول ظاهری
- اشاره
- تأویل «قسط و عدل» به امیر مؤمنان (ع)
- دسته چهارم: نمونه های دیگر
- اشاره
- تشبیه پیامبر (ص) و علی (ع) به آسمان و زینت (راههای) آن
- تشبیه ستمکاران به زنجیرهای آتشین
- تأویل حروف مقطعه «کهیعص»
- تأویل «سبعاً من المثانی» به فرزند فرزند
- بیان تفسیری آیه «وَمَا أُوتِیتُم مِّن الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا»
- بیان تفسیری فعلیت نیافتن اراده الهی در موردی خاص و صدق «کلمه» بر امیر مؤمنان (ع)
- سخن پایانی
- فهرست منابع
اطلاعات کتاب
عنوان: پژوهشی تطبیقی در بطون قرآن
نویسنده: حیدر طباطبایی
ناشر:
تعداد صفحات: 0
جلد: 1
موضوعات: تاویل, قرآن