کتابخانه عمومی بالقرآن

مقدمه

روزی که رسول خاتم (صلی الله علیه و آله و سلم) دو وزنه سنگین و دو میراث گرانبها (قرآن و عترت) را به مردم معرفی کرد و برای نجات از گمراهی، تمسک به «ثقلین را توصیه فرمود، اهل‌بیت خویش را نیز به عنوان قرآن شناسان خبیر معرفی کرد، تا پس از او، امت از ائمه الهام بگیرند و شاگردی عترت را با افتخار بپذیرند. صادق آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، درباره حبل المتین قرآن و شیوه بهره گیری از آن و جایگاه کلام الهی، سخنان نغز بسیاری دارد که در این نوشته به اختصار به برخی از محورهای تعالیم و توصیه‌های حضرتش اشاره می‌کنیم، باشد که جامعه قرآنی و ولایی ما، از حضرت صادق (علیه السلام) سرمشق بگیرد و از سرچشمه هدایت قرآنی، جان عطشناک خویش را سیراب سازد.

قرآن، تجلی‌گاه خدا

کلام الهی، جلوه‌ای از قدرت و علم و حکمت خداست و آیات قرآن،هر یک نشانه‌ای از عظمت الهی است. امام صادق (علیه السلام) در زمینه جلوه گاه بودن قرآن برای ذات مقدس خدا البته برای چشم‌های بیدار و دلهای آگاه می‌فرمایند: (لقد تجلی الله لخلقه فی کلامه و لکنهم لایبصرون) [1] . خداوند بر خلق خویش در کلام خودش تجلی کرده است، ولی آنان خدا را نمی‌بینند.

گنجینه کامل

معارف قرآن بی پایان است. به تعبیر خود قرآن (تبیانا لکل شیی‌ء)است; بیانگر هرچیز. هر پند و حکمت، هر حکم و قانون، هر علم و دانش ریشه در قرآن دارد. حتی برای آگاهی از سرگذشت پیشینیان و سرنوشت آیندگان و دانشهای آسمان و زمین باید به قرآن نگریست و به کمک اهل بیت علیهم السلام، از این منبع و گنجینه کامل بهره گرفت. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند: «خداوند بی‌همتا و قدرتمند، کتاب خویش را بر شما نازل فرمود و او راستگو و نیکوکار است. در قرآن، خبر شما و خبر آنان که پیش از شما بودند و آنان که پس از شما خواهند آمد، همچنین خبرآسمان و زمین است...» و در سخن [2] دیگری به جنبه تبیان بودن قرآن چنین اشاره می‌فرمایند: (ان الله انزل فی القرآن تبیان کل شی‌ء، حتی و الله ما ترک شیئا یحتاج العباد الیه الا بینه للناس...) [3] . خداوند در قرآن، بیان هرچیز را نازل کرده است. به خدا قسم هیچ چیزی را که بندگان به آن نیازمندند، فروگذار نکرده و برای مردم بیان فرموده است.

عهدنامه الهی

قرآن، عهدی استوار میان خدا و مردم است و آیات این کتاب، متن این عهدنامه را بیان می کند. در عهد نامه باید نگریست، به آن باید پایبند بود، مفاد آن را نباید زیر پاگذاشت. امام صادق (علیه السلام) درباره این عهدنامه و لزوم تلاوت بخشی از آن در هرروز، چنین می‌فرمایند: «القرآن عهدالله الی خلقه، فقد ینبغی للمرء المسلم ان ینظرفی‌عهده و ان یقراء منه فی کل یوم خمسین آیه [4] . قرآن عهد خداوند نسبت به بندگان اوست. سزاوار است که یک انسان مسلمان در این عهدنامه الهی بنگرد و هر روز پنجاه آیه از آن را بخواند. روشن است که مرور بر مفاد یک عهدنامه، برای یادآوری از آن قرارداد و رعایت آن در عمل است. میثاق خدا با بندگان برشناختن احکام الهی و عبرت گرفتن از حکایات قرآن و عمل به اوامر او و تدبر در آیات است. جالب است که امام صادق (علیه السلام) وقتی می خواست قرآن تلاوت کند، قرآن را که به دست راست خویش می گرفت، دعایی می‌خواند که به عهد بودن قرآن و تعهدات انسان در قبال این قرار داد،اشاره دارد. مضمون آن دعا چنین است: «خداوندا! من عهد و کتاب تو را گشودم. خدایا! نگاهم را در این کتاب، عبادت قرار بده و قرائتم را تفکر، و تفکرم را عبرت آموزی. خدایا! مرا از آنان قرار بده که از مواعظ تو در این کتاب، پند می‌گیرند و از نافرمانی‌ات پرهیز می‌کنند. وقتی کتاب تورا می‌خوانم، بر دل و گوشم مهر مزن و بر دیدگانم پرده میفکن وقرائت مرا خالی از تدبر مگردان، بلکه مرا چنان قرار بده که در آیات و احکامش ژرف بنگرم، دستورهای دین تو را بگیرم و عمل کنم و نگاه مرا در این کتاب، غافلانه و قرائتم را بیهوده و بی‌ثمرمساز.» [5] .

آینه عبرت