مقدمه
مقالهاي كه پيش رو داريد پيرامون، يكي از بزرگترين فقهاء، مجتهدين، علما و عرفاي الهي اصفهان حكيم مولي اسماعيل بن محمد حسين بن محمد رضا مازندراني اصفهاني ميباشد كه به جهت سكونت در محله خواجو به خواجويي شهرت يافته است. وي حلقهي ارتباط حوزهي علميه اصفهان در عهد صفوي و دورهي قاجاريه است. به عبارت ديگر وجود ارزشمند اين عالم موجب گرديد فلسفهي غني و پربار عصر صفويه كه با هجوم افاغنه در معرض نابودي قرار گرفته بود حفظ شود و با رسالههاي پرشمار و شاگردان بزرگي كه تربيت نمود به دورهي قاجاريه منتقل گردد.
ملا اسماعيل خواجويي از احياگران حكمت و فلسفه در اصفهان پس از حمله افاغنه به اين شهر به شمار ميآيد. (1)
از لحاظ موقعيت مكاني نيز اين تكيه در قسمت لسان الارض تخت فولاد قرار گرفته و در بين تكاياي موجود در تخت فولاد از تقدس و احترام ويژهاي برخوردار است. در سال 1378 ه. ش به منظور احترام و بزرگداشت مقام ملا اسماعيل خواجويي بقعهاي با سبك معماري امروزي بر مزار آن علامه فقيد ايجاد گرديد كه در ساخت آن از مصالح بتون و آجر تزييني استفاده شده است.
اين تكيه در رديف اولين تكاياي تخت فولاد به شمار ميآيد كه بيشترين عالم مدفون در حوزهي فلسفه و حكمت را در خود جاي داده است. (2)
صاحب حديقه الشعراء مينويسد:
يكي از بزرگترين علماي عصر افشاريه است كه در بين علماي مدفون در تخت فولاد صاحب بيشترين كتاب و رسالهي علمي ميباشد چنانكه در برخي منابع بيش از سيصد اثر بر وي نام بردهاند. (3)
ولادت
سال تولد اين عالم بزرگ به درستي مشخص نيست ولي به نوشتهي غفاري، سن شريف او هنگام وفات از هشتاد سال متجاوز بوده است. وي مينويسد: «چون سن شريف آن جناب معلوم و مسوّد اوراق نبود از آن جهت به ذكر آن مبادرت ننمود نهايت از تلامذه آن جناب و كساني كه به خدمت ايشان فايز گرديده بودند معلوم نمود عمر ايشان از هشتاد متجاوز بود.» (4) بنا بر اين ميتوان حدس زد كه در حدود سال 1090 به دنيا آمده است. (5)
