مقدمه
بسم الله الرحمن الرحیم
هست کلید در گنج حکیم
قبرستان تخت فولاد یکی از بافت های مهم تاریخی شهر اصفهان به شمار می آید که از جایگاه بالای معنوی و مذهبی برخوردار بوده و وجود آرامگاه ها و مقابر بزرگان دینی و علمی و هنری در این گورستان و قداست مکانی، آن را به صورت خلوتی برای عبادت و تزکیه نفس در آورده و از دیر باز این مکان مورد توجه عام و خاص بوده و تمام آنچه که در این قبرستان چشم را می نوازد ساخته دست هنرمندان و معمارانی است که با ابزار دل، بناها ساختند و نقشها پرداختند با آجر و سنگ و... .
و امروزه وجود آثار و ابنیه معماری و نمونه های عالی هنری همچون گچ بری، کاشیکاری، خوشنویسی و نقاشی در این تربت پاک همه و همه گواهی است بر این مدعا که تخت فولاد از اسناد مهم و قابل توجه تاریخ و فرهنگ اصفهان و ایران اسلامی است.
لذا جهت آشنایی خوانندگان با جاذبه های تخت فولاد، اطلاعات مربوط به سیر تاریخی تخت فولاد، آثار و ابنیه و جلوه های مختلف آن به صورت دسته بندی شده همراه با تصاویر متعدد و نقشه های پلان و نمای بناها به طور کامل ذکر شده است.
لذا بر خود لازم می دانم از زحمات و تلاش همکاران محترم غلامرضا نصراللهی در ارائه اطلاعات و آقایان مهدی بابایی، غلامرضا عرب، مهدی دهکردی و حسین زاده در تهیه عکس و خانم مریم زینلی در ویرایش و تنظیم مطالب، خانمها کاظم زاده و نگین همتی در تایپ مطالب، آقای حمید خلیلیان در غلط گیری و سید هادی روحانی که در ارائه این اثر یاری رساندند مراتب تقدیر و تشکر را به عمل آورم اگر چه قلم را یارای آن نیست که پاسخگوی زحمات این عزیزان باشد.
والسلام
ص:1
تربت پاک
مزار مقدس تخت فولاد با قدمتی دیرین پس از قبرستان وادی السلام در نجف اشرف، شریفترین و شکوهمند ترین مزار جهان تشیع به شمار می آید. سرزمین مقدسی که در قرون و اعصار متمادی آرامگاه تعداد بی شماری از عالمان و صالحان، حکیمان و عارفان، هنرمندان و شاعران، مومنین و متقین و به ویژه در این دوران قرارگاه هزاران پرنده خونین بال دفاع مقدس بوده و آرمیدگان در آن، آفرینندگانی بس ارجمندند که بلندی مرتبت اصفهان آفریده منزلت ایشان است.
این مجموعه گرانقدر، علاوه بر قداست فراوان مذهبی، آینه تمام نمای فرهنگ و هنر ایرانی _ اسلامی نیز می باشد. وجود ابنیه زیبای تاریخی همچون بقعه بابا رکن الدین و دهها بنای ارزشمند از دوره های صفویه، زندیه، قاجاریه و بعد از آن که با نمونه های عالی هنر کاشیکاری، آجر کاری، خوشنویسی، حجاری و.... زینت یافته اند و آثار کشف شده بی نظیر هنری متعلق به قرون اولیه هجری قمری همگی گواهی صادق بر این مدعاست که تخت فولاد گنجینه ای کهن از سبک های گوناگون معماری و هنری است که ضرورت پاسداری و معرفی آن بر کسی پوشیده نیست.
سابقه تاریخی گورستان های اصفهان
از گذشته دور هر مرحله از محلات شهر اصفهان، خارج از فضای مسکونی خود، گورستانی داشته و ساکنین محل مردگان خود را در آن دفن می کردند که از آن جمله می توان قبرستان آب بخشان، قبرستان سنبلان یا چملان، قبرستان شاه میر حمزه، قبرستان طوقچی .... را نام برد.
گورستان تخت فولاد نیز یکی از گورستان های اصفهان بوده که از زمان دفن بابا رکن الدین شیرازی عارف مشهور عصر ایلخانی اهمیتی ویژه می یابد و در زمان صفویه به گورستان عمومی شهر تبدیل می شود. البته در باز سازی های اخیر، قبور پراکنده ای نیز متعلق به قبل از بابا رکن الدین به دست آمده است.
مقبره بابا رکن الدین شیرازی
1147
